راه رستگاری (کند و کاوی در باب ایمان و اسلام)

نویسنده : آیة الله سید عزالدین حسینی زنجانی

سخنی با خوانندگان:

به برکت انقلاب شکوهمند اسلامی ایران - که با مجاهدت های خستگی ناپذیر امام راحل (قدس سره) و وحدت و یکپارچگی مردم مسلمان ایران حاصل شد - فرهنگ و معارف تشیع حیاتی دوباره یافت و کوثر زلال علوم آل محمد (صلی الله علیه و آله و سلم)، دل های تشنه شیفتگان مکتب اهل بیت عصمت و طهارت (علیه السلام) را سیراب نمود و شاگردان مکتب توحید در هر نقطه از میهن اسلامی، به ترویج معارف و علوم اسلامی پرداختند.
شهر مقدس مشهد نیز که به یمن وجود گهربار هشتمین آفتاب آسمان ولایت، حضرت امام علی بن موسی الرضا (علیه السلام) و حوزه علمیه کهن سال آن از دیرباز شاهد مجاهدت ها و تلاش های خستگی ناپذیر علمای عالی قدر شیعه برای اعتلای اسلام و ترویج مبانی دین بود، پس از انقلاب مبارک اسلامی، شور و نشاط دیگری گرفت و مساجد این شهر به مثابه سنگرهای پاسداری از مرزهای عقیدتی اسلام، پذیرای جوانان علاقه مندی شد که در پای منابر عالمان و سخنرانان مذهبی گرد آمده بودند تا روح و جان تشنه خود را از چشمه های گوارای علوم آسمانی سیراب سازند.
عالم ربانی حضرت آیة الله سید عز الدین حسینی زنجانی - دامت براکاته - از اساتید عالی قدر حوزه علمیه مشهد، از اوایل انقلاب اسلامی با درک نیاز نسل جوان، در کنار تدریس خارج فقه و اصول، جلسه های پرفیضی همچون: تفسیر قرآن، نهج البلاغه و نیز شرح مثنوی برای طلاب و دانشجویان تشکیل دادند که بحمدالله تا کنون نیز ادامه دارد و علاقه مندان از خرمن علم و دانش ایشان خوشه ها چیده و توشه ها برگرفته اند.
به دنبال تقاضای فراوانی که برای چاپ و نشر این سلسله درس ها از سوی طلاب و دانشجویان عزیز ابراز شد، بر آن شدیم تا به یاری خدا آثار قلمی و سخنرانی های معظم له را - به تدریج - تنظیم و آماده نشر کنیم.
از این رو از این رو، نگارنده از میان درس ها و تحقیقات معظم له به جمع آوری و تنظیم رساله حاضر پرداخت و منابع و مأخذ آن را استخراج نمود که اینک تقدیم شما می گردد.
امید است به لطف خداوند و توجه ائمه اطهار (علیه السلام) سلسله درس های دیگری از معظم له همچون: تفسیر قرآن، تفسیر نهج البلاغه، شرح زیارت عاشورا، شرح و نقد مثنوی، حاشیه بر منظومه، حاشیه بر اسفار و تعلیقه های ایشان بر کتب فقهی و اصولی نیز به زودی تنظیم و منتشر گردد.
لازم است در این جا از حضرت حجة الاسلام و المسلمین جناب آقای حاج سید محمد حسینی موسوی فرزند برومند ایشان، که متن حاضر را مطالعه و راهنمایی های سودمند ارائه فرمودند و نیز از برادر گرامی جناب آقای غلامرضا جلالی که گام های اولیه تنظیم این اثر را برداشته و زحمات قابل تقدیری را متحمل شده اند و نیز جناب حجه الاسلام آقای محمد حسین پژوهنده که در بهبود این اثر زحمت کشیده و جناب آقای هادی رستگار مقدم که در استخراج پاورقی ها و ارجاعات این بنده را یاری فرموده است صمیمانه سپاس گزاری و تشکر نمایم.
(مشهد مقدس - تابستان 1375)
(علی محمدی)

مقدمه:

رساله حاضر تالیفی در بیان حقیقت ایمان و اسلام است، که دو مفهوم و حقیقت از حقایق قرآنی هستند و از این نظر که در متون دینی (قرآن و احادیث و ادعیه معصومین (علیه السلام)) در چند معنا استعمال گردیده اند در میان علمای اسلام، بسیار مورد بحث و تحقیق واقع شده اند. به همین منظور، عده ای از فقها و دانشمندان اسلام - مانند فقیه نامدار تشیع، شهید ثانی (رحمه الله) - در تشریح معنای ایمان و اسلام کتاب هایی نوشته اند و چون این دو واژه در فرهنگ اسلامی از لغات کثیر الاستعمالند و تحقیق در آنها دارای آثاری بس مهم و ارزنده است، باید در تبیین آنها بررسی بیش تری شود؛ از این رو، در این رساله تلاش شده است از منظر قرآنی، روایی و فلسفی بدین مهم پرداخته شود.
والله الهادی الی الصواب

فصل اول: