فهرست کتاب


دنیای اسلام و تهاجم فرهنگی غرب

آیة الله محمد مهدی آصفی

2-مدرسه

منظور از مدرسه، مرکزها و وسایل فرهنگی در مراحل مختلف آن و دستگاه بشری فرهنگ ساز و آموزش دهنده آن به جوانان است واین، میدان وسیعی است که مدرسه، کتاب، شیوه های آموزشی، معلمان و مدرسان، فعالیت های فرهنگی تربیتی، خط، حرف، زبان، فرهنگ، تبلیغات، روزنامه و غیره را شامل است.
در این چارچوب وسیع، مدرسه از مهمترین پل هایی است که وظیفه انتقال میراث های فرهنگی از دوره ای به دوره ای به دوره ای دیگر، ارتباط برخی نسل ها با یکدیگر واتصال نسل پیشرفته به نسل عقب مانده را بر عهده دارد. از آن جا که انسان ها آموزش های نخستین را از خانه فرا می گیرند، بی گمان در مرحله دوم، این آموزش ها در عقل و روحش، از مدرسه شکل می گیرد.
در دستورهای اسلامی تأکید فراوانی بر مقام معلم و احترام به او وارد شده است. امام باقر (علیه السلام) - از زبان رسول خدا - صلی الله علیه و آله و سلم -فرمودند:
ان معلم الخیر یسغفر له دواب الأرض حیتان البحر و کل ذی روح فی الهواء و جمیع أهل السماء والأرض(4).
برای معلمی که خوبی ها را تعلیم می دهد، جنبدگان روی زمین، ماهیان دریا، موجودات زنده هوا و تمام آسمان و زمین، استغفار میکنند.
امام صادق - (علیه السلام) - نیز فرمودند:
من علم خیرا فله بمثل أجر من عمل به .قلت: فان علمه غیره، یجری ذلک له؟ قال: ان علم الناس کلهم جری له. قلت: و ان مات؟ قال: وان مات (5).
هرکس خیری را تعلیم دهد، برای او همانند پاداش کسی است که بدان عمل کند. راوی پرسید: اگر آن که تعلیم گرفته خود به دیگری تعلیم دهد، چه؟ فرمود: اگر فرد دوم به تمام مردم نیز بیاموزد، باز برای شخص نخستین همان پاداش باشد. راوی پرسید: اگر شخص نخست، مرده باشد، چه؟ فرمود: اگر چه مرده باشد، باز همان پاداش برای وی خواهد بود.
امام صادق - (علیه السلام) - از رسول اکرم - صلی الله علیه و آله و سلم - چنین نقل کرده است:
ویجی ء الرجل یوم القیامه و له من الحسنات کالسحاب الرکام أو کالجبال الرواسی، فیقول: یارب أنی لی هذا ولم أعملها؟ فیقول: هذا علمک الذی علمته الناس یعمل به بعدک (6).
در روز قیامت، مردی در عرصه حساب حاضر می شود که حسناتش همچون ابرهای متراکم و کوه های سخت بنیاد است. می گوید: خدایا! من کجا و این همه حسنه کجا؟ این ها که از اعمال من نیست! به او می گویند: این، همان دانشی است که به مردم آموختی و پس از تو بدان عمل کردند. عبدالرحمان سلمی سوره حمد را به فرزندی از فرزندان حضرت اباعبدالله الحسین - (علیه السلام) - تعلیم داد. کودک آن گاه که سوره را نزد پدر گرامی اش تلاوت فرمود، امام - (علیه السلام) - مال و زیور آلات فراوانی به معلمش اهدا و دهانش را از مروارید پر کرد. و وقتی از وی در این باره سؤال شد، فرمود:
این مقدار ناچیز، هرگز با تعلیم او برابری نخواهد کرد!(7).

3. مسجد

سومین پل از پل های سه گانه، مسجد است. مسجد در اسلام، مرکز عبادت عبادت و محل سامان دهی فکری، اخلاقی، سیاسی و همکاری در انجام و کرهای نیک و خدمت به دیگران است که نقش مرکزی و اصلی را در این گونه فعالیت ها به عهده دارد. سخن زیر، از نقش مسجد و ارزش آن در جامعه اسلامی، پرده بر می دارد.
حضرت امیر مؤمنان علی - (علیه السلام) - فرمودند:
من اختلف الی المسجد، أصاب احدی الثمان: 1- اخا مستفادا فی الله؛ 2- أو علما مستطرفا؛ 3- أو آیة محکمة؛ 4- أو رحمة منتظرة؛ 5 - أو کلمة ترده عن ردی؛ 6- أو یسمع الی کلمة تدل علی الهدی؛ 7- أو یترک دنیا خسیسة؛ 8 - أو حیاء(8).
هر کس به مسجدی رفت و آمد داشته باشد، به یکی از هشت چیز می رسد: 1- برادری دینی؛ 2- دانشی تازه؛ 3- نشانه ای استوار؛ 4- بخششی مورد انتظار؛ 5 - کلمه ای که از پستی (هلاکت) بازش دارد؛ 6- کلمه ای بشنود که هدایتش کند؛ 7- دنیای پستی را ترک گوید؛8 - با حیا شود.
در تاریخ اسلامی، مسجدها، مدرسه های فرهنگی، منبرهای تهذیب و تربیت، مرکزهای حرکت و عمل اجتماعی و سیاسی، از با نشاط ترین مؤسسه های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی در حیات مسلمانان بودند که وظیفه مهم انتقال مواریث تمدن اسلامی را از نسلی به نسل دیگر بر عهده داشتند. چنان که از استوارترین دژهای اندیشه و ارزش های اسلامی نیز محسوب می شدند و از طریق همین سنگر بود که مسلمانان توانستند میراث های فکری و فرهنگی خود را غارت و چپاول دشمنان جاهلی حفظ کنند.

مؤسسه حوزه علمیه

برای آن که مسجدها بتوانند نقش خود را در خدمت به امت اسلامی و انتقال میراث های فرهنگی با قدرت تمام ایفا کنند، به ناچار بایستی پشتوانه های انسانی و فرهنگی داشته باشند؛ زیرا مسجدهابه دانشمندان، خطیبان و سخنرانانی که وظیفه آگاهی بخشی وایجاد حرکت در اجتماع اسلامی را بر عهده دارند، نیازمند است واین وظیفه نیز از طریق این مؤسسه ها(حوزه های علمیه) صورت می پذیرد. انجام این امر، وجود دانشکده های اسلامی (حوزه های علمی) که وظیفه اش تربیت متخصصان در مسایل فرهنگ اسلامی است را می طلبد.
از این رو، به ناچار می باید گروهی از مسلمانان از مناطق خود کوچ کنند و این فرهنگ را به صورت اختصاصی فرا گیرند، تا نقش توجیهی و حساس خود را در اجتماع بر اساس کریمه فلولا نفر من کل فرقة منهم طائفة لیتفقهوا فی الدین و لینذروا قومهم اذا رجعوا الیهم لعلهم یحذرون (9)ایفا کنند.
براین اساس، مؤسسه مسجد شامل مؤسسه های فرهنگی ای که در اصطلاح آن ها را حوزه های علمیه و مؤسسه های تابعه و بر پا دارنده حوزه های علمیه می نامیم، مانند مرجعیت، مقام افتا و منبرهای وعظ و خطابه نیز می شود.
مسجد، با چنین تعریف وسیعی، سطح گسترده ای از زندگی مردم را به خود اختصاص خواهد دهد واز مهم ترین مجاری انتقال افکار و ارزش ها از نسلی به نسل دیگر در تاریخ انسانی و از مهم ترین دژهایی خواهد بود که قدرت آن را دارد تا میراث های مارا از نابودی و انحراف ها، به ویژه در سال های تلخ طولانی ای که پل هاو دژهای فرهنگی ما از جانب دشمن مورد تعرض ضربه های قوی قرار گرفته، حفظ کند.
در طول این سال های تلخ، مسجد توانست استقلالش را حفظ کند و دشمن از مصادره این مؤسسه و محاصره و منحرف کردن آن از انجام رسالتش، ناکام ماند. در این میدان، مسجد، آخرین دژ از دژهای فرهنگی بود که در مقابل حرکت غرب گرایی مقاومت کرد، و اگر این تشکیلات و مؤسسه ها نیز تسلیم تسلط غرب می شدند و آنان بر مسجدها و پشتوانه هایش از حوزه های علمی اسلامی، دست تجاوز می گشودند، هیچ چیز ما از افساد و ویرانگری آنان محفوظ نمی ماند.