فهرست کتاب


گفتار امیرالمؤمنین علی (ع) جلد دوّم همراه با ترجمه فارسی هدایة العلم و غررالحکم

سید حسین شیخ الاسلامی

زنها

1- زنها بزرگترین دو فتنه اند (یکی از آنها مال و اولاد و دیگری زنان).
2- زنها گوشتی هستند بر روی تخته گوشت مگر آنچه از آن دفاع شود.
3- از زنان بد بپرهیزید، و از خوبان ایشان بر حذر باشید (مبادا شما را به مخالفت پروردگار مبتلا سازند).

4- از بسیاری شیفتگی و عشق نسبت به زنان، و از فریب خوردن یا برانگیختن به لذتهای دنیا بر حذر باش، زیرا

که دلباخته به زنها در رنج افتاده، و برانگیخته شده به لذّتها خوار خواهد بود.
5- (عین همین عبارت در وصیت نامه آن حضرت به امام حسن - علیه السّلام - ذکر شده هنگامی که از صفین برگشتند چنانکه در نهج البلاغه کتاب / 31 می باشد) بپرهیز از مشورت نمودن با زنها، زیرا که رأیشان بجانب ضعف، و عزمشان بسوی سستی است، و آنها را از دیدنشان یا از چشمهایشان بازدار (نگذار که آنها مردم را ببینند، یا مردم آنها را ببینند) در نتیجه آنها را در حجاب کنی بهتر از گمان بد بردن است نسبت به آنها، و بیرون رفتن آنها از داخل کردن تو فردی را که مورد اعتماد نیست بر آنها بدتر نبوده، و اگر قدرت داری که آنها غیر تو را نشناسند، و یا نشناسند آنها را غیر تو، پس چنین کاری کن (چون روشن است که در شناسائی و رفت و آمد با افرادی که مورد اطمینان نبوده، و متدین نمی باشند خالی از مفسده نمی باشد، و آدمی را دچار بدگمانی خواهد کرد).
6- براستی که زنان اندیشه و همت آنها آرایش زندگانی دنیا و فساد در آن است.
7- به زنها حریص بودن (بگونه ای که پروا نکند از آنچه در حق او از بد بگویند) خصلت کم عقلان است.
8- اگر از زنهای خود بدگمانی دیدی پس نگهبانی بر بزرگ و کوچک آنها قرار ده، و از این کار بپرهیز که سرزنش را تکرار کنی، زیرا تکرار ملامت (آنها را) بر گناه حریص کرده، و سرزنش را خوار و بی ارزش می نماید.
9- بهترین خصلتهای زنها بدترین خصلتهای مردان است (در حکمت 231 چنین دارد: خیار خصال النساء سرار خصال الرّجال: الزّهو و الجبن و البخل.... آن حضرت بهترین خصلتهای زنها را تکبّر، و ترس و بخیلی بحساب آورده است، و جهت آن را هم بیان فرموده: که چون زن متکبره باشد به غیر شوهر تمکین نکند، و هرگاه بخیل گردد مال خود و شوهرش را نگاه می دارد، و زمانی که ترسو باشد از آنچه به او رو آورده می ترسد).
10- فرمانبرداری زنان نهایت نادانی است.
11- فرمانبرداری زنان مردم نجیب و هوشیار و گرامی را عیبناک ساخت و عقلاء را در هلاکت می اندازد.
12- فرمانبرداری زنان خصلت مردم احمق یا کم عقل است.
13- هر که زمان طولانی از زنها نفع برد و یا پیوسته از آنها لذت برد (شاید کنایه از کثرت عمل جنسی باشد) عقلش فاسد باشد یا فاسد شود (مرحوم علامه خوانساری فرموده: ظاهر مشورت با آنهاست و عمل کردن به رأی آنها و یا اعم از هر طلب نفعی از ایشان به ملازمت و نوکری و امثال آن).
14- آی گروه مردم براستی که زنها نواقص الایمان، و نواقص العقول، نواقص الحظوظ می باشند اما نقصان ایمانشان از جهت نشستن آنهاست از نماز و روزه در ایام حیض خود (که تکلیف به آنها ندارند) و اما نقصان بهره های آنها از این جهت است که میراثشان نصف میراث مردانست، و اما نقصان عقلشان از این جهت خواهد بود که شهادت دو زن مانند شهادت یک مرد است؛ بنابراین از بدهای زنان پرهیز کنید و از خوبانشان بر حذر باشید، (زیرا با نقصان عقل هر لحظه امکان بدی در آنها انتظار می رود).
15- زنها را در کار خوب اطاعت نکنید تا در کار بد طمع نکنند.
16- خلوت با زنان را بسیار مکن، پس از تو ملول و افسرده شده و تو هم از آنها ملول گردی، و از برای نفس و عقل خود به درنگ کردن از آنها باقی بگذار (و جان و عقلت را فدای مباشرت با آنها مکن).
17- سنگینی های خود را بار زنها مکنید (تا می توانید کارهای خود را انجام دهید) تا قدرت دارید از آنان بی نیاز شوید، زیرا که آنها (در کار) منت بسیار گذاشته و کفران احسان کنند.
18- زن همه آن بد، و بدتر از آن اینکه چاره ای از آن نیست.
19- زن عقربی است شیرین گزش.
20- همانا بس زن اسباب لهو و لعب و یا موجودی است که با آن بازی کنند، چون چنین است هر که آن را فراگیرد پس باید او را بپوشاند.
21- نگهداری زن (از تماس با اجنی و از رفتن به جاهائی که از نظر شرع نکوهیده است مانند عروسی ها، بازار، مجالس عزا، و یا از خدمت خانه مانند طباخی، و جاروب کردن و مانند آن) از برای حال او شایسته تر، و برای جمال و زیبائیش پاینده تر است.
22- (این فراز نیز از فرازهای وصیت حضرت است / 31 نهج البلاغه به امام حسن - علیه السّلام - بعد از آنکه فرموده: از مشورت با زنها بپرهیز زیرا اندیشه آنها رو به ناتوانی و تصمیمشان رو به سستی است و با حجاب و پوشاندن چشمهای آنها را بازدار زیرا سخت گرفتن حجاب برای ایشان پاینده تر است و بیرون رفتن آنان بدتر نیست از اینکه تو کسی را که اطمینان به او نمی باشد بر آنها وارد سازی و اگر می توانی کاری کن که غیر تو را نشناسند بکن و) زن را به آنچه (مربوط به او نیست و) از نفس او درگذرد مسلط مکن (مرحوم خوانساری چنین ترجمه کرده: مالک نشود زن آنچه را که...) زیرا که زن ریحانه است (گیاه خوشبو) و قهرمان نیست (یعنی نباید متصدی اموری شود که از حد او بیرونست بلکه باید بکارهای مربوطه بپردازد).

فراموشی خدا

1- هر که خدا را فراموش کند خداوند نفس او را فراموش او کند (یعنی او را بخود واگذارد که خود را هم فراموش کند هیچگاه در اصلاح نفس برنیاید).
2- فراموشی (خدا) تاریکی و نیافتن (راه حق) است.
3- هر که خدای سبحان را فراموش نماید خداوند نفسش را فراموش او گردانده، و دلش را کور کند.