فهرست کتاب


گفتار امیرالمؤمنین علی (ع) جلد دوّم همراه با ترجمه فارسی هدایة العلم و غررالحکم

سید حسین شیخ الاسلامی

تکلیف و تکلّف

1- هر که تو را در چیزی که طاقت آن نداشته باشی تکلیف نماید در حقیقت در نافرمانی خود فتوا داده است.
2- خود را بزحمت انداختن (از جهت ریاضت برای فریب دادن مردم، و یا از جهت خودنمائی با تصور عدم توانائی) از صفات منافقان و افرادیست که ظاهر و باطن آنها باهم موافق نیست.
3- براستی که خدای سبحان بندگانش را با اختیار امر فرموده، و با بیم و ترس نهی نموده، و آسانی را تکلیف کرده، و به مشکل تکلیف نفرموده، و بر اندک بسیاری را بخشیده، و نافرمانیش از جهت شکست و اطاعتش از راه اکراه نبوده (بلکه همه از راه اختیار است) و پیمبران را از راه بازی نفرستاده، و کتاب را بیهوده نازل نفرموده، و آسمانها و زمین و آنچه میان آنهاست به باطل نیافریده، آن گمان کسانی است که کافر گشته، پس وای برای افرادی که کافر شده اند از آتش، (پس از بازگشت از جنگ صفین مرد شامی از آن حضرت سؤال کرد: آیا رفتن ما به جنگ اهل شام به قضاء و قدر الهی بود؟ حضرت فرمود: سوگند به خدائی که دانه را از زیر خاک شکافت، و انسان را آفرید، بجائی گام ننهاده، و به درّه ای سرازیر نشدم مگر به قضاء و قدر الهی، شامی گفت: پس رنج ما در این سفر پاداشی ندارد چون به اختیار نبوده؟ حضرت فرمود: خداوند پاداش شما را که در رفتنتان می رفتید، و در بازگشتتان که برمی گشتید بزرگ داشته، و در هیچ حال مجبور نبودید، مرد شامی می گفت: چگونه امکان دارد با اینکه قضاء و قدر ما را می میراند؟ امام - علیه السلام - بعد از سخن دراز فرمود: وای بر تو شاید تو قضاء و قدر لازم را گمان کردی، اگر چنین بود پاداش و کیفر نادرست بود، و نوید به بهشت و بیم از آتش ساقط می گشت، آنگاه مطالب بالا را بیان فرمود).

سخنگو

1- برای سخنگو اوقاتی است (مخصوص از نظر مکان و زمان)
2- (حضرت این عبارت را چنانکه در حکمت / 394 نهج البلاغه است در برابر کسی گفته که در نزد آن بزرگوار لحیه کرده از خود بالاتر سخن گفته) همانا در حقیقت پرواز کردی پیش از پر درآوردن و بانگ شتر زدی هنگام بچه بودن (در اینجا حضرت او را به دو موجود کوچک (جوجه و بچه شتر) تشبیه نموده است).

کامل

1- شخص کامل کسی است که عمل جدّی او بر شوخی و بازیش غلبه کند.