فهرست کتاب


گفتار امیرالمؤمنین علی (ع) جلد دوّم همراه با ترجمه فارسی هدایة العلم و غررالحکم

سید حسین شیخ الاسلامی

فخر و مباهات

1- چیست برای پسر آدم با فخر کردن (برای او عیب است) در صورتی که اول او نطفه، و آخر او مرداریست، نفس خود را روزی نداده، و مرگش را دفع نکند (یعنی قدرت آن را ندارد).
2- هرگز به حالتی (از دنیا) که به غیر آلت و سببی رسیده باشی ناز مکن (و بر خود مبال) و به مرتبه ای که بدون منقبتی به آن رسیده ای فخر مکن، زیرا آنچه را که اتفاق آن را بنا می کند استحقاق آن را خراب خواهد نمود.
3- حماقتی بزرگتر از فخر کردن نیست.
4- سزاوار این است که تفاخر به بلند همتی ها، و وفاء کردن به عهد و پیمانها، و مبالغه در کرم باشد، نه به کهنه های استخوانها، و نکوهیده های خوی و خصلتها.
5- به خود بالیدن از کوچکی قدرهاست (و گرنه شخص بزرگ مرتبه به چیزی فخر ننماید).
6- بر حذر باش از مفاخرت و معارضه با خدای سبحان، زیرا که خدای تعالی هر گردنکشی را خوار ساخته، و هر صاحب عجب و یا هر متکبّری را ذلیل می نماید.

گشایش

1- تنگ ترین چیزی که حرج و تنگی در آنست نزدیک ترین چیزی است که فرج در آنست (یعنی فرج زمانی حاصل می شود که تنگی در آن زیاد باشد).
2- نزدیکترین هنگام فرج و گشایش هنگام تنگی و سختی کار است، (و به قول شاعر: فواره چون بلند شود سرنگون شود، زمانی که ظلم و ستم، مصیبت و رنج به آخر رسد کارها به سامان رسد).
3- در هنگام بسته شدن درها و رخنه ها مطالع فرج و افق گشایش آشکار خواهد گردید.
4- در هنگام به نهایت رسیدن سختی ها امید گشایش است.
5- اول عبادت و افضل آن انتظار فرج است همراه شکیبائی.
6- انتظار و توقع داشتن فرج (گشایش) یکی از دو راه راحتی هاست. (یکی از آنها اصل گشایش است و دیگر امید و آرزوی آن).

خوشحالی

1- چه بسا فرحناکی که خوشحالیش او را به پاینده می کشاند (مثل کسی که در گناه مسرور است).
2- به آنچه آینده باشد خوشحال مشو (که همان حقیقت زهد است).
3- به سقوط غیر خود هرگز خوشحال مباش، زیرا که تو نمی دانی روزگار نسبت به تو چه پدید آورد (یعنی ممکن است تو هم در افتی و دیگران در حق تو خوشحال گردند).
4- به خطاء (و اشتباه) غیر خود هرگز خوشحال مشو زیرا که تو همیشه صواب و درستی را مالک نخواهی شد.