فهرست کتاب


گفتار امیرالمؤمنین علی (ع) جلد دوّم همراه با ترجمه فارسی هدایة العلم و غررالحکم

سید حسین شیخ الاسلامی

پرگوئی یا زیاده روی

1- پرگوئی با ملالت و خستگی همراه است.
2- کسی که پرگوئی کند مهجور گردد (یعنی دیگران او را ترک کنند).
3- هر که گفتارش بسیار باشد ناخوش داشته شود.
4- هر که سخنش بسیار باشد می لغزد (و خطا و سهو او زیاد گردد).
5- هر که سخنش بسیار باشد سرزنش او بسیار گردد (یعنی دیگران او را بسیار سرزنش نمایند).
6- هر که چیزی را بسیار کند به آن شناخته شود (بنابراین باید کار خوب را برگزید).

بسیار شمردن

1- ناز نمودن (و بالیدن و بسیار شمردن) به چیزی که برای تو باقی نمی ماند (مانند مال و قوم و قبیله و فرزندان) و تو برای آن باقی نخواهی ماند از بزرگترین نادانی خواهد بود.

دروغ

1- دروغ یار خود را نابود سازد، و دوری کننده از آن را رستگار گرداند.
2- دروغگوئی در دنیا ننگ و در آخرت عذاب آتش است.
3- زشت ترین خصلتها دروغ است.
4- دروغگوئی خیانت است.
5- دروغگوئی به هلاکت می اندازد.
6- دروغگوئی دشمن راستگوئی است، بنابراین نباید راستگو با دروغگو رفیق شده، و یا راستگو احیاناً دروغ گوید که با دشمن رابطه برقرار نموده است).
7- دروغگوئی عیبی است رسواگر (چه در دنیا و چه در آخرت).
8- دروغ دوری کننده از ایمان، و با آن اجنبی است (یعنی هرگز باهم جمع نشوند).
9- دروغگوئی خواری و خیانت (یا پشیمانی) است.
10- دروغ آدمی را عیبناک می سازد.
11- دروغ باعث غیبت مردم می شود.
12- دروغگوئی عیب و ننگ اخلاق است.
13- دروغ فساد هر چیزی است (پوشیده نماند که از این قانون مواردی استثناء خواهد شد. چنانکه در کتابهای اخلاقی به آن اشاره شده، مانند گفتن دروغ در جنگ، یا جهت اصلاح میان دو کس، و یا برای نجات از کشته شدن، و مواضع دیگر که در این صورتها اگر کسی بتواند (توریه) کند بهتر است، و معنای (توریه) آنست که از لفظ معنایش را که طرف می فهمد قصد نکند، مثلاً اگر به کسی بگوئید اگر به دین بد نگوئی تو را خواهیم کشت، این شخص بد به دین بگوید، اما نظرش دین باطل و مذهب کفار باشد).
14- دروغگوئی تو را به هلاکت اندازد گرچه از آن ایمن باشی.
15- زشت ترین چیز بهتان زدن و یا دروغ است.
16- دروغگوئی آدمی را به نفاق می کشاند (یعنی یا سلب ایمان می کند و یا با مردم دو رو خواهد گردید).
17- دروغ عیب زبان است.
18- دروغ و خیانت از اخلاق نیکوکاران و افراد گرامی نمی باشند.
19- دروغ زائل گشتن و مخالفت گفتار است از وضع الهی، (یعنی خداوند قانون تکلم را بر پایه راستی نهاده، پس اگر انسان دروغ گوید از قانون تخلف کرده، و در غیر وضع الهی برداشته است).
20- بوسیله دروغگوئی اهل نفاق زینت می یابند (یعنی خود را در نزد دیگران زینت می دهند).
21- بد گفتاری است دروغ (زیرا کلید همه گناهان است).
22- ثمره دروغگوئی خواری در دنیا و عذاب در آخرت است.
23- از دروغ دوری نمائید، زیرا که آن دوری کننده از ایمان است (یعنی دروغگو ایمان ندارد).
24- بیماری دروغگوئی بدترین بیماری است (زیرا که در دنیا باعث خواری و رسوائی و در آخرت سبب عذاب الیم خواهد شد) و لغزش خویشتن دار سخت ترین لغزش خواهد بود (یعنی از چنین فردی انتظار لغزش را کسی ندارد زیرا ممکن است او را دروغگو پندارند).
25- عاقبت دروغ سرزنش و پشیمانی است.
26- فساد ارزش و بهاء دروغگوئی است.
27- (از فرازهای حکمت / 244 نهج البلاغه است) و ترک دروغ را از جهت شرافت و بلند مرتبه بودن راستی (واجب کرده تا مردم خود را به دروغ عادت ندهند).
28- گاهی مرد (آدمی) بر نفس خود در هنگام سختی بلاء و گرفتاری نسبت به آنچه آن را نکرده دروغ می گوید (مثل اقرارهای دروغ برای خلاصی از کتک و یا تعزیر و ترس).
29- دروغ بسیار موجب غیبت و بدگوئی خواهد شد.
30- بسیاری دروغ مرد (آدمی) ارزش و نیکوئی او را می برد.
31- دروغ بسیار دین را فساد کرده، و وزر و وبال را عظیم می گرداند.
32- دروغگوئی از اخلاق اسلام نیست.
33- چه چیز دروغ را به صاحبان فضیلت زشت ساخته است.
34- نقص علم دروغگوئی، و نقص جدّ بازی است (زیرا وقتی عالم دروغ گفت و یا کسی که کارها را به بازی گرفت مردم علم و جدّ را باور ندارند).
35- دروغ و مردانگی جمع نمی شوند.
36- نیست خوئی زشت تر از دروغ.
37- بیشترین چیز (در میان مردم) دروغگوئی و خیانت است.