فهرست کتاب


عرفان اسلامی جلد 3(شرحی جامع بر صحیفه سجادیه)

آیت الله مکارم شیرازی

شرح و تفسیر

مرا دربرابر دشمن یارى ده

امام (علیه السلام) در این بخش عرضه مى دارد: «خداوندا! بر محمد و آل محمد درود فرست و روا مدار که او موفق به ستم کردن درباره من شود، و مرا به خوبى دربرابر او یارى فرما (تا بر او غالب شوم)، و مرا از این که مثل اعمال او انجام دهم (و بر دیگران ظلم و ستم روا دارم) مصون و محفوظ دار، و در حالى مثل حال او قرار مده (که طالب ستم بر دیگران باشم)»؛ (اللَّهُمَّ وَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ، وَلاتُسَوِّغْ لَهُ ظُلْمِی، وَأَحْسِنْ عَلَیْهِ عَوْنِی، وَاعْصِمْنِی مِنْ مِثْلِ أَفْعَالِهِ، وَلا تَجْعَلْنِی فِی مِثْلِ حَالِهِ).
واژه «لا تسوّغ» از ماده «سَوغ» در اصل به این معناست که غذا یا نوشیدنى به راحتى از گلو فرو رود که گاه از آن به گوارا بودن تعبیر مى شود. سپس به معناى
363
آسان ساختن و روا داشتن و مجاز شمردن به کار رفته است، بنابراین در کلام امام (علیه السلام) به همین معناى اخیر است، یعنى روا مدار و اجازه مده که دشمن به من ستم کند.
امام (علیه السلام) در این چهار جمله نخست نفرین دیگرى به دشمنش مى کند و از خدا مى خواهد که او را از ظلم و ستمش بازدارد، سپس براى خود دعا مى کند که قوت و قدرت پیدا کند تا بتواند درمقابل دشمن قد علم کند و او را به عقب براند، و در سومین و چهارمین جمله از خدا مى خواهد که هرگز گرفتار اعمالى مانند او نشود و به خلق خدا ستم روا ندارد و مصداق کسى نباشد که دیگران را نهى از منکر مى کند و خود گرفتار همان منکر است، آن گونه که قرآن مجید مى گوید: (أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَکُمْ)؛ «آیا مردم را به نیکى (و ایمان به پیامبرى که صفات او در تورات آمده) دعوت مى کنید، امّا خودتان را فراموش مى نمایید».
بنابراین امام (علیه السلام) با یک چشم به ظالم مى نگرد و از خدا دفع شرّ او را مى خواهد و با چشم دیگر به خویشتن نگاه مى کند و از خدا مى خواهد که گرفتار کارهایى مانند اعمال او نشود.
364

بخش چهارم

8. اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَأَعْدِنِی عَلَیْهِ عَدْوَىً حَاضِرَةً، تَکُونُ مِنْ غَیْظِی بِهِ شِفَاءً، وَمِنْ حَنَقِی عَلَیْهِ وَفَاءً.
ترجمه
8. خداوندا! بر محمد و آلش درود فرست و مرا به زودى دربرابر این دشمن یارى فرما، آن گونه که خشم درونم شفا یابد و انتقام مرا از او بستان!