فهرست کتاب


گفتار امیرالمؤمنین علی (ع) جلد دوّم همراه با ترجمه فارسی هدایة العلم و غررالحکم

سید حسین شیخ الاسلامی

کشته شدن در راه خدا

1- براستی که گرامی ترین مرگ کشته شدن است (در راه خدا مثل جهاد یا به ظلم و ناحق) و سوگند به کسی که جان من بدست اوست هر آینه هزار ضربت به شمشیر آسانتر است بر من از مردن بر بستر.

فرو رفتن

1- هر که در گردابها یا آبهای بزرگ خود را بیندازد غرق می شود (یعنی آدمی باید در حوادث اندیشه کند، بی پروا به آب نزند عاقبت کار را ملاحظه نماید).

قدرت

1- بر ناتوان و بنده دست یافتن از لوازمات قدرت و توانائی است (و یا از توانائیهای پست مرتبه است).
2- قدرت و توانائی خویهای پسندیده و نکوهیده آن را آشکار می سازد (مثلاً تا وقتی ثروت نباشد جود و بخشش و یا بخل روشن نخواهد گردید، و یا تا کسی دسترسی به گناه و معصیت نداشته باشد ارتکاب آن و یا ترک آن معلوم نخواهد شد).
3- آفت توانائی جلوگیری و باز داشتن احسان است (چون مردم بنده احسان خواهند بود).
4- آفت توانا شدن و قدرت طلبی ستم و از حد گذشتن است (زیرا او را بزودی خوار و بی ارزش می نماید).
5- توانائی (یا توانگری) خشم و غضب (و یا منع و زجر خود از منکرات) را بدست فراموشی می سپارد (یعنی انتقام نکشد در وقت توانائی یا از او گناه صادر نگردد در زمان قدرت بر معصیت).
6- هرگاه توانائی زیاد گردد شهوت و خواهش کم خواهد شد، (ممکن است از این جهت باشد، وقتی انسان ناتوان است بیشتر خواهش چیزی را می کند، مثل زمانی که کمبود هست، اما وقتی که قدرت دارد و مشتهیات فراوان باشد بی اعتناء خواهد بود، و کم می شود که خواهش چیزی را نماید).
7- هرگاه توانائی یا توانگری کم گردید بهانه جوئی به عذر و پوزشها بسیار خواهد شد (ممکن است مراد این باشد که باید کوشید پیوسته قدرتمند بود تا نیازی به پوزش پیدا نکند، و یا آنکه اگر ناتوانی طرف ثابت شد عذر او را بپذیرید).
8- زکات قدرت بکار بردن انصاف خواهد بود.
9- از نیکوترین کارهای قادر و توانا (بر انتقام) آنست که خشمناک گردد سپس بردباری نماید.