فهرست کتاب


گفتار امیرالمؤمنین علی (ع) جلد دوّم همراه با ترجمه فارسی هدایة العلم و غررالحکم

سید حسین شیخ الاسلامی

بزرگی

1- هر که او را سیادت و آقائی راست نگرداند اهانت او را راست خواهد نمود.
2- هر که او را بزرگی اصلاح ننماید اهانت او را اصلاح نماید (بنابراین باید انسان در زمان دولت و حشمت خود قدر خود را بشناسد تعدی و تجاوز ننماید و گرنه به درشتی دیگران مبتلا خواهد شد).
3- هر که خداوند او را کرامتی (و نعمتی) زیاد نماید پس سزاوار چنین است که او مردم را به کرامت نعمتی زیاد نماید.
4- هر که او را پستی و خواری تربیت نماید (یعنی کسی که پست مرتبه بوده و به خواری عادت نموده) گرامی بودن و به بزرگی رسیدن او را سرکش نماید.

ارزشها

1- هرگاه در مکرمتها و خصلتهای نیکو رغبت نمائی پس از حرامها دوری نما.
2- به کارها و صفات نیکو پیشی گیرید، و بسوی تحمل قرضها (و بر خود گرفتن دیون مردم) شتاب نمائید، و در برآوردن حاجت کسی که خواب و از حاجت خود بی خبر است کوشش کنید، و در برآوردن حاجت کسی که خواب و از حاجت خود بی خبر است کوشش کنید، تا پاداش شما در دنیا و آخرت نیکو گشته، و از جانب خدا به عطای بزرگ نائل شوید.
3- بر کسب کردن کارهای نیکو مداومت کرده، و بارها یا گرانیهای وام (و یا توانها) را متحمل شوید (و آنها را پرداخته مدیونین را از دین خلاص نمائید)، تا نی های غنیمتها را (نشانه هائی بوده که در مسابقه از نی برای اسب دوانی نصب کرده هر که زودتر به آن رسد مدال را خواهد گرفت) جمع احراز نمائید.
4- بهترین نیکی کردنها برگزیدن دیگران است بر خود.
5- در آخر روز (که غالباً مردم به استراحت پرداخته دیگر در کسب و کار سعی ندارند) در تحصیل مکرمتها و فضیلتها سیر کرده بروید و در اول شب (که وقت خواب است و غالباً استراحت کرده اند شما استراحت را کنار گذارده) در برآوردن حاجت کسی که خواب است اهتمام ورزید، (و یا زود که حاجتمند در خواب است در سعی و تلاش قضاء حاجت مردم برخیزید).
6- بر تو باد به خصلتهای گرامی و احسان کردن به مردان، (زیرا که آنها نگه می دارند از افتادن در بدی را و موجب جلالت و بزرگی خواهند بود).
7- اعلا مرتبه مکرمتها ایثار است که آدمی دیگران را بر خود مقدم دارد.
8- از افزونترین مکرمت و بزرگی ها بر خود گرفتن دیون مردم (و کار سازی آنان) و پذیرایی مهمانان خواهد بود.
9- از نیکوترین مکرمتهاست پهن و پراکنده کردن احسان.
10- از نیکوترین مکرمتهاست دوری گزیدن از حرامها.
11- نیکوکاریها و مکرمتها کامل نمی شود مگر به پاکدامنی، و ایثار (که آدمی دیگری را بر خود مقدم دارد).
12- مکارم (و صفات اخلاق پسندیده) به اموریست که مکروه طبع انسان است (که تحمل آنها نیاز به صبر دارد).

مکروه

1- مکروهی که سرانجام آن ستایش شود، بهتر از دوست داشته شده ای است که عاقبت آن نکوهش شود (بنابراین باید کوشید عاقبت را درست کرد که عاقبت قابل ستایش شود).