فهرست کتاب


پرسمان حجاب

حسین مهدی زاده‏

3.3.رابطه حیا با حجاب و پوشش ظاهری:

پرسش: حیا چه رابطه ای با حجاب و پوشش ظاهری دارد؟
پاسخ:
حیا رابطه تنگاتنگی با پوشش دارد (46) در بسیاری از احادیث این دو با هم آمده اند برای مثال درباره خدا حیا و ستر ملازم و همراه یکدیگر آمده اند.
از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل شده است:
شان الله عز وجل حیی ستیر یحب الحیا و الستر (47)؛ خداوند عز و جل با حیای پوشیده است و حیا و پوشش را دوست دارد.
افزون بر این، در موارد متعدی حیا نقطه مقابل عریانی دانسته شده است.(48) این گونه شواهد آن قدر فروان است که نمی توان رابطه میان حیا و پوشش ظاهری را انکار کرد.بنابراین، لازمه حیا پوشش است و نمی توان شخص برهنه را با حیا دانست و نمی توان پذیرفت که شخص با حیا برهنه باشد، چون پوشش واکنشی است که انسان بر اثر نیروی فطری حیا و شرم، در مقابل بیگانه از خود نشان می دهد.
همچنین حجت های الهی که نمونه کامل حیا هستند نمونه کامل پوشیدگی نیز بوده اند.لقمان یکی از کسانی است که پوشیدگی کاملی داشت و امام صادق (علیه السلام) این ویژگی را یکی از علل حکیم شدن وی دانسته است.(49) از رسول خدا درباره حضرت موسی (علیه السلام) نقل شده است:
شان موسی کان رجلا حییا ستیرا لا یری من جلده شی استحیاءمنه (50)؛ همانا موسی مردی پوشیده و با حیا و پوشیده بود که به دلیل حیا و شرم او بدن وی دیده نشده است.
در این توصیف، ویژگی حیا و پوشش در کنار یکدیگر آمده است (حییا ستیرا) و تصریح که حضرت موسی (علیه السلام) به دلیل حیایی که داشته بدنش را کسی ندیده است.

ج.تاثیر حجاب ظاهری در حفظ پوشش های معنوی:

پرسش: چگونه حجاب و پوشش ظاهری در حفظ حیا، عفت و تقوا تاثیر می گذارد؟
پاسخ:
دست تدبیر آفرینش عفت و حیا را در باطن زن به طور فطری قرار داده است و ایفای مسئولیت های زنانه متوقف بر بر حفظ این امر فطری است و خداوند حجاب و پوشش کامل بدن بانوان را واجب نموده تا از این طریق شخصیت و گوهر عفت و حیای فطری و درونی آنها آسیب نپذیرد و به وسیله حفاظ بیرونی حجاب، عفت و حیای آنان حفظ گردد.از آنجایی که بانوان با رعایت حجاب کامل قادر به انجام صحیح مسئولیت های اجتماعی مناسب با شأن و منزلت خویش می گردند برای اینکه رعایت حجاب برای بانوان به صورت یک عادت شایسته در آید خداوند از روش تربیتی تلقین به نفس (51) استفاده نموده است.دلیل این مدعا این است که خداوند حتی هنگام نماز خواندن بانوان در اتاق خلوت که نامحرمی حضور ندارد نیز بر بانوان واجب کرده است که که با حجاب کامل و با پوشش های گسترده ای مثل چادر نماز بخوانند (52) تا رعایت حجاب کامل در غیر از نماز نیز برای آنان عملا به صورت شایسته در آید.و رعایت حجاب کامل را به این طریق تمرین کنند (53)همچنین رعایت کامل حجاب در نماز شرط صحت عبادت زن قرار گرفته است (54) زیرا رعایت حجاب و پوشش کامل زن را کمک می کند تا خویشتن الهی و فطری خود بازگردد و بدین وسیله خود حقیقی اش را بیاید و بتواند به سوی ارزشهای متعالی انسانی عروج و حرکت نماید.و بدین ترتیب، حجاب از خود بیگانگی نیز جلوگیری می نماید و مقدمه خودشناسی و در نتیجه خداشناسی و نزدیکی به حق تعالی می گردد.
از سوی دیگر، حجاب و پوشش بانوان در جامعه و نماد و پرچم و شعار حیات اسلام نیز است و پرچمدار این حیات اجتماعی اسلامی بانوان مسلمان با حجاب هستند.بنابراین رعایت حجاب مصداقی از تعظیم شعائر اسلامی در جامعه اسلامی و علامت و نشانه ظاهری از عفت و تقوای درونی و باطنی و قلبی است.
و من یعظم شعائر الله فانها من تقوی القلوب (55)؛ هر کس شعائر خداوند را تعظیم کند این امر نشانه پاکی قلب و تقوای درونی اوست.

د.فطری بودن حجاب و پوشش:

پرسش: آیا حجاب و پوشش امری فطری است؟
پاسخ:
از آیات ذیل که مربوط به خلقت آدم و حوا است استفاده می شود که حجاب و پوشش انسان دارای منشأ فطری و الهی است و در مقابل، عریانی و برهنگی منشأ غیرالهی و شیطانی دارد.
و یا آدم اسکن انت و زوجک الجنه فکلا من حیث شئتما و لا تقربا هذه الشجرة فتکونا من الظالمین، فوسوس لهما الشیطان لیبدی لهما ما ووری عنهما من سوآتهما و قال ما نهاکما ربکهما عن هذه الشجره الا ان تکونا ملکین او تکونا من الخالدین، و قاسمهما انی لکما لمن الناصحین، فدلاهما بغرور فلما ذاقا الشجراة بدت لهما سواتهما و طفقا یخصفان علیهما من ورق الجنة و ناداهما ربهما الم انهکما عن تلکما الشجرة و اقل لکما ان الشیطان لکما عدو مبین، قالا ربنا ظلمنا انفسنا و ان لم تغفرلنا و ترحمنا لنکونن من الخاسرین، قال اهبطوا بعضکم لبعض عدو و لکم فی الارض مستقر و متاع الی حین، قال فیها تحیون و فیها تموتون و منها تخرجون، یا بنی آدم قد انزلنا علیکم لباسا یورای سواتکم و ریشا و لباس التقوی ذلک خیر ذلک من آیات الله لعلهم یذکرون، یا بنی آدم لا یفتننکم الشیطان کما اخرج ابویکم من الجنة ینزع عنهما لباسهما لیریهما سوآتهما انه یراکم هو و قبیله من حیث لا ترونهم انا جعلنا الشیاطین اولیاء للذین لا یومنون (56)؛ وای آدم تو و همسرت در بهشت ساکن شوید و از هرجا که خواستید بخورید اما به این درخت نزدیک نشوید که از ستمکاران خواهید بود سپس شیطان آن دو را وسوسه کرد تا آنچه را که از اندامشان پنهان بود آشکار سازذ و گفت: پروردگارتان شما را از این درخت نهی نکرده مگر به خاطر اینکه (اگر از آن بخورید) فرشته خواهید شد یا جاودانه (در بهشت) خواهید ماند و برای آنها سوگند یاد کرد که من برای شما از خیرخواهانم و به این ترتیب آنها را با فریب از مقام شان فرود آورد و هنگامی که که از آن درخحت چشیدند اندامشا(عورت شان) بر آنها آشکار شد و شروع کردند به قرار دادن برگهای (درختان) بهشتی بر خود تا آن را بپوشانند و پرودگارشان آنها را ندا داد که: آیا شما را از آن درخت نهی نکردم و نگفتم که شیطان برای شما دشمنی آشکار است؟ گفتند: پروردگارا ما به خویشتن ستم کردیم و اگر ما را نبخشی و بر ما رحم نکنی از زیانکاان خواهیم بود.فرمود: (از مقام خویش) فریود آیید.در حالیکه بعضی از شما نسبت به بعض دیگر دشمن خواهید بود.(شیطان دشمن شماست و شما دشمن او)و برای شما در زمین قرارگاه و وسیله بهره گیری تا زمان معینی خواهد بود.فرمود: در آن ( زمین) زنده می شوید و در آن می میرید و ( در رستاخیز) از آن خارج خواهید شد ای فرزند آدم.لباسی برای شما فرستادیم که اندام شما را می پوشاند و مایه زینت شماست اما لباس پرهیزکاری بهتر است اینها (همه) از آیات خداست تا متذکر (نعمت های او) شوند.ای فرزند آدم شیطان شما را نفریبد آنگونه که پد و مادر شما را از بهشت بیرون کرد و لباس شان را از تن شان بیرون ساخت تا عورت شان را به آنها نشان دهد.چه اینکه او و همکاران شما را می بیند از جایی که شما آنها را نمی بینید (اما بدانید)ما شیطان را اولیای کسانی قرار دادیم که ایمان نمی آورند.
از آیات قبل که مربوط به خلقت حضرت آدم و حواست فطری بودن پوشش و حجاب برای انسانها استفاده می شود، خداوند در این آیات به انسانها هشدار می دهد که مواظب باشند مبادا همانگونه که فتنه و فریب شیطان باعث برهنگی آدم و حوا گردید، موجب فریب و برهنگی آنان نیز بشود از تعابیر ینزع عنما لباسهما و لیبدی لهما ما ووری عنهما من سوآتهما در آیات فوق به روشنی استفاده می شود که انسان قبل از ارتکاب خطا در بهشت دارای پوشش بوده است.هم چنین از تعبیر و طفقا یخصفان علیهما من ورق الجنة نیز استفاده می شود که آدم و حوا به دلیل برخورداری از حیا و شرم فطری پس از برهنه شدن فورا بدن خود را با برگ درختان پوشاندند.