فهرست کتاب


گفتار امیرالمؤمنین علی (ع) جلد دوّم همراه با ترجمه فارسی هدایة العلم و غررالحکم

سید حسین شیخ الاسلامی

قدر و مرتبه

1- هر که قدر خود را نداند از حدّ و اندازه خود تجاوز کند.
2- هر که در نزد قدر خود بایستد (و از گلیم خود پا درازتر نکند) مردم او را اکرام خواهند کرد.
3- هر که از حدّ خود تجاوز نماید مردم او را خوار گردانند.
4- هر که جاهل به جای پای خود باشد (و قدر و مرتبه خود را نداند و از گلیم خود پا درازتر کند) به دواعی پشیمانی خود بلغزد.
5- هر که بر قدر خود اکتفا کند (و در حرکات خود افراط و تفریط نداشته باشد) قدر و منزلت برای او پاینده تر خواهد بود.
6- هر که قدر خود را نداند هر قدری را نداند (و دیگران را هم مانند خود به حساب آرد و راستی نادان مطلق است).
7- هر که قدر خود را بشناسد میان مردم ضایع نشود.
8- هلاک نشده است کسی که قدر خود را بشناسد.
9- عاقل نیست هر که از حد خود تجاوز کند.
10- چه نیکو چیزیست برای بنده ای که قدر خود را شناخته و از حدّ خود تجاوز ننماید.
11- هلاک گردیده کسی که قدر خویش را نداند (و پایش را از گلیم خود درازتر کند).
12- مکن آنچه را که قدر تو را پست گرداند.
13- نادانی عظیم تر از تجاوز از اندازه نیست (که آدمی بیشتر از گلیم خود پا دراز کند).
14- نیست عقلی برای کسی که از حدّ و مرز خود تجاوز کند.
15- خداوند رحمت کند مردی را که قدر خویش را شناخته، و از حدّ خود زیاده روی نکند (یعنی در حقیقت در سلوک با مردم به اندازه گلیم خود پا دراز کند، و تعدّی ننماید).
16- (در تمام امور حدّ و مرز خود را مراعات نما حتی در ورود به مجالس و) بسوی بالاترین جا شتاب مکن (که صدر نشین شوی) زیرا جائی که بالا برده شوی بهتر از جائی است که آن پائین آورده شوی (آری بعضی خیال می کنند اگر بالای مجلس بنشینند در انظار بزرگ می شوند ولی غافلند که به کلی از آن مختصر مقامی که دارند منحطّ خواهند گردید).

اقدام کردن

1- بر چیزی که عاجز از آن را می ترسی اقدام مکن.
2- دری را که باز کردنش تو را ناتوان می سازد مبند.

پیروی کردن

1- هرگاه بلند مرتبه گردی پس در کسی که از نادانها پست تر از تو است فکر مکن، ولیکن به کسی که از علماء و دانشمندان که بالاتر از تست اقتداء نما (یعنی انسان باید در کسب صفات نیکو و اخلاق حسنه به بالاتر از خویش بنگرد و از آنها پیروی نماید).
2- هرگاه بعقل خود چیزی را (از مهّمات دنیوی و یا در علوم و مسائل اخروی درک نکردی و یا نشناختی پس برأی عاقلی که برطرف سازد آنچه را که تو آن را انکار می نمودی و یا در شبهه بودی اقتدا نما.