گل واژهای قرآنی

نویسنده : سلمان زواری نسب

پیشگفتار

قرآن مجید، دوای همه دردها، نور روشن خاموش نشدنی، خیر خواه کامل و هدایت گری که گمراهی در آن راه ندارد، می باشد. اقتدا به قرآن و پیروی کامل از این کتاب آسمانی و عترت طاهرین رسول مکرم اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) موجب در امان ماندن انسان ها از فتنه ها و گمراهی ها خواهد بود.
در این کتاب آسمانی، همه اخبار گذشتگان، حال و آیندگان و خبرهای آسمان و زمین گرد آمده است که اگر کسی به شما این چنین خبری می آورد، موجب شگفتی و تعجب تان می گشت.
و نزلنا علیک الکتب تبینا لکل شی ء(1)؛ و ما این کتاب را بر تو نازل کردیم که بیانگر همه چیز است.
خداوند، برای هر یک از اعضا و جوارح ما؛ چیزی را واجب کرده که غیر آن، وظیفه دیگری سوای آن به عهده دارد.
مثلاً از جمله وظایف دل - که امیر بدن و امام الجوارح است - اقرار، شناخت، اندیشیدن، درک کردن و اراده نمودن است. وظیفه زبان، سخن گفتن است. وظیفه گوش ها شنیدن و وظیفه چشم ها دیدن است و....
خداوند می فرماید:
فمن ابصر فلنفسه ی و من عمی فعلیها(2)؛ (دلایل روشن از طرف پروردگارتان برای شما آمد) کسی که (به وسیله آن، حق را) ببیند، به سود خود اوست؛ و کسی که از دیدن آن چشم بپوشد، به زیان خودش می باشد.
آیه شریف ذیل؛ جامع وظایف چشم ها و دل ها خواهد بود.
فانها لاتعمی الابصر ولکن تعمی القلوب التی فی الصدر(3)؛ چشم های ظاهر نابینا نمی شود، بلکه دل های که در سینه هاست کور می شود.
هر کس خدا را با ایمان کامل ملاقات کند، از اهل بهشت خواهد بود. و هر کس چیزی از واجبات الهی را که بر جوارحش واجب کرده ضایع نموده و از دستوراتش سرپیچی کرده و محرماتش را مرتکب شود، خدا را با ایمان ناقص ملاقات می کند. خداوند می فرماید:
انما المومنون الذین اذا ذکر الله وجلت قلوبهم و اذا تلیت علیهم ایته و زادتهم ایمنا و علی ربهم یتوکلون(4)؛ مومنان، تنها کسانی هستند که هرگاه نام خدا برده شود، دل هاشان ترسان می گردد؛ و هنگامی که آیات او بر آنها خوانده می شود، ایمانشان فزون تر می گردد؛ و تنها بر پروردگارشان توکل دارند.
خدای رئوف و مهربان در بسیاری از آیات قرآنی، فرق میان حق و باطل را بیان کرده و برای بندگان، جای عذری باقی نگذاشته است.
اما عده ای بعد از پیامبر اسلام در اثر اختلاف و پراکندگی امر مسلمان ها؛ رو به سوی کفر و ستم و تجاوز به حق مسلم جانشین رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آوردند و از هوای نفسانی خویش پیروی کرده دستورات خدا را کنار گذاشتند. و این در حالی بود که خداوند می فرماید:
و ما تفرق الذین اوتوا الکتب الا من م بعد ما جاءتهم البینة(5)؛ اهل کتاب (نیز در دین خدا) اختلاف نکردند مگر بعد از آن که دلیل روشن برای آنان آمد.
محدث عالی مقام، پاسدار اسلام، فخر الشیعه و زین الدین مرحوم شیخ محمد باقر مجلسی در بحار الانوار آورده است:
شیاطین نزد ابلیس گرد آمدند و گفتند: آیا تو به ما خبر ندادی که بعد از مرگ محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) امتش عهدش را شکسته و سنتش را نقض می کنند؟ و کتابی (قرآنی) هم که آورده به این گواهی می دهد.
و آن این که خداوند می فرماید:
و ما محمد الا رسول قد خلت من قبله الرسل افاین مات او قتل انقلبتم علی اعقبکم(6)؛ محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) فقط فرستاده خداست؛ و پیش از او، فرستادگان دیگری نیز بودند؛ آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود، شما به عقب بر می گردید؟! (و اسلام را رها کرده و به دوران جاهلیت و کفر بازگشت خواهید نمود؟!.
پس این چگونه تمام می شود در حالی که او (محمد (صلی الله علیه و آله و سلم)) بر امتش علمی نصب کرده و برای آنان امامی قرار داده است؟ ابلیس گفت: از این ناراحت نشوید، زیرا که امتش عهدش را شکسته و با جانشینش مکر نموده و به اهل بیتش ستم می کنند. و به خاطر غلبه کردن دوستی دنیا بر دل هایشان و بر اثر تعصبات و کینه ها و کبر و غرورشان او را رها می کنند. خدای متعال این آیه را نازل کرد.
و لقد صدق علیهم ابلیس ظنه و فاتبعوه الافریقا من المومنین؛ (آری) به یقین، ابلیس گمان خود را درباره آنها محقق یافت که همگی از او پیروی کردند جز گروه اندکی از مومنان(7).
آری گروهی از مردمان بی کفایت بعد از رحلت رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم)، امام معصوم از همه گناهان، دانشمندترین مردم، شجاع ترین آنها، و با سخاوت ترین شان را رها کردند و به سراغ کسانی رفتند که همه ظلم و ستم ها، قتل و غارت ها... که امروز در دنیا به وقوع می پیوندد، از شاخه های آنان می باشد. آنان، با این کار ننگ آور خود، درب همه بی حرمتی ها نسبت به دستورات سعادت بخش اسلام را تا ظهور نجات دهنده عالم بشریت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف از تحت سیطره قدرت مندان از خدا بی خبر باز کردند.
ما در این مختصر، پنجاه موضوع از موضوعات مهم دینی، اخلاقی، فردی و اجتماعی را از قرآن مجید انتخاب کرده و در ارتباط با هر یک از آن، سخنانی از رسول مکرم اسلام و امامان معصوم - صلوات الله علیهم اجمعین - نقل کردیم و امیدواریم که مورد قبول ذات اقدس حق، پیامبر مکرم اسلام و ائمه اطهار (علیهم السلام) واقع گردد ان شاء الله.
از مومنان عزیز و خوانندگان گرامی می خواهیم که مطالب نوشتار حاضر را که کلاً آیات قرانی و روایاتی از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) و ائمه اطهار - صلوات الله علیهم اجمعین می باشد، مورد دقت و توجه قرار دهیم.ان شاء الله.

موضوع یکم: حقوق خویشاوندی

آیه شریف:

و الذین یصلون ما امر الله به ی ان یوصل و یخشون ربهم و یخافون سوء الحساب(8)؛ و آنها (صاحبان اندیشه) که پیوندهایی را که خدا دستور به برقراری آن داده، برقرار می دارند؛ و از پروردگارشان می ترسند؛ و از بدی حساب (روز قیامت) بیم دارند.
تعبیری از این وسیع تر، در این زمینه نمی توان پیدا کرد؛ چرا که انسان ارتباطی با خدا، ارتباطی با پیامبران و رهبران، ارتباطی با سیاری انسان ها، اعم از دوست، همسایه، خویشاوند، برادران دینی و همنوعان دارد، و ارتباطی نیز با خودش، دستور فوق، می گوید: باید همه این پیوندها را محترم شمرد، حق همه را ادا کرد، و کاری که منجر به قطع یکی از این پیوندها می شود انجام نداد.
از احادیث وارده در ارتباط با این روشن می شود که: منظور از آن، گاهی اقوام و بستگان و گاهی امام و پیشوای دین و گاهی آل محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و گاه نیز همه افراد با ایمان می باشند.
محدث عالی مقام مرحوم کلینی نقل کرده که از امام صادق (علیه السلام) در ارتباط با تفسیر این آیه شریف یصلون ما امر الله به ی ان یوصل سوال شد فرمود: نزلت فی رجم آل محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و قد یکون فی قرابتک فلا تکونن ممن یقول للشی ء انه فی شی ء واجد(9)؛ در ارتباط با پیوند با آل محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) صادر شده است و گاهی در خویشاوندان و بستگان تو نیز هست؛ از کسانی مباش که معنی آیات را منحصر به مصداق معینی بدانی.
زیادی عمر، آسانی حساب، وسعت روزی، محبت در میان اقوام، جلوگیری از بلا و ناخوشایندی از جمله آثار خوشایندی است که در پیوند خویشاوندی نهفته است.
همان طور که کوتاهی عمر، مرگ ناخوشایند و انقطاع نسل و... از جمله پیامدهای قطع ارحام می باشد.
روایات: