پیامهای عاشورا

نویسنده : جواد محدثی

پیشگفتار:

انقلاب خونبار اسلامی ایران، معجزه بزرگ قرن و انفجار نور بود که طلسم دو هزار و پانصد ساله حکومت اهریمنی را در هم شکست، و شجره طیبه ای است که از زلال کوثر عاشورا سیراب گشت و آسمان خونرنگ تشیع علوی را زینت بخشید. ثمره شیرین آن نیز، عرضه اسلام ناب محمدی (صلی الله علیه و آله و سلم) برای نجات بشریت به بن بست رسیده، در عصر تکنیک و تمدن است، و امیدواریم زمینه ساز ظهور منجی حقیقی انسان ها مهدی موعود (عجل الله تعالی فرجه الشریف) باشد.
سپاه پاسداران، این نهاد مقدس و جوشیده از متن انقلاب اسلامی که بر اساس قانون اساسی، وظیفه خطیر حراست از انقلاب و دستاوردهای آن را برعهده دارد، خود فرزند عاشورا و فرهنگ عاشورایی است، چنان که انتخاب روز ولایت با سعادت امام حسین (علیه السلام) به عنوان روز پاسدار، بیانگر پیوند فکری و عملی سپاه پاسداران با امام حسین (علیه السلام) و قیام مقدس عاشورا است. فرمانده معظم کل قوا، حضرت آیه الله العظمی خامنه ای در این باره می فرماید:
پاسدار انقلاب اسلامی، آگاهانه راه حسین (علیه السلام) را که ادامه راه انبیای الهی است، انتخاب می کند و در این راه، فروغ خون حسین (علیه السلام) و شهیدان گلگون کفن کربلا را چراغ راه خویش قرار می دهد.(1)
با این توصیف در می یابیم که شناخت عمیق زندگانی امام حسین (علیه السلام) و نهضت عاشورا و تجزیه و تحلیل ابعاد گوناگون آن، از نیازهای قطعی جامعه اسلامی و به ویژه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است. در این راستا مقرر گردید که سلسله تحقیقات گسترده و عمیق پیرامون ابعاد زندگانی و قیام امام حسین (علیه السلام)، و نیز زمینه ها، پیامدها و پیام های آن قیام بزرگ صورت پذیرد.
از جمله زمینه های نیازمند به کاروزین و تحقیق ژرف، مبحث پیام های عاشورا است. در این باره به طور جسته و گریخته در این کتاب و آن مقاله نوشته هایی یافت می شود، لیکن همه اینها نه شایسته شان والا و شخصیت گرانقدر حماسه سازان عاشورا است و نه پاسخگوی نسل تشنه امروز.
مدیریت تحقیقات عاشورا در مرکز تحقیقات اسلامی سپاه بر آن شد تا در این میدان گام نخست را بردارد و آنچه را از گنجینه معارف عاشورا در این جهت برداشت می شود، به نسل پویای انقلاب اسلامی عرضه کند و در این راه، قلم شیوای محقق و نویسنده گرامی جناب حجت الاسلام و المسلمین آقای جواد محدثی را به یاری طلبید.
آنچه پیش رو دارید فرایند این همکاری است. امید آن که مقبول ساحت مقدس سالار شهیدان حضرت ابی عبدالله الحسین (علیه السلام) این بزرگ پاسدار اسلام و قرآن واقع شود و موجبات خشنودی روح بلند بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، حضرت امام خمینی (رحمه الله علیه) را فراهم سازد.
مرکز تحقیقات ولی فقیه در سپاه تحقیقات عاشورا

مقدمه

عاشورا، حادثه ای نبود که در یک نیم روز در سال 61 هجری اتفاق بیفتد و از قبل و بعد خود جدا باشد. هم ریشه در حوادث پیشین و تحولات اجتماعی مسلمانان از زمان رحلت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) تا سال 60 هجری داشت، هم پیامدهای آن و آثاری که در فکر و عمل مسلمانان داشته، تا امروز گسترده شده است و تا دامنه قیامت نیز امتداد خواهد یافت.
با آن همه بهره برداری های حماسی، مبارزاتی، تربیتی و معنوی که تا کنون از قیام محتوایی این نهضت خدایی، بسیار بیش از آن است که تاکنون مطرح بوده است. امروزیان و آیندگان پیوسته باید از این کوثر ایمان و یقین بنوشند و سیراب شوند و تشنگان حقیقت ناب را هم سیراب سازند.
از این رو، با همه کارهایی که تاکنون در شناختن و شناساندن این حماسه ماندگار انجام یافته است، زمینه چنین تلاش های فرهنگی همچنان باقی است و هر زمان به شکلی و در قالبی نوتر، می توان درسهایی از این حادثه تدوین کرد و آموخت و نشر دارد، تا جهان و جان های حقجو، مجذوب جلوه ها و زیبایی های این حماسه شوند. پس عاشورا برای همه و همیشه، پیام دارد و می سزد که ما همواره پای درسهای این کلاس ابدی بنشینیم و به مراتب بالاتری از ایمان، دین شناسی، شناخت تکلیف و عمل به وظیفه برسیم.

پیام عاشورا چیست و کجا به دست می آید؟

برای استخراج این درس ها و پیام ها، از مطمئن ترین راه ها می توان چنین یاد کرد:
1 - سخنان و خطبه های امام حسین (علیه السلام) و یاران شهید و بازماندگان شهدا؛
2 - عملکرد، رفتار و شیوه عملی سیدالشهدا و اصحاب و خاندان او؛
3 - متون و منابع معتبر تاریخی و دینی مربوط به عاشورا.
توضیح این که مقصود از پیام چیست و تفاوت آن با درس کدام است و ما در این نوشته، در پی چه هستیم، در آغاز همین کتاب و پیش از شروع به متن پیام ها آمده است.
افزون بر آن، در مطلع هر یک از بخش هایی که با عنوان: پیام های اعتقادی، پیام های سیاسی، پیام های اخلاقی، عرفانی، تاریخی و... آمده است، تبیین جداگانه از مفهوم هر عنوان و قلمرو آن دیده می شود، تا هدف نگارنده را از آن عنوان نشان دهد. پس از شرح و توضیح عناوین و قلمرو آن دیده می شود، تا هدف نگارنده را از آن عنوان نشان دهد. پس از شرح و توضیح عناوین، محورهای فرعی آنها را با تاکید بر مستندات تاریخی یا شواهدی از کلمات حماسه آفرینان نهضت عاشورا را تشریح کرده ایم و در برخی موضوعات، پیوند این مفاهیم را با تاریخ معاصر و نمونه های گویایی از سخنان امام خمینی قدس سره و فرهنگ جهاد و شهادت که در انقلاب اسلامی و دفاع مقدس شکل گرفته است نشان داده ایم، تا بحث، هر چه کاربردی تر و آموزنده تر باشد و هدف از این نوشته که انتقال درس های عاشورا برای بهره گیری عمومی، به خصوص پاسداران عزیز و خانواده هایشان و نسل جدیدی است که وارث انقلاب اسلامی و یادگاران شهیدانند، عملی تر شود.
در همین جا از مساعدتهای برادر ارجمند، جناب آقای سید علی مقیمی در فیش برداری بخشی از منابع و موضوعات سپاسگزاری می شود.
جواد محدثی - قم - مهر 1379