فهرست کتاب


دنیای اسلام و تهاجم فرهنگی غرب

آیة الله محمد مهدی آصفی

ب - فضای نامطمئن برخوردهای علمی

اما اگر ملت اخذ کننده از نظر فرهنگی ضعیف باشد و از عناصر سازنده اخلاقی، فکری و استقامت کافی که وی را از فرهنگ اجنبی حفظ کند، برخوردار نباشد چنین ملتی اگر در زندگی خود به اقتباس از ملت های بیگانه دست بزند و به تعامل علمی بپردازد، بی شک همراه با مسایل علمی، شرایط و اوضاع و احوال سیاسی، اخلاقی و فکری بیگانگان نیز به آنان منتقل خواهد شد و جدا ساختن مسایل علمی از مسایل فرهنگی در این هنگام و حمایت از ملت وارد کننده نسبت به تأثیر پذیری از فرهنگ و اخلاق قوم صادر کننده، محال خواهد بود. دو تجربه تاریخی ما این حقیقت را ثابت می کند:

1- تجربه پیروزی های آغازین

و آن تجربه امتداد فتوحات اسلامی تا روم و ایران است. شکی نیست که امت اسلامی در خلال این پیروزی ها علوم بسیاری را از ملت های دیگر اقتباس کرد؛ از مسایل اداری و دفتری و دیوانی گرفته تا پزشکی و شیمی و نجوم، بی آن که از اخلاق و فرهنگ و تمدن آنان متأثر شود.
بلکه این مسایل و علوم را می گیرد و به شکل فرهنگ خود در می آورد و آن گاه به گونه ای که مورد قبول اوست به کار می گیرد.

2- تجربه غرب گرایی معاصر

و آن، تجربه تماس امت اسلامی با فرهنگ و تمدن غربی در اوضاع و احوال سقوط دولت عثمانی است.
نیازمندی به بسیاری از مسایل علوم تجربی، ریاضی و اداری، امت اسلامی را واداشت تا دست نیاز به سوی غرب دراز کند، اما از آن جا که زیر ساخت های فرهنگی کافی و نیروی استقامت لازم در برابر آن فرهنگ رانداشت، نتوانست خود را حفظ کند، از این رو غرب، رنگ فرهنگ خاص خود را به آنان تحمیل کرد.