فهرست کتاب


گفتار امیرالمؤمنین علی (ع) جلد دوّم همراه با ترجمه فارسی هدایة العلم و غررالحکم

سید حسین شیخ الاسلامی

هیبت و ترس

1- هیبت (یعنی روشی که مردم از او در بیم و هراس باشند) نومیدی است. (از درگاه خدای بزرگ و یا نومیدی مردم است از او، زیرا نمی توانند با او تماس برقرار سازند).
2- هیبت با نومیدی مقرون است.
3- آفت شکوه مزاح کردن است.
4- ترس با نومیدی مقرون است (چه دیگران از او ترسند یا خود از دیگران ترسد سبب نومیدی خواهد گردید).

نومیدی

1- نومیدی (از خلق) یکی از دو پیروزیست.
2- ریشه اخلاص نومیدی از آنچه در دستهای مردم است (چون وقتی از مخلوق امید قطع شد امید به خدا خالص خواهد گردید).
3- براستی گرامی ترین مردم کسی است که نومیدی (و قطع طمع از مردم) را فرا گرفته، و ملازم خوشنودی به قسمت و پارسائی بوده، و از حرص و طمع خالی باشد، زیرا که طمع و حرص پریشانی است حاضر، و یأس و نومیدی و قناعت توانگری است ظاهر و آشکار.
4- نومیدی (از خلایق) آزادگی (یا بهترین چیزها) است.
5- نومیدی (از مردم) آزادگی و خود را از بندگی رهانیدن است.
6- نومیدی تسلّی است، (زیرا وقتی طمع نیست به کسی حاصل گردید قلق و اضطراب خواهد داشت که آیا خواسته او را انجام می دهد یا نمی دهد؟ ولی با نومیدی قلق و اضطراب برطرف خواهد گردید).
7- نومیدی توانگری آماده ایست.
8- عزّت با نومیدی (از خلق) است.
9- نومیدی جان را آسایش دهد.
10- ناامیدی آزادی تازه ایست (یعنی کسی که طمع داشته گویا آزاده نبوده و با نومیدی آزادی تازه ای تحصیل خواهد کرد).
11- نومیدی (از مردم) آزادی راحت بخشی است.
12- نومیدی به اسیر (طمع) عزّت می بخشد.
13- نومیدی (از خلق) از زاری کردن پیش مردم بهتر است.
14- بسبب نومیدی (از خلق و قطع امید از آنها) توانگری حاصل گردد.
15- آراسته شو بسبب نومیدی از آنچه در دستهای مردم است تا از آفتهای آنان سالم مانده، و دوستی ایشان را فراهم کنی (یعنی اگر طمع را قطع کنی و مأیوس از آنچه در دست مردم است باشی همه تو را دوست دارند).
16- شتاب کردن نومیدی یکی از دو پیروزی است (یعنی اگر بناست حاجت طرف برآورده نشود هرچه زودتر اعلام نومیدی شود تا نیازمند راحت گردد، ولی بر عکس اگر او در انتظار باشد در ناراحتی خواهد بود).
17- نیکوئی نومیدی که آدمی خوب از مردم مأیوس گردد، نیکوتر از خواری طلب است.
18- گاهی نومیدی دریافتن مطلوب است هرگاه طمع هلاکت باشد.
19- کسی که از چیزی مأیوس گردید آن را فراموش نماید (یعنی بدنبال آن نخواهد رفت).
20- تلخی نومیدی از تضرع و زاری نزد مردم بهتر خواهد بود.
21- اول اخلاص نومیدی است از آنچه در دستهای مردم است.

ایتام

1- به یتیمان خویش نیکی کنید، و با فقیران مساوات نموده، و به ضعیفان ارفاق نمائید.
2- هر که به یتیمی ستم نماید اولادش را آزار نموده است (یعنی سبب شود که دیگران به اولاد او ستم نمایند که در نتیجه آزرده شوند).
3- هر که رعایت یتیمان کند در فرزندان او رعایت شود (یعنی از جانب خدا دیگران تلافی کند).
4- متکفل یتیم و مسکین در نزد خدا از گرامی شدگانست.
5- ضامن یتیم نزد خدا برگزیده است.