فهرست کتاب


بعثت، غدیر، عاشورا، مهدی

محمد رضا حکیمی‏‏‏‏‏‏‏

امامت - یعنی: اعتقاد داشتن به اینکه پیشوای بر حق پس از پیامبر، علی بن ابیطالب است و سپس دیگر امامان

تا امام دوازدهم. و در زمان غیبت، همه تکالیف شرعی، چه فردی و چه اجتماعی، همه به حال خود باقی است. و شیعه باید پیرو مکتب فقهی و مذهب اجتهادی باشد که مبتنی است بر احکام و تعلیمات قرآنی، و تفسیر و شرح جانشینان پیامبر یعنی امامان. به تعبیر دیگر، مردم، در عصر غیبت، باید پیرو نایب امام باشند. و این پیروی، هم در اعمال فردی لازم است، و هم در اعمال اجتماعی.

معاد - یعنی: اعتقاد داشتن به اینکه انسان، بسوی خداوند باز می گردد، و در نزد او حاظر می شود، و به پاداش

اعمال خود می رسد.
اعتقاد به معاد، از نظر تربیت دینی، اهمیت بسیار دارد. ممکن است مردمان بسیار، از سرزمینهای مختلف و از زمینه های اعتقادی و تربیتی گوناگون، به مبدئی و اصلی برای عالم منعقد باشند، اما ایمان به خدا، و دینداری و دینباری، حقیقتا، در ایمان به معاد و ایمان به بازگشت به خدا و حضور نزد خدا، معلوم می شود و نتیجه می دهد.
فروع دین، عبارت است از:
1- نماز
2- روزه
3- خمس
4- زکات
5- حج
6- جهاد
7- امر به معروف
8- نهی از منکر
9- تولی
10- تبری
در عبادات ص
در عبادت و فروع دین، بجز جهت عبادی، یعنی جهتی که رو به خدا دارد و باید به قصد عبادت خدا و انجام دادن دستورات خدا و برای خشنودی خداوند قربه الی الله انجام شود، جهت اجتماعی نیز دارد، یعنی جهتی که رو به جامعه و مردم دارد. البته در اسلام، جمع و فرد، پنهان و آشکارا، همه و همه برای خداست و از آن خدا.
از جمله فروع و عبادات اسلامی، حج است. در حج نیز، به گونه ای روشن، بجز مسائل عبادتی و تهذیب اخلاق و تربیت نفس، مسائل اجتماعی، بلکه مسائل جهانی و بین المللی و سیاسی نیز مطرح است. حج عبادتی است با ابعاد و محتوای چند جانبه و کامل.
این عبادت که توام با زیارت خانه خدا است، دارای اعمال مخصوص (مناسک)، و زمان مخصوص (ماه ذیحجه)، و مکان مخصوص (مکه) است، و بر هر مسلمان بالغ عاقل، چه مرد و چه زن، در دوران عمر، حداقل، یک بار، واجب می شود، البته در صورت استطاعت مالی و بدنی.
اعمال حج، پنج روز به طول می انجامد، از روز 8 ذیحجه تا روز 12. روز دهم این ماه، روز عید قربان است. در این روز، زائرین مکه (حاجیان) - که قسمتی از اعمال و مناسک حج را به جا آورده اند - به منی می روند، و ضمن اعمالی چند قربانی می کنند. این روز را عید قربان و عید اضحی (به همان معنای قربانی) می گویند. عید قربان یکی از عیدهای عبادی -اجتماعی بزرگ مسلمانان است.
حج خانه خدا، و رفتن به مکه، از نظر روحی فردی، عبادت بسیار مهمی است. در این باره، کتابهای چندی نوشته شده است. در این عبادت است که انسان باید با قدم صدق، بسوی معبد بزرگ توحید و قبله یکتا پرستی، روی نهد. و در آنجا با کمال تواضع، به عبادت و توجه به خدا بپردازد. در آنجا همه در یک پوشش و جامعه ساده حرکت می کنند، و هیچ گونه فاصله ای مقامی، قدرتی و تفاوتی مطرح نیست. حرکت انسان است بسوی خدا، نه تنها با دل، بلکه با همه وجود، با تن و با جان، با ظاهر و باطن...
امام از نظر اجتماعی، در مراسم حج است که گروههای بسیاری از مسلمانان، از نقاط مختلف جهان در مکه گرد می آیند. و در این مراسم است که همگان، با دل پاک و نیت درست و با یک لباس، مشغول نیایش خداوند می شوند. و در این مراسم است که کنگره عظیم اسلامی تشکیل می یابد. و نمایندگان مسلمین می توانند با ایراد سخرانی و پخش اعلامیه و امثال آن، مسلمانان دیگر در جریان کارها و مشکلات خود - چه مشکلات داخلی و چه آنها که از خارج پیش می آید - قرار دهند، و از یک دیگر کمک طلبند و استمداد جویند با هم مشاوره کنند و از هم نظر بخواهند، و با یکدیگر پیمان ببندند...
در حج است که می توان همه مسلمانان را بیدار کرد، و خطرهایی که متوجه اسلام و مسلمین است گوشزد نمود، و همه را برای مبارزه و قیام، در برابر ظلم و تجاوز ستم گران جهان بسیج کرد، و ملتهای محروم را نجات داد. اینها جزو وظایف شرعی و اجتماعی و سیاسی مسلمین است، که باید برای رضای خداوند - مانند دیگر عبادات حج - انجام دهند. این اعمال هم، هنگامی که برای رضای خدا و انجام دادن تکلیف باشد، عبادت است، و خارج از مفهوم حج و عبادات و اعمال حج نیست.

گفتار یازدهم عید غدیر

غدیر، روزی است که پیامبر اکرم، در آن روز، علی بن ابیطالب را برای پیشوایی امت، به امر خداوند، منصوب و معین کرد - چنانکه در گفتار دوم، در این باره سخن گفتیم.
عید غدیر در حقیقت عیدی است اسلامی، که باید همه مسائل اسلامی به آن اهمیت دهند، و این روز را بزرگ دارند. ما شیعه نیز که این روز را بزرگ می داریم، بخاطر پیامبر و سفارش او و تبلیغ عظیم او در این روز است.
واقعه غدیر را، بجز عالمای بزرگ و موثق و والاقدر شیعه، صدها تن از عالمان سنی نیز روایت کرده اند، برخی از آنان، عید بودند این روز را نیز خاطر نشان ساخته اند. ابو ریحان بیرونی، دانشمند و متفکر بزرگ اسلامی شیعی نیز، این روز را در کتاب اثارالباقیه خود، جزو اعیاد اسلامی شمرده است. روز غدیر، از نظر محتوی، یعنی واقعه ای که در این روز اتفاق افتاده است، پس از بعثت پیامبر اکرم، بزرگترین و مهم روز است در اسلام، بلکه در تاریخ، چون همه احکام قرآن و دستورات اسلام و اجرای آنها، به عمل کردن به این واقعه مربوط است. همیشه همینگونه است. احقاق حق توده های وسیع، و رفع تبعیض و ستم، و نشر عدالت کای، در سطح بشریت، به رجوع به این روز و زنده کردن محتوای آن بستگی دارد.
از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) و حضرت امام جعفر صادق (علیه الاسلام) و حضرت امام رضا (علیه الاسلام) سخنانی در اهمیت عید غدیر، روایت شده است. علی (علیه الاسلام) نیز بارها به موضوع غدیر اشاره کرده است، و اهمیت اجتماعی و اسلامی و انسانی این روز را یاد آور شده است(57).