نهضت امام حسین (ع) و قیام کربلا

دکتر غلامحسین زرگری نژاد

141. قیس بن مسهر صیداوی

قیس بن مسهر از مشهورترین یاران کوفی امام حسین (ع) بود. وی در آغاز نامه نگاری کوفیان به امام از اعضای دومین فرستادگانی بود که همراه عبدالرحمان بن عبدالله الکو الارحبی و عماره بن عبدالله السلولی، به همراه یکصد و پنجاه نامه وارد مکه شد و امام حسین (ع) را بر حرکت به سوی کوفه فرا خواند. کمی بعد چون امام مسلم بن عقیل را روانه کوفه کرد قیس نیز همراه مسلم عازم بازگشت به کوفه شد. گزارشهای موجود حکایت از آن دارد که قیس کمی پس از رسیدن به کوفه به سوی مکه بازگشت و چون نامه مسلم بن عقیل مبنی بر بیعت کوفیان با او و نامه های دیگری از کوفیان به امام رسید، قیس بار دیگر مامور شد تا روانه کوفه شود و نامه امام را در پاسخ به نامه های کوفیان، به آنان برساند. حضور قیس بن مسهر نزد امام پس از رسیدن خبر شهادت مسلم بن عقیل و تغییر اوضاع کوفه، دلالت دارد که قیس عمده ترین پیک امام حسین (ع) میان مکه بوده است. نوشته اند که چون خبر شهادت مسلم در منزل بطن الرمه به امام حسین (ع) رسید، آن حضرت بار دیگر قیس یا به قولی دیگر عبدالله بن بقطر برادر رضاعی خویش را از منزل حاجز روانه کوفه کرد تا آخرین نامه امام را به کوفه برساند.
قیس پس از دریافت نامه امام با سرعت تمام به سوی کوفه رهسپار گشت، امام در قادسیه به دست حصین بن نمیر اسیر شد و روانه کوفه گردید. عبیدالله چون قیس را دید از او خواست تا برای نجات جان خویش در جمع کوفیان و بر فراز قصر حکومتی امام حسین (ع) را دشنام دهد. قیس که این پیشنهاد را فرصت خوبی برای رساندن پیام امام حسین (ع) به کوفیان می دید، بی درنگ پیشنهاد پسر زیاد را پذیرفت، اما چون بر فراز قصر رفت و مردم را در پیش روی خود دید، با آنان از شخصیت و پیوند نسبی امام با حضرت رسول و فاطمه زهرا سخن گفت و پس از در خواست آنان برای یاری امام حسین (ع)، عبیدالله بن زیاد را لعن کرد. پسر زیاد که غافلکیر شده بود دستور داد تا بی درنگ قیس را از فراز قصر حکومتی به زیر افکنند. قیس با اصابت بر زمین و شکستن استخوانهایش به شهادت رسید (تاریخ الطبری، ج 5، ص 389 و 395 و 399؛ الارشاد، ص 204 و 220؛ الطبقات الکبری، ص 463؛ الاخبار الطوال، ص 248؛ الفتوح، ج 3، ص 77؛ خوارزمی، مقتل الحسین، ص 294؛ الکامل فی التاریخ، ج 4، ص 41؛ البدایه و النهایه، ج 8، ص 168؛ الفصول المهمه، ص 187؛ رجال الطوسی، ص 104؛ بحارالانوار، ج 44، ص 382 و ج 45، ص 71؛ نقد الرجال، ص 275؛ الملهوف، ص 135؛ منتهی الامال، ص 373؛ نفس المهموم، ص 85 و 91؛ تنقیح المقال، ج 3، ص 34؛ ابصار العین، ص 136).

142. کردوس بن زهیر کردوس (کرش) زهیر (زهر) تغلبی

کردوس را از فرزندان عبدالله بن زهیر بن حریث تغلبی دانسته اند. بنا به برخی از گزارشها کردوس از آن دسته از اصحاب امیرالمؤمنین بود که در شب عاشورا به امام حسین (ع) پیوست و در روز عاشورا به شهادت رسید . در زیارتنامه شهدا از او به نام کرش یاد شده است. قاسط و مقسط دو تن از برادران شهید وی در کربلا بودند (تنقیح المقال، ج 3، ص 38؛ بحارالانوار، ج 45، ص 71؛ ناسخ التواریخ، ج 6، ص 268؛ معجم رجال الحدیث، ج 14، ص 115؛ نقد الرجال، ص 267؛ امام حسن و امام حسین (ع)، ص 248؛ ابصار العین، ص 189).

143. کنانه بن عتیق تغلبی

کنانه از اعراب عدنانی واز تیره کنانه بود. شیخ طوسی نام او را در شمار یاران امام حسین (ع) آورده است. گفته شده که کنانه از ابطال کوفه و از عباد و قراء آن شهر بود. کنانه در کربلا به امام حسین (ع) پیوست و در روز عاشورا به پیکار و جهاد با دشمنان آن حضرت پرداخت تا به شهادت رسید. ابن شهر آشوب وی را در شمار شهدای حمله اولی دانسته است (رجال الطوسی، ص 104؛ بحارالانوار، ج 45، ص 71؛ منتهی الامال، ص 425؛ نقد الرجال، ص 277؛ تنقیح المقال، ج 3، ص 42؛ نفس المهموم ص 135؛ امام حسن و امام حسین (ع)، ص 248؛ ابصار العین، ص 189؛ ناسخ التواریخ، ج 6، ص 268).