فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 7

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره اِسراء آیه 2

(2) وَ ءَاتَیْنَا مُوسَی الْکِتَبَ وَجَعَلْنهُ هُدیً لِّبَنِی إِسْرَءِیلَ أَلَّا تَتَّخِذُواْ مِن دُونِی وَکِیلاً
ما به موسی کتاب (آسمانی) دادیم واو را هدایت گر بنی اسرائیل قرار دادیم، که غیر از من تکیه گاه و کارسازی نگیرید.
نکته ها:
در قرآن، بارها سفارش به توکّل بر خدا و دوری از توکّل به غیر او شده و در کنار فرمان به توکّل، دلیل آن نیز بیان شده است. مثلاً در سوره اعراف می فرماید: چون خداوند علم بی نهایت دارد، بر او توکّل کن.**اعراف، 89.*** و در سوره یوسف می فرماید: چون حکومت بدست اوست، پس بر او توکّل کن.**یوسف، 68. ***و یا در سوره نساء می فرماید: چون مالک بی چون و چرا اوست، پس او را وکیل خود بگیر.**نساء، 131.***
رسالت حضرت موسی جهانی بوده است، هر چند در این آیه، موسی علیه السلام را برای بنی اسرائیل هادی می داند، ولی در جای دیگر او را برگزیده و هادی تمام مردم می داند: (نوراً و هدیً للنّاس)**انعام، 91.*** ، (اصطفیتُک علی النّاس)**اعراف، 144.***.
پیام ها:
1- در تبلیغ، هموطن وهمشهری بودنِ مبلّغ با مخاطبان تاثیر دارد. (هدیً لبنی اسرائیل)
2- عصاره ی دعوت پیامبران، توحید است. (آتینا موسی الکتاب ... الاّ تتّخذوا)
3- انسان نیاز به تکیه گاه دارد، و انبیا، خداوند را تکیه گاه واقعی او معرّفی می کنند. (الاّ تتّخذوا من دونی وکیلاً)

سوره اِسراء آیه 3

(3) ذُرِّیَّةَ مَنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ إِنَّهُ کَانَ عَبْداً شَکُوراً
(ای بنی اسرائیل!) ای فرزندانِ کسانی که آنان را همراه نوح، سوار (بر کشتی) کردیم و (نجات دادیم!) همانا نوح، بنده ای بسیار شکرگزار بود (شما هم مثل او باشید، تا نجات یابید).
نکته ها:
حضرت نوح را «پدر دوّم» انسان گفته اند، چون در طوفان نوح، همه ی مردم غرق شدند، جز آنان که در کشتی همراه نوح بودند. از این رو معنای «ذُرّیّة مَن حَمَلنا» همانند جمله ی «یا بنی آدم» است.
حضرت نوح در میان پیامبران، بیش از همه عمر کرد و همواره گرفتار اذیّت و آزار کفّار و لجوجان بود، ولی بنده ای بسیار شاکر بود.**گوشه ای از دعاها و شکرهای آن حضرت در تفسیر مجمع البیان و اطیب البیان آمده است.*** خداوند نیز برای حضرت نوح، حساب ویژه ای باز کرده و سلام مخصوص به او داده است.**(سلام علی نوحٍ فی العالمین) صافّات، 79.***
پیام ها:
1- در مکتب انبیا بودن و همراهی با آنان، رمز نجات و بقای انسان است. (ذرّیة مَن حملنا مع نوحٍ)
2- تاریخِ گذشتگان، عامل تربیت و هشدار برای آیندگان است. (ذرّیة مَن حملنا)
3- توجّه دادن فرزندان به شرافت و ایمان نیاکان، راهی عاطفی برای تربیت و پذیرش دعوت و مسئولیّت آنان است. (ذرّیة مَن حملنا)
4- عبودیّت وبندگی خدا، زمینه ایمنی از حوادث و مهالک است. (حَملنا مع نوح انّه کان عبداً شکوراً)
5 - تجلیل از مردان والا و اسوه، از عوامل تربیت است. (کان عبداً شکوراً)
6- یکی از برکات شکور بودن، ذرّیه پایدار داشتن است.(ذرّیة مَن... عبداً شکوراً)

سوره اِسراء آیه 4

(4) وَقَضَیْنَآ إِلَی بَنِی إِسْرَءِیلَ فِی الْکِتَبِ لَتُفْسِدُنَّ فِی الْأَرْضِ مَرَّتَیْنِ وَلَتَعْلُنَّ عُلُوّاً کَبِیراً
ما در کتاب (تورات)، به بنی اسرائیل اعلام کردیم که قطعاً شما دوبار در زمین فساد می کنید و برتری جوییِ بزرگی خواهید کرد.
نکته ها:
ممکن است دو نوبت فساد بنی اسرائیل؛ یک بار به خاطر شهادت شعیا و مخالفت آرمیا و یک بار هم به خاطر قتل زکریّا و یحیی بوده باشد، البتّه احتمال ماجراهای دیگری نیز داده شده که در آیات بعد به آن اشاره می شود.
بهشت مخصوص کسانی است که از هرگونه برتری طلبی و استکبار دوری کنند، نه کسانی که خود را برتر و بزرگ تر از دیگران بدانند. (تلک الدار الاخرة نجعلها للّذین لا یریدون علوّاً فی الارض و لافساداً)**قصص، 83.***
پیام ها:
1- کتاب های آسمانی، از آینده نیز خبر داده اند. (قضینا)
2- سوابق قوم یهود، در تورات هم ثبت شده است. (فی الکتاب)
3- فساد، شامل انواع فسادهای جانی، فرهنگی، اقتصادی، نظامی و سیاسی می شود. (لتفسدن) مطلق آمده است.
4- برتری جویی و فساد در زمین، از خصلت های دنیاطلبان است. (لتفسدن فی الارض و لتعلنّ)
5 - فسادی خطرناک تر است که ریشه ی استکباری داشته باشد و تکرار شود. (لتفسدنّ... مرّتین و لتعلنّ)
6- گاهی مستضعفین نیز مستکبر می شوند. (ولتَعلُنّ علوّا کبیرا)