فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 7

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره طه آیه 53

(53) الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ مَهْداً وَسَلَکَ لَکُمْ فِیهَا سُبُلاً وَأَنزَلَ مِنَ السَّمَآءِ مَآءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ أَزْوَجاً مِّن نَّبَاتٍ شَتَّی
خدایی که زمین را برای شما بستر آسایش قرار داد وراههایی را در آن برای شما ایجاد کرد و از آسمان آبی فرستاد، پس به واسطه ی آن، انواع زوج های گوناگون گیاهان را (از خاک) بیرون آوردیم.
نکته ها:
عبارت «سلک لکم» را می توان دو گونه معنا کرد؛ الف: راهها وجاده هایی که خداوند برای عبور انسان در زمین قرار داده است. ب: راههای کسب درآمد.**تفسیر راهنما.***
حضرت موسی علیه السلام در معرفی خداوند به فرعون فرمود: پروردگار ما کسی است که همه چیز را آفرید و هدایت کرد، و در این آیات به نمونه هایی از هدایت الهی در طبیعت اشاره می فرماید؛ زمینی که مهد آسایش انسان هاست، راههای زمینی که وسیله ارتباط واتصال مناطق به یکدیگرند، باران و گیاهان گوناگون که قانون زوجیّت را به همراه دارند.
زمانی نعمت های خداوند متعال را بهتر می شناسیم که خلاف آن را فرض نماییم، مثلاً اگر این زمین، آرام نبود وحرکتش کُند یا تند بود، باران نمی بارید یا زمین آن را جذب نمی کرد، روئیدنی ها وچشمه ها در آن نبود، و یا ... آیا باز هم «مَهد» به شمار می رفت؟!
پیام ها:
1- زمین، آسایشگاه انسان است، همه نیازهای او را تأمین می کند، مرده و زنده ی او را حمل کرده و به امر الهی مسخّر اوست. (مهداً)
2- همان گونه که طفل، در مهد و گهواره برای زندگیِ خارج از آن رشد می یابد، انسان نیز باید در مهد زمین برای زندگی بیرون از زمین یعنی جهان آخرت رشد کند.**تفسیر المیزان.*** (مهداً)
3- آفرینش وشرایط زمین هدفدار و برای انسان است. (جعل لکم... سلک لکم)
4- نظام آفرینش بر اساس اصل علیت و سبب و مسبب است. (فاخرجنا به)
5 - توجّه به قانون زوجیت در گیاهان، از معجزات علمی قرآن است.**تفسیر المیزان.*** (ازواجا من نبات)

سوره طه آیه 54

(54) کُلُواْ وَارْعَوْاْ أَنْعَمَکُمْ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَأَیَتٍ لِّأُوْلِی النُّهَی
(تا هم خودتان از آن) بخورید و (هم) چهار پایانتان را (در آن) بچرانید. البتّه در این (امور) نشانه هایی برای خردمندان است.

سوره طه آیه 55

(55) مِنْهَا خَلَقْنَکُمْ وَفِیهَا نُعِیدُکُمْ وَمِنْهَا نُخْرِجُکُمْ تَارَةً أُخْرَی
ما شما را از آن (زمین) آفریدیم و در آن باز می گردانیم و بار دیگر شما را از آن بیرون می آوریم.
نکته ها:
«نُهی » جمع «نُهیه» از ریشه ی «نَهی» به معنای بازداشتن است و «اولی النُهی » یعنی صاحبان عقل وخرد. از این جهت به عقل، «نُهیه» می گویند که انسان را از پیروی هوسها باز می دارد.**تفسیر المیزان.***
از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله سؤال کردند «اولی النّهی» چه کسانی هستند؟ حضرت فرمود: «هم اولوا الاخلاق الحسنة ... والبررة بالامّهات و الآباء، والمتعاهدین للفقراء والجیران والیتامی، و یطعمون الطعام و یفشون السلام فی العالم، و یصلون والناس نیام غافلون» آنان که دارای اخلاق حسنه اند...، به پدران و مادران نیکی می کنند، به فقرا و همسایگان نیازمند و یتیمان کمک می رسانند، به گرسنگان غذا می دهند، صلح و آسایش در جهان می گسترانند و همان هایی که نماز می خوانند در حالی که مردم خوابند و بی خبر.**تفسیر نورالثقلین.***
امیرمؤمنان علی علیه السلام راز سجده های نماز را اشاراتِ به این آیه دانسته و فرموده اند: معنی سجده ی اوّل آن است که خدایا! من در آغاز از این خاک بودم، هنگامی که سر از سجده برمی داری اشاره به آن دارد که تو مرا از خاک آفریدی. سجده ی دوّم این مفهوم را می رساند که تو مرا به خاک برمی گردانی، و بلند شدن از آن، یعنی تو بار دیگر در قیامت مرا از خاک زنده خواهی کرد.**بحار، ج 85، ص 132.***
پیام ها:
1- آفرینش نباتات نیز هدفدار است. (نبات شتّی، کلوا و ارعوا)
2- تنوّع نباتات برای تنوّع نیازهاست. (نبات شتّی، کلوا و ارعوا)
3- چهار پایان برای انسان آفریده شده اند. (انعامکم)
4- بهره گیری از مادّیات، شما را از یاد خدا غافل نسازد. (کلوا... انّ فی ذلک لآیات)
5 - سرچشمه و مادّه ی خلقت انسان از زمین است. (منها خلقناکم)
6- تفکّر در طبیعت یکی از راههای خداشناسی است. (لآیات لاولی النّهی)
7- مهم تر از داشتن عقل، استفاده وپیروی از آن است. (لآیات لاولی النّهی)
8 - انسان باید در خاک دفن شود. (فیها نعیدکم)
9- معاد، جسمانی است. (نخرجکم تارة اخری)