فهرست کتاب


گفتار امیرالمؤمنین علی (ع) جلد دوّم همراه با ترجمه فارسی هدایة العلم و غررالحکم

سید حسین شیخ الاسلامی

انتقام

1- پیشی گرفتن به انتقام از خصلتهای مردم پست و دنی است.
2- زشت ترین کردارهای شخص مقتدر انتقام کشیدن است.
3- بدی عقوبت از بد پیروزی یافتن است (یعنی زیادتر از اندازه انتقام کشیدن پیروزی زشتی است که اگر پیروز نمی شد بهتر بود).
4- هر که گناهکار را (در گناهی که سزاوار عفو است) عقوبت نماید فضل و فزونی خود را فاسد کرده است.
5- هر که از گناهکار انتقام کشد افزونی مرتبه (و فضیلت) خود را در دنیا باطل ساخته و ثواب آخرت از او فوت شود.
6- شتاب کردن در انتقام از خصلتهای لئیمان است.

انتقامهای الهی

1- چگونه شما را شبیخون انتقامهای خدا بیدار نمی سازد، و حال آنکه در حقیقت بسبب نافرمانیهای او در ورطه های قهرش افتاده ای؟!
2- چه نزدیک است انتقام (الهی) به اهل ظلم و تجاوز.

ناکثین، قاسطین، مارقین

1- آگاه باشید که در حقیقت خداوند مرا به قتال اهل نکث (یعنی شکستن بیعت) و اهل ستم یا عدول از حق، و اهل فساد در زمین فرمان داده است، اما بیعت شکنان پس به تحقیق با آنها مقاتله کردم (بعد از آنکه طلحه و زبیر با آن حضرت بیعت نمودند چیزی نگذشت که بیعت را شکسته نزد عایشه رفته او را رفیق خود ساخته، دسته ای را به راه انداخته روانه بصره شده تا با آن حضرت پیکار نمایند، آن بزرگوار نیز آنها را تعقیب نموده با آنها مقاتله نمود طلحه و زبیر کشته شدند و این جنگ بنام جنگ جمل نامیده شد چون عایشه بر شتری سوار بود) و اما ستمگران (و یا از حق عدول کنندگان) پس با آنها پیکار نمودم (و آنها معاویه و پیروان او بودند که در کنار آب فرات جنگ صفین را براه انداختند) و اما آنهائی که از دین بدر رفته بودند که در زمین فساد می نمودند پس آنها را خوار گردانیدم (یعنی خوارج که بعد از جنگ صفین از آن حضرت برگشتند و حضرت با آنها جنگید تا همه بغیر از نه نفر کشته شدند، و از اصحاب آن بزرگوار نیز نه نفر شهید گشتند، پیامبر بزرگ اسلام (ص) نیز از این سه طایفه خبر داده بود چنانکه مشهور است که فرمود: یا علی بزودی بعد از من با ناکثان و قاسطان و مارقان جنگ خواهی کرد) و اما شیطان ردهه پس بدرستی که من کفایت شدم او را بصیحه ای که شنیدم بسبب آن اضطراب دل و حرکت سینه او را ( ردهه گودالی است که در آن آب می ایستد و مراد از این عبارت ذواثدیه است که رئیس خوارج است که یک دست او بشکل پستان زنان بود بهمین جهت او را ذوالثدیه می گویند، و بعضی گفته اند که مراد معاویه است روزی که اصحاب او گریختند، سپس حیله کرده و قرآنها را بر سر نیزه ها کرده، مردم را بحکم قرآن دعوت کرد، و او را ذوالثدیه گفته اند چون در پستان او شیر موجود بوده، و احتمالات دیگری هم در آن داده شده مثل اینکه شیطان ردهه از سرکشان شیاطین تبعه ابلیس بوده که آن حضرت او را در ردهه کشته است، و یا آنکه شیطان ردهه از جنیان بوده که در وقت فرود آمدن پیامبر بزرگ اسلام (ص) در جحفه حضرت علی - علیه السلام - با او جنگید و او را کشت، ولی ظاهر آنست که شیطان ردهه بوسیله صاعقه و صدا و صیحه آسمانی کشته شده است، بنابراین احتمال شیطان یا جنی بودن ظاهرتر است تا دو احتمال اول).