فهرست کتاب


گفتار امیرالمؤمنین علی (ع) جلد دوّم همراه با ترجمه فارسی هدایة العلم و غررالحکم

سید حسین شیخ الاسلامی

آنچه ضروری نیست

1- افتادن تو در آنچه مهم تو نیست (و ضرور نمی باشد) جهالت گمراه کننده است.
2- به چیزی که مهم و ضرور تو نباشد مشغول مشو، و بالاتر از چیزی که تو را بس باشد بر خود مگذار (و خویشتن را به زحمت مینداز)، و تمام همّ و اندوه خود را برای آنچه تو را رستگار سازد قرار ده.
3- آنچه تو را مهم نبوده واگذار، و به مهم خویش که تو را رستگاری دهد (از عبادات و سایر اعمال پسندیده) مشغول شو.
4- خوشا به حال کسی که همّت خود را بر آنچه بکارش آید بکار برد و مقصودی به غیر آن نداشته باشد، و تمام کوشش را از برای آنچه او را رستگار گردانید قرار دهد.
5- هر که آنچه را مهم اوست دور کند (و آن را کنار گذرد) بسوی آنچه ضرور و مهم او نباشد خواهد افتاد.
6- هر که سخن را در آنچه سزاوار به درازا کشد (و زیاد حرفهای بیهوده زند) پس در حقیقت نفس خود را در معرض سرزنش در آورده است.
7- بزرگترین زحمت بزحمت انداختن خود است در آنچه تو را مهّم نباشد و چندان به کارت نیاید.
8- هر که به آنچه او را سود ندهد مشغول گردد آنچه را که برایش سودمند است از دستش خواهد رفت.
9- هر که به غیر ضرورت (و کارهائی که مهم او نیست) مشغول گردد چنین کاری فائده آن را از فوت گرداند (یعنی فائده کارهای مهم را از دست دهد).

کج شده

1- گاهی کج شده (و چیزی که در تدبیر آن راه کجی اتخاذ گشته) راست می شود.

عادت

1- افزونترین عبادت غلبه بر عادت است (چون نیازمند به اراده خیلی قوی است، هر فردی نمی تواند بر خوی و خصلت خود که بر آن عادت کرده غلبه نماید، مرحوم خوانساری - رحمه اللّه - غلبه عادت را چنین معنی کرده: که این کس عبادتی داشته که غالب به آن عادت کرده و اکثر اوقات آن را در وقت آن بجای آورد).
2- عادت طبع دوم است (یعنی وقتی انسان به چیزی عادت نمود گویا جزء خلقت و خوی او شده است).
3- عادت دشمنی است که مالک شخص گردد، و او را بنده خود سازد.
4- آفت ریاضت و رام کردن نفس غلبه عادت است (یعنی وقتی انسان چیزی را که به آن عادت کرده پیروی نمود ریاضت او سودی نخواهد بخشید).
5- بوسیله غلبه بر عادتها (ی بد توسط صفات خوب و افعال خیر آدمی) به اشرف مقامات خواهد رسید.
6- بد عادتی است پرگوئی یا زیاده کاریها.
7- عادتها را تغییر دهید تا بر شما طاعتها آسان گردد.
8- دریابنده مرتبه های بلند نیست کسی که از عادتها پیروی کند.
9- برای عادت بر هر انسانی سلطنتی است (باید کوشید که عادت زشت بر انسان غلبه نکند).
10- هر که عادت خود را (در کارها) بازی قرار دهد جدّ او شناخته نشود (یعنی اگر عملی را هم جدّی انجام دهد آن را مردم بازی به حساب آرند).