فهرست کتاب


پرسمان حجاب

حسین مهدی زاده‏

1. چادر از نظر مفهوم :

پرسش : چادر دارای چه معنا و مفهومی است؟
پاسخ :
کلمه چادر واژه ای است پهلوی (201) که به دو صورت چادر و چادر به کار رفته است.در کتاب های لغت دقیقا بر منشا فارسی و ایرانی بودن این واژه اشاره شده است.در کتاب فرهنگ لغت فارسی درباره معنا و مفهوم چادر آمده است : چادر بالا پوشی است که زنان روی سر اندازند و همه اندام آنان را می پوشاند (202)، جامه رویین زنان، جامه بی آستین، و زیرین زنان که تمام سر، تن پای، دست را از نظرها مستور دارد؛ پارچه ای است عریض و طویل که زنها آن را سر می کنند، ردای زنان، بالاپوش، پرده، حجاب.در مثل گویند : خانه نشستن بی بی از بی چادری است.برخی از الفاظ مترادف و متشابه با معنای چادر عبارتند از: ملحفه، ازار، (203) ردا، طیلسان، ملائه.لغت نامه دهخدا پس از ذکر این تعابیر لفظ چادر را این گونه معنا می کند: چادر پارچه ای است که زنان برای پوشانیدن چهرهها و دستها و سایر اعضا و البسه بر روی همه لباسها پوشند (204).
همانگونه که آشکار است این معنا برای واژه جلباب دقیقا همان معنایی است که ایشان برای واژه چادر بیان کرده است.بنابراین، آشکار می گردد که جلباب و چادر از نظر این کتاب لغت معروف به یک معنا هستند.
در این کتاب لغت، دهخدا اشعار زیادی را از شعرای دوره مختلف ادبیات فارسی مثل رودکی، فردوسی، ناصر خسرو، اسدی، منوچهری، فخرالدین اسعد، ارزقی، خاقانی، مولوی، سعدی و... ذکر کرده است که در آنها لفظ چادر به کار رفته است (205).
استعمال گسترده لفظ چادر در اشعار ادبیات فارسی دلالت روشنی بر اصالت این نوع پوشش در بین زنان ایرانی در دوره های مختلف تاریخ ایران دارد. که قبلا برخی موارد و شواهد تاریخی آن ذکر شد.

2.چادر از نظر اندازه:

پرسش: چادر از نظر اندازه چه مقداری از بدن را می پوشاند؟
پاسخ:
گرچه چادر از نظر شکل و نوع پارچه و مدل دوخت در طول تاریخ و در جوامع مختلف، به تناسب شرایط زمان و مکان دچار تغییر و تحول شده است (206)، ولی از نظر مقدار و اندازه، پوشش بزرگی است که سرتاسر بدن و لباسهای دیگر بانوان را از بالای سر تا قدمهای پا می پوشاند.و احتمال دارد که چادر در اصل چهار دور بوده است، چون چهار طرف چیزی که روی آن قرار می گیرد را می پوشاند (207) و به نظر می رسد در اثر مرور زمان برای سهولت در تلفظ کلمه چهار دور به چادر تبدیل شده باشد.

3. چادر از نظر کارکرد :

پرسش : چادر از نظر کیفیت پوشش دارای چه کارکردی است؟
پاسخ :
چادر از نظر کارکرد به گونه ای است که از بالای سر پوشیده می شود و اطراف آن جمع و جور شده و به گونه ای کنترل می گردد تا پوشش بیشتر و بهتری نسبت به بدن داشته باشد بسیاری از بانوان مؤمن و متدین که حساسیت بیشتری نسبت به رعایت حجاب و پوشش خود دارند.اطراف قسمتهای بالای چادر را جمع و جور نموده و با دست خویش کنترل می کنند به گونه ای که قسمت بیشتری از چهره و دستها و همه اندام آنان پوشیده گردد.