ماه رجب، ماه یگانه شدن با خدا

اصغر طاهرزاده

اعمالى ساده و بركاتى بزرگ

خدا رحمت كند مرحوم آیت الله ملكى تبریزى را، یك تذكّرى كه در تمام كتاب المراقبات مرتّب تكرار و تأكید مى كنند و به خصوص در اعمال ماه رجب و ماه رمضان، مى گویند: شما ببینید مثلًا مى گویند اگر این ده ركعت نماز را هر شب در ماه رجب بخوانید غیر ممكن است كه وارد بهشت نشوید. حالا ممكن است یكى بگوید این ده ركعت كه چیزى نیست. مگر مى شود براى عملى در این حدّ ساده، چنین نتیجه اى بزرگ بدهند؟ ایشان مى فرمایند: «اگر چیزى نیست، كه چیزى هم نیست، پس چرا از بین این همه آدم كه زیر پرچم اسلام هستند، عدّه بسیار قلیلى این عمل را انجام مى دهند؟» پس معلوم است از جهت دیگرى چیزى هست، وگرنه اكثر مسلمانان انجام مى دادند. ایشان مى فرماید: «خدا مى خواهد بنده اش را امتحان كند ببیند اعتماد به حرف خدا دارد یا نه؟ اعتماد به حرف امام معصوم دارد یا نه؟»

امام معصوم (ع) مى فرماید: این كار را بكنید این نتایج را دارد، ولى از آن جایى كه ما اعتماد نداریم. مى گوییم مگر
مى شود. آن وقت چون نمى دانیم كه مى شود یا نمى شود حرف را جدّى نمى گیریم و همین موجب ضرر مى شود. امّا آن طرف قضیه را خودتان مى دانید با اینكه به واقع آسان است، همه انسان ها توفیق انجام آن را ندارند، پس معلوم است از جهتى كار مشكلى است ولى اگر توفیق انجامش را به دست آوریم خود عمل، كار مشكى نیست، چون كه تمام دعاهاى ماه رجب یك ساعت بیشتر طول نمى كشد. حال اگر انسان یك ساعت در هر روز ماه رجب خودش را براى ماه رجب فارغ كند بسیار نتیجه مى گیرد، كه به نظر مى رسد ما خیلى بیشتر از این ها وقت هایمان را بدون استفاده مى گذرانیم. پس آرى چیزى نیست، ولى عمده همّت ماست كه بتوانیم توفیق عمل پیدا كنیم و اگر همین تذكّر آیت الله ملكى (ره) را به قلبمان تفهیم كنیم و به خدا و ائمه معصومین اعتماد نماییم، توفیق انجام اعمال و قرائت ادعیه فراهم مى شود، بالأخره مى خواهند با همین كارهاى ساده ما را به درجات بالا برسانند.

تأكید بیشتر ما روى این قضیه است كه ماه رجب ماهى است كه ما باید دنبال كشف یك كمالى باشیم كه همه این اعمال و اذكار، مقدّمه آن كمال است و مرتّب خودمان
را آماده و آماده تر كنیم تا آن كمال در ما پیدا شود كه وقتى به طور كلّى در قیامت ندا مى كنند: «ایْنَ الرَّجَبِیّوُن» إن شاءالله ما جذب آن دعوت شویم.

سلوكِ بى سر و صدا

گاهى دوستان مى پرسند اذكارى كه بتوانیم به كمك آنها اهل سیروسلوك شویم چیست؟ اصل قضیه را خودتان متوجّه هستید بنده عرض مى كنم تا إن شاءالله با هم راه بیفتیم. ببینید ما دو نوع عارف داریم؛ یك نوع عارفِ پرآوازه كه عموماً همه مردم آن ها را مى شناسند و بنا به مصلحتى كه نزد خدا محفوظ است، خداوند آن ها را به مردم شناسانده است؛ و یك نوع عارف بى سروصدا هم داریم، كه بى سروصدا از عمق جان، نورانى شده اند. عموماً بزرگانى كه به حقایق وصل شدند سروصدا ندارند و شما هم باید بى سروصدا دنبال نورانى شدن جان خود باشید و

این نكته را باید به خوبى براى خودتان حل كنید كه شما بنا ندارید آوازه سیر و سلوكتان به گوش احدى برسد. شما فكر مى كنید كم آدم پیدا شده كه بى سروصدا ماه رجبش را حفظ كرده است، ماه شعبان و ماه رمضانش را حفظ كرده، پنج شنبه اول ماه و آخر ماه و چهارشنبه وسط ماهش را
روزه گرفته و بحمدلله به جاهایى رسیده، بدون آن كه اصلًا كسى او را به عنوان اهل سیر و سلوك بشناسد، به طورى كه حتّى عرفاى پرآوازه غبطه او را مى خورند. این ها از چه طریقى به این درجات رسیده اند؟ از طریق همین ماه رجب و اعمال و اذكار وارده. اصلًا بالاتر از بركاتى كه در ماه رجب هست در زیر این آسمان بركت نیست. در ماه رمضان كه روزه دارى واجب است، پس اعمال مستحبى كه شما بخواهید به آن دست پیدا كنید و از بركات آن بهره بگیرید، خدا مى داند بالاتر از اعمال ماه رجب اعم از روزه و دعا و اذكار آن، زیر این آسمان نیست. همان طور كه به ما خبر داده اند در این ماه یك شعورى براى آدم پیش مى آید، یك ملكاتى و فهمى گیر آدم مى آید كه دیگر گفتنى نیست، خوشا به حال رجبیون. ما شنیده ایم و امیدوار شده ایم. پس اعمال و ذكرهاى

ماه رجب دستورالعملِ به جایى رسیدن است. این اعمال موجود در مفاتیح الجنان شیخ عباس قمى (ره) در ماه رجب یك دستورالعمل سلوكى است كه به كمك احادیث معصوم تدوین شده است. وقتى كه به دوستان مى گوییم آقا به كمك دستورات مفاتیح ماه رجب و
شعبان و رمضان خود را حفظ و احیاء كنید، فكر مى كنند كه ما كار را دست كم گرفتیم.
فرمودند كه: دیده شده از دهان شیخ عباس قمى (ره) نور بیرون مى آمد. یعنى این مفاتیح، نور است. ایشان شاگرد مرحوم آیت الله قاضى طباطبائى (ره) بوده است. مرحوم قاضى طباطبائى یعنى استادِ علامه طباطبائى (ره) را جناب آقاى حدّاد آن عارف بزرگ در وصفش مى فرماید: من سیر كردم در باطن همه عرفاى تاریخ، بالاتر از آیت الله قاضى (ره) بعد از معصوم ندیدم. مرحوم شیخ عباس قمى شاگرد عرفانى مرحوم آیت الله قاضى طباطبائى بوده و مفاتیح را با چنین روح و روحیه اى تدوین كرده است. خودش اهل سیر وسلوك است، ولى نه سیر وسلوك

باسروصدا كه یك چیزهایى بگوید كه ما بگوییم خوشا به حالش، نه، این ها بى سروصدا هستند، گفتنى نیست.
مرحوم راشد فرزند مرحوم ملّاعباس تربتى در كتاب «فضیلت هاى فراموش شده» مى گوید: «یك هفته قبل از فوت پدر م یك دفعه نورى حدود یك ساعت آمد در خانه ما كه همه مى دیدیم، پدرم مى خواست در مقابل آن بلند شود نمى توانست، گریه كرد و گفت: «السَّلامُ عَلَیْكِ یا زَیْنَب كُبْری!».
مرحوم راشد مى فرماید: پیوسته پدرم همان طور كه در بستر بیمارى خوابیده بود، سر خود را به عنوان سلام تكان مى داد و نور حدود یك ساعت حضورش ادامه داشت، همچنان پدرم گریه مى كرد و به یك یك ائمه و پیامبر (ص) و فاطمه زهرا (ع) سلام مى داد. جناب آقاى راشد كه این قضیه را نقل كرده آدم دیر باورى است و خودش هم مى گوید من عموماً سعى مى كردم این گونه موارد را باور نكنم تا این كه خودم با چشم هایم دیدم. او مى گوید: بعد از این قضیه، چند بار از پدرم پرسیدم این

قضیه چه بود؟ ایشان در جواب من مى گفتند: حسنعلى، این ها چشیدنى است و نه شنیدنى.
غرض از این عرایض این است كه كسى مثل ملّاعباس تربتى به جایى مى رسد كه در آخر عمر نور ائمه معصومین (سلام الله علیها) به سراغش مى آیند ولى هیچ وقت ادعایى هم ندارد،(13) فقط با نمازهاى طولانى و روزه هاى سالیانه به
این جا رسیده است. ماه رجب و دستورات آن این طورى آدم را به مقصد مى رساند و تربیت مى كند. عرفاى شیعه بى سروصدا هستند و با ماه رجب هم به جاهایى كه باید


برسند، رسیدند. دنبال این و آن راه افتادن به هیچ دردى نمى خورد. بروید دنبال دستورات ائمه كه در امثال مفاتیح الجنان هست. اعمال ماه رجب، روزه روز دوشنبه هر هفته یا چهارشنبه وسط ماه و پنج شنبه اول و آخر ماه، بى سروصدا، كار خودش را مى كند. إن شاءالله یك چیزهایى به دست مى آورید كه به كسى نمى توانید بگویید، كسى هم نمى تواند به شما بگوید، بیایید ما و شما امیدوار باشیم. بنا هم نیست به كسى بگویى الا اینكه مأمور باشید، آن كسى هم كه مأمور است دست بقیه را بگیرد كه مقامش، مقام ولایت و نبوت است و من و شما در این مقام ها نیستیم. اگر
زرنگ باشید از یك شواهدى اصل مطلب را مى فهمید، همان كافى است. مرحوم آیت الله طالقانى (ره) زرنگ بود. عصر روز بیست ویكم آبان سال 1357، امام خمینى (ره) فرمودند: حكومت نظامى را بشكنید و بروید در خیابان ها، هرچه مى خواهد بشود. مرحوم آیت الله طالقانى (ره) جهان دیده است، سیاست مى شناسد، مى داند در موقع حكومت نظامى ریختن در خیابان ها یعنى چه؟ امام (ره) مى فرمایند: باید بریزید در خیابان. مرحوم طالقانى تلفنى به

امام (ره) مى گویند: آقا خطرناك است، مردم را مى كشند، و اصرار مى كنند و مى گویند: امام زمان (عجل الله تعالى) راضى نیستند. امام خمینى (ره) مى فرمایند: ازكجا كه دستور امام زمان (عجل الله تعالى) نباشد؟ آیت الله طالقانى (ره) چون اهل فهم است، یك مرتبه مطلب را مى گیرد و مى گوید ببخشید. وتنها چیزى كه امام (ره) بعدها در باره آن صحبت نكردند همین بود و آیت الله طالقانى (ره) هم همین قدرش را مى توانستند بگویند. آیا آن كه مردم در خیابان بریزند، دستور درستى بود یا نبود؟ یعنى اگر آن شب مردم به دستور امام (ره) در خیابان نریخته بودند، مطمئن باشید هنوز انقلاب اسلامى محقّق نشده بود. عرفاى ما كه ادعا
ندارند، بى سروصدا هستند. امام (ره) در كتاب هاى «مصباح الهدایه» و یا «شرح دعاى سحر» یك چیزهایى یواشكى فرموده اند كه اهل نظر مى گویند خیلى مراتب را باید طى كرده باشد، ولى بى سروصدا. تأكید ما همین باشد كه دعاها و روزه و ذكرهاى ماه رجب بصیرتى به انسان مى دهد كه آن بصیرت آن چنان است كه فقط مى توانید آن بصیرت را داشته باشید و با آن زندگى كنید، یعنى چشیدنى

است و نه شنیدنى، إن شاءالله. به شرطى كه از حالا، عزمتان این باشد كه بناى سر و صدا نداشته باشید.

زیركى بفروش و حیرانى بخر

تأكید بعدى هم باز روى ماه رجب است. ماه رجب قدرت آدمْ درست كردن دارد. ما چیزى نمى دانیم به شما بگوییم، فقط همین را بگوییم كه: مرحوم آیت الله ملكى تبریزى (ره) در كتاب المراقبات مى فرماید: «حتّى به علماء پیشنهاد مى كنم كه این ماه، تحقیقِ علمى- یعنى حتى تحقیق در قرآن و روایت را- كم كنند و به عبادت بپردازند». چه كسى این را مى گوید؟ كسى كه هم مجتهد است و هم در عین حال شاگردِ ملّا حسینقلى همدانى است، حسّى غیب شناس دارد، غیب را مى شناسد. مى فرماید: من پیشنهاد
مى كنم در این ماه تحقیق علمى، بحث و درس را كم كنید و به عبادت بپردازید. یعنى ادراك مقام رجب طبق دستوراتى كه ائمه (ع) به ما داده اند از طریق عبادت بیشتر ممكن است.
البته كسى كه آن قدر علم ندارد كه با این دعاها ارتباط و اتّحاد پیدا كند اوّل باید برود و دعاها را بفهمد،

حتّى اگر نشد به راحتى مقصد آن ها را درك كند باید برود، آن ها را درس بگیرد. وقتى اظهاراتى را مى كنى كه در دعا هست، باید قلبت تصدیق كند، قلب كه تصدیق كرد بعد إن شاءالله راه مى افتد. به همین جهت ما پیشنهادمان این بود كه مباحث خودمان را در این سه ماه رجب و شعبان و رمضان تعطیل كنیم، به دوستان هم عرض كردیم، دین دانى بس است، دین دارى اصل است. ممكن است حضورتان در این جلسات با انگیزه دین دانى باشد و ضرر كنید، نمى دانیم عزیزان با یك شور معنوى مى آیند یا با یك كنجكاوى علمى؟ گفت:
زیركى ظن است و حیرانى نظ
زیركى بفروش و حیرانى بخر

یعنى كنجكاوى علمى بد نیست، ولى ما را به این نكته مى رساند كه احتمال وجود حقایق را مى دهیم، چشم دلمان
را باز نمى كند تا به حقایق نظر كنیم. راه رسیدن به حقایق، راه حیرت است كه با تزكیه و عبادت به دست مى آید، همان حیرتى كه پیامبر اكرم (ص) از خدا تقاضا مى كردند كه
: «رَبِّ زِدْنی تَحَیُّراً»،
خدایا! حیرت مرا بیفزاى. از خدا

بخواهید در این سه ماه رجب و شعبان و رمضان، فضاى معنوى و سلوك روحانى در تمام رابطه مان حاكم باشد.