فهرست کتاب


دنیای اسلام و تهاجم فرهنگی غرب

آیة الله محمد مهدی آصفی

ضیاء کوک آلب

وی از سرمداران دعوت به غرب (غرب گرایی) و بنیان گذار از اصول نظری دولت در ترکیه جدید است، و چنان که کشیش آمریکایی هارولد اسمیت می گویند:
ضیاء کوکب آلب از نخستین سرمداران بریدن از تمدن اسلامی و فرو غلتیدن در دامن غرب است.
نویسنده هندی سید ابوالحسن ندوی نوشته است:
ضیاء کوکب آلب با تمام قوت و صراحت به جدایی ترکیه از پیشینه نزدیکش و شکل دهی اش بر اساس ناسیونالیسم خالص و برتری دادن تمدن غرب به عنوان آن که این تمدن، امتداد تمدن قدیمی است که - به زعم وی - ترک ها هم در ایجاد و پاسداشت آن سهم داشته اند، فرا خواند. در یکی از مقاله های او چنین آمده است:
تمدن غربی، امتداد تمدن قدیم ناحیه دریای مدیترانه است که بانیان آن، ترک های سومری، فینیقی و چوپانان (عشایر)بوده اند، و چنان که در تاریخ مذکور است دوره قبل از این دوره (قدیم)، عصر توحش محسوب می شده... و در زمان های بسیار متأخر ترک های مسلمان، این تمدن را ترقی داده وبه اروپاییان منتقل کردند. از این رو ما نیز جزی از تمدن غربی هستیم و در آن سهم داریم (18).
Turkish and western civilisation,P.792.ضیاء کوکب آلب درباره علل وابستگی به تمدن غرب واین که چنین چرخشی به سمت این تمدن، مستلزم بریدن از دین نیست، نوشته است:
هنگامی که امتی قدم بلندی برداشت (جهشی به سوی رشد و توسعه داشت) باید که فرهنگ و تمدنش را تغییر دهد، و چون ترک ها مردمی کوچ نشین در آسیای مرکزی بودند،(ابتدا) به تمدن خاور دور، نزدیک شدند و آن گاه که به پایان عصر سلطنت رسیدند، وارد قلمرو بیزانس (روم شرقی) شدند، و هم اکنون در چگونگی انتقالشان به حکومت مردمی، تصمیم قطعی به پذیرش تمدن غربی گرفته اند(19).
به نظر وی، دین، ارتباطی به تمدن ندارد و ممکن است که مردمی با دین های مختلف، در عین حال تمامشان به تمدن واحدی وابسته باشند.
ضیاء نوشته است:
ممکن است مردمی با دین های مختلف، دارای تمدن واحدی باشند.
هیچ تمدنی با دین نسبتی ندارد، ما چیزی به عنوان "تمدن مسیحی" و "تمدن اسلامی" نداریم. چنان که صحیح نیست تمدن غربی را تمدن مسیحی بنامیم، هم چنین نادرست است که تمدن شرقی را تمدن اسلامی بنامیم.
وی برای اثبات این معنا روسیه را مطرح می کند که از تمدن بیزانس فاصله گرفت و به غربی گروید:
پطر کبیر در مبارزه برای رهایی مردم روس از سیطره تمدن بیزانس و هدایتشان به تمدن غرب، سختی های زیادی را متحمل شد، و پس از انقلاب، این مردم با سرعت شگرفی حرکت به سوی ترقی را آغاز کردند. این حقیقت برای اثبات این نکته که تمدن غربی تنها شاهزاده پیشرفت و ترقی است، کفایت می کند(20).

سید احمد خان

احمدخان، یا سید احمدخان متقی دهلوی (1232ق.1315ش)از چهره های علمی - اسلامی هند و مؤسس دانشکده انگلیسی محمدی در سال 1875م. چنان که خودش می گوید این دانشکده را به منظور ترویج اسلام نوین متأثر از غرب، تأسیس کرده، و این، همان است که امروز به دانشگاه اسلامی علیگره معروف است.
وی از نخستین داعیان غرب گرایی است که (مردم را) به جدایی از فرهنگ اسلامی و فرو افتادن به دامن تمدن غربی، فرا می خوانده است.
وی نوشته است:
مسلمان ها باید در پذیرش تمدن غربی، به طور کامل، از خود رغبت نشان دهند تا در چشم مردم متمدن، خوار شمرده نشوند و مردمی متمدن و با فرهنگ به حساب آیند(21).
احمد خان در کتاب احکام طعام اهل الکتاب مردم را به همانندی با انگلیسی ها در راه و رسم زندگی و عرف و عاداتشان تشویق می کند(22).

قاسم امین(23)

قاسم امین از داعیه داران برهنگی و رهایی از حجاب اسلامی است که به وابستگی نسبت به فرهنگ غرب و پذیرش آن به هر قیمتی دعوت می کرد و مجذوب و عاشق این فرهنگ بود. وی در کتاب المرأة الجدیدة نوشته است:
... این همان دردی است که باید به درمانش اقدام کنیم، و دارویی برای آن نیست مگر آن که فرزندانمان را بر اساس شناخت جوانب تمدن غرب آگاهی نسبت به اصول و فروع و آثارش تربیت کنیم. آن گاه که زمان آن فرا رسد - و امیدواریم که دیر نباشد - حقیقت همچون خورشیدی فروزان پیش چشم ما آشکار خواهد شد و ارزش تمدن غربی را خواهیم شناخت و به یقین در خواهیم یافت که محال است کم ترین اصلاحی در حال و روز ما صورت گیرد مگر آن که بر اساس دانش جدید روز باشد؛ و امور مختلف انسان ها، خواه مادی یا ادبی، محکوم قدرت علم است. از این رو می بینیم که مردم متمدن با همه اختلاف هایی که در جنس و نژاد و زبان و دین و وطن دارند، در شکل حکومت و اداره آن، در محاکم، نظام خانوادگی و شیوه های تربیت خانواده، زبان و نوشتار و اصول و شیوه ها، بلکه در بسیاری از آداب و رسوم ابتدایی و ساده مثل شیوه لباس پوشیدن، احوال پرسی، خورد و خوراک و... شباهت های زیادی با یکدیگر دارند. این، آن چیزی است که ما را وادار کرد تا به اروپاییان مثل بزنیم و تقلید از آنان را تحسین و دیده ها را به زن اروپایی متوجه کنیم (24).