فهرست کتاب


داستان دوستان جلد 2

محمد محمدی اشتهاردی‏

«156» حفظ بیت المال

بِسْمِ اللّهِ الْرَّحْمنِ الْرَّحیمْ
روزی عقیل برادر بزرگ امیر مؤمنان علی (ع) به حضور علی (ع) آمد و تقاضای مبلغی وام کرد (با توجه به اینکه زمان خلافت علی علیه السلام بود، و بیت المال در اختیار آنحضرت بود).
عقیل افزود: «به کسی مقروض هستم و وقت ادای آن فرا رسیده است، می خواهم قرض خود را ادا کنم».
امام فرمود: وام تو چقدر است؟
عقیل: مبلغ وام را معین کرد.
امام (ع) فرمود: «من این اندازه پول ندارم، صبر کن تا جیره ام از بیت المال بدستم برسد آن را در اختیار تو خواهم گذاشت.
عقیل گفت: بیت المال در اختیار تو است، باز می گوئی صبر کن تا جیره ام برسد، تازه جیره تو مگر چقدر است؟ اگر همه آن را به من بدهی کفایت قرض مرا نمی کند.
امام علی (ع) به عقیل فرمود: پس بیا من و تو هر کدام شمشیری برداریم و به حیره (محلی نزدیک کوفه) برویم و به یکی از بازرگانان آنجا شبیخون بزنیم و اموالش را بگیریم (و در نتیجه، پولدار می شویم و تو نیز وام خود را می دهی).
عقیل فریاد زد: «وای! یعنی برویم دزدی کنیم؟».
علی (ع) فرمود: «اگر مال یک نفر را بدزدی، بهتر از آن است که مال عموم را بدزدی» (بیت المال، مال عموم مسلمین است، اگر از آن به عنوان منافع خصوصی، زیادتر از دیگران برداریم به اموال عمومی، دزدی شده است).
به این ترتیب، عقیل، مأیوس شد و دیگر، سخنی نگفت.

«157» دین به دنیا فروش

بِسْمِ اللّهِ الْرَّحْمنِ الْرَّحیمْ
سمرة بن جندب، از پول پرستان پست زمان معاویه بود، معاویه صدهزار درهم به او داد، تا در میان مردم، حدیثی، پیش خود ببافد، و به دروغ آیه ای که در شأن علی (ع) است، بگوید: «در شأن ابن ملجم، قاتل علی (ع) است».
او در میان جمعیت آمد و گفت: این آیه (204 سوره بقره) در مورد علی (ع) نازل شده است، و آن آیه این است:
و من الناس من یعجبک قوله فی الحیوة الدنیا و یشهدالله علی ما فی قلبه و هو الدّ الخصام:
«و بعضی از مردم کسانی هستند که گفتار آنها در زندگی دنیا مایه اعجاب تو می شود، و خداوند بر آنچه در دل (پنهان می دارند) گواه است، در حالی که آنان سرسخت ترین دشمنانند».
اما (آیه 207 بقره): و من الناس من یشری نفسه ابتغاء مرضاةالله...: «و بعضی از مردم، جان خود را برای خشنودی خدا می فروشند...» در شأن «ابن ملجم» نازل شده است».
معاویه، باز صد هزار درهم برای او فرستاد، او بخاطر کمی آن، نپذیرفت، تا چهارصد هزار درهم برای او فرستاد آنگاه قبول کرد.

«158» تساوی توزیع بیت المال

بِسْمِ اللّهِ الْرَّحْمنِ الْرَّحیمْ
زمان خلافت علی (ع) بود، دو زن یکی عرب و دیگری کنیز آزاد شده (از عجم) بود، امام علی (ع) چند درهم و مقداری طعام و غذا بطور مساوی، به هر کدام از آنها داد.
زن عرب اعتراض کرد و گفت: «من عرب هستم، و این زن، از عجم است، آیا بین ما فرقی نیست؟».
امام (ع) فرمود: انی والله لا اجد لبنی اسماعیل فی هذا الفی، فضلاً علی بنی اسحاق»: سوگند به خدا، من در مورد بیت المال، فرزندان اسماعیل را بر فرزندان اسحاق، برتر نمی بینم».
آن بزرگوار می فرمود: ولو کان المال لی لسوّیت بینهم فکیف و انما المال مال الله: «اگر مال، مال خودم بود، آنرا بطور مساوی بین افراد، تقسیم می کردم، چه رسد به اینکه مال، مال خدااست».