فهرست کتاب


گفتار امیرالمؤمنین علی (ع) جلد دوّم همراه با ترجمه فارسی هدایة العلم و غررالحکم

سید حسین شیخ الاسلامی

واجبات و مستحبات

1- کسی که با انجام دادن نمازهای واجب و مستحب به خدا نزدیک شونده است، سودهای او دو چندان می باشد (یعنی سود بسیار برد).
2- براستی که خدای سبحان واجباتی را بر شما فرض نموده، پس آنها را ضایع مسازید، و برایتان حدودی را مقرر فرموده، پس از آن حدود تجاوز ننمائید، و از چیزهایی نهی کرده، پس حرمت آنها را مدرید، و از چیزی چند خاموش شده (نه از آن نهی کرده و نه آن را واجب فرموده) و آنها را از روی فراموشی وا نگذاشته (بلکه از جهت مصلحت، امر و نهیی روی آن نیاورده) پس شما کلفت و زحمت به خود راه (که آنها را با رأی و اجتهاد یا بر خود واجب نموده و یا حرام بلکه بگذارید بر اصل خود که اباحه است باقی بماند).
3- براستی کسی که نفس خود را بجای آنچه برای او ضمانت شده (مانند رزق ورزی) به آنچه بر او واجب گشته (از طاعات) مشغول ساخته، و به آنچه بر ضرر و نفع او تقدیر شده خوشنود باشد، سلامتی او در عافیت، و از نظر سود در شادمانی و نیکوئی حال، و غنیمت بردن در خوشحالی از همه مردم بیشتر است.
4- براستی که تو اگر بجای انجام دادن واجب ها به فضیلت های نافله ها بپردازی (به طوری که یا واجب ترک شود یا ناقص انجام گیرد و یا از وقت فضیلت بیرون رود) پس هرگز فضیلتی که تحصیل می نمائی جای واجبی که تباه می سازی نخواهد گرفت.
5- هرگاه نافله ها به واجبات زیان رساند پس آنها را ترک کنید.
6- بر تو باد به حفظ و نگهداری هر کاری که معذور نیستی در ضایع کردن آن.
7- بجا آوردن واجبات از افزون ترین مکرمت هاست.
8- هیچ عبادتی مانند اداء فرائض نیست ممکن است مراد همه واجبات باشد چنانکه امکان دارد خصوص نمازهای واجب باشد).
9- هیچ (فضیلت و) قربتی در انجام نافله ها نیست هرگاه به فرائض ضرر رساند (مثل اینکه در وقت نماز واجب آدمی به مستحب بپردازد).
10- نافله را در وقت فریضه قضا مکن، نخست به فریضه بپرداز، آنگاه آنچه پدید آید برای تو (و هر چه خواهی) نماز گزار (البته تفصیل این مسأله در کتب فقهیه و رساله های مراجع است باید از آنجا احکام آن را بدست آورد).

تفریط

1- از تفریط (و کوتاهی در عبادات و انجام اموری که باید انجام گیرد) بر حذر باشید زیرا که آن باعث سرزنش خواهد گردید.
2- تفریط (تقصیر و کوتاهی در کار خیر) مصیبت تواناست.
3- ثمره و میوه تفریط سرزنش است (از خدا و خلق).
4- تفریط تقصیر در امور را با دوراندیشی و محکم کاری برطرف سازید.

فارغ بودن و بیکاری

1- از فارغ بودن (و یا با فراغت و عدم اشتغال به کار) میل به جهل و هوسها و لذّتها نشأت می گیرد.
2- با فراغت (و عدم اشتغال به کار) میل به جهل (و هوسها و لذّتها) نشأت می گیرد.