فهرست کتاب


پرسمان حجاب

حسین مهدی زاده‏

1.3.تفاوت و شخصیت و رفتار فرد با حیا و فرد بی حیا:

پرسش: شخصیت و رفتار فرد با حیا و فرد بی حیا چه تفاوتی دارد؟
پاسخ:
شخصیت و رفتار فرد با حیا را می توان شخصیت و رفتاری پوشیده دانست؛ تصویر فرد با حیا تصویر انسانی است که بر قامت خود لباس بلند و کامل پوشیده است.در برخی روایات برای تصویر انسان با حیااز امام علی (علیه السلام) نقل شده است:
من کساءالحیا ثوبه لم یر الناس عیبه(39)؛ کسی که حیا لباسش را را بر او پوشیده باشد مردم عیب او را نمی بیند.
در حدیث دیگری از امام علی (علیه السلام) برای بیان حیا از تعبیر جلباب و تن پوش سرتاسری استفاده شده است:
الکیس من تجلبب الحیاء(40)؛ زیرک کسی است که پوشش بزرگی از حیا داشته باشد.
همچنین از امام حسن مجتبی (علیه السلام) در مقام توصیف حیای پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل شده است:
کسا محاسن وجهه الحیا(41)؛ پوشش بزرگی از حیا زیبایی های چهره اش را پوشانده بود.
در مقابل شخصیت با حیا، شخصیت بی حیا، شخصیتی است عریان و دریده و رفتار شخص بی حیا و رفتار شخص بی حیا، رفتاری است دریده و عریان.به همین جهت در روایتی برای توصیف انسان بی حیا و فاسق که پرده محرمات الهی را دریده است به عنوان کسی که جلباب و تن پوش سرتاسری حیا را کنار گذاشته، یاد شده است.
از امام رضا (علیه السلام) نقل شده است:
من القی جلباب الحیا لاغیبة له (42)؛ هر که پوشش سرتاسری حیا را کنار بگذارد غیبت او اشکالی ندارد.
به دلیل اینکه رفتار شخص بی حیا رفتاری دریده و عریانی است، در علم فقه یکی از موارد استثناء حرمت غیبت و جایز شدن آن، غیبت شخص فاسق است که با بی حیایی خود حریم حدود و احکام الهی را شکسته است.

2.3.تاثیر حیا در سلامت فضای بصری جامعه:

پرسش: حیا و شرم از نامحرم چه تأثیری در سلامت فضای بصری جامعه دارد؟
پاسخ:
قدرت بینایی مردان در مواجهه با صحنه های شهوت انگیز بیشتر از زنان است.تحریک پذیری مردان نیز از راه چشم زیادتر از تحریک پذیری بانوان است (43).یکی از اموری که زمینه تحریک پذیری مردان را فراهم می کند حضور بدحجاب و هوس انگیز زنان در جامعه است و حاکمیت حیا و شرم در بین بانوان در تولید نشدن صحنه های هوس انگیز و سلامت فضای بصری جامعه نقش اساسی دارد و در این زمینه کمتر خارج شدن زنان از خانه یکی از ساز و کارهای پیشگیرانه و دفاعی است.
در فرهنگ با حیای اسلام خانه دژ محکم و قلعه ی نفوذناپذیر برای حفظ حریم بانوان است و به همین دلیل در برخی احادیث از خانه به عنوان حصن و دژ یاد شده است (44).اما در مقابل، فرهنگ بی حیای غرب با ظهور فمینیسم (45)در دوره اول خود، زنان را از خانه بیرون کشید و به شکلهای مختلف بزک کرد و در معرض دید قرار داد.این حرکت که در غرب آغاز شد ثأثیر خود را در مشرق زمین نیز بر جای گذاشت و هوای خروج از منزل را در زنان بی شماری پروراند این در حالی است که بسیاری از زنان غربی به آسودگی زنان شرقی در منازل خود غبطه می خورند، از همین رو دوره جدید فمینیسم حرکتی بر خلاف دوره قبل آغاز کرده است و نسبت به روشهای پیشین معترض است.امروز در غرب نهضتی به نام نهضت بازگشت به خانهدر میان زنان وجود دارد.زنان غربی برای بازگشت به خانه مبارزه می کنند و از راه به اشتباه رفته برمی گردند.
بنابراین، اولین شیوه برای پاک نگه داشتن فضای بصری جامعه استفاده بانوان از خانه به عنوان دژی محکم در برابر نامحرم و کاهش حضور در جامعه است.اما به هرحال زنان نیز برای انجام برخی کارهای ضروری و لازم از خانه خارج می شوند و در جامعه حضور پیدا می کنند.شیوه هایی که در موقعیت حضور زنان در جامعه برای پاک نگه داشتن فضای بصری به کار گرفته می شوند مبتنی بر کاهش تحریک و به حداقل رساندن نگاه نامحرم است.به بیان دیگر شیوه نخست پرهیز از خروج غیر ضروری و شیوه دوم مبتنی بر خروج پاک است و در این شیوه اولین قدم برای جلوگیری از آلودگی بصری جامعه استفاده از حجاب و پوشش مناسب و کامل است.

3.3.رابطه حیا با حجاب و پوشش ظاهری:

پرسش: حیا چه رابطه ای با حجاب و پوشش ظاهری دارد؟
پاسخ:
حیا رابطه تنگاتنگی با پوشش دارد (46) در بسیاری از احادیث این دو با هم آمده اند برای مثال درباره خدا حیا و ستر ملازم و همراه یکدیگر آمده اند.
از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل شده است:
شان الله عز وجل حیی ستیر یحب الحیا و الستر (47)؛ خداوند عز و جل با حیای پوشیده است و حیا و پوشش را دوست دارد.
افزون بر این، در موارد متعدی حیا نقطه مقابل عریانی دانسته شده است.(48) این گونه شواهد آن قدر فروان است که نمی توان رابطه میان حیا و پوشش ظاهری را انکار کرد.بنابراین، لازمه حیا پوشش است و نمی توان شخص برهنه را با حیا دانست و نمی توان پذیرفت که شخص با حیا برهنه باشد، چون پوشش واکنشی است که انسان بر اثر نیروی فطری حیا و شرم، در مقابل بیگانه از خود نشان می دهد.
همچنین حجت های الهی که نمونه کامل حیا هستند نمونه کامل پوشیدگی نیز بوده اند.لقمان یکی از کسانی است که پوشیدگی کاملی داشت و امام صادق (علیه السلام) این ویژگی را یکی از علل حکیم شدن وی دانسته است.(49) از رسول خدا درباره حضرت موسی (علیه السلام) نقل شده است:
شان موسی کان رجلا حییا ستیرا لا یری من جلده شی استحیاءمنه (50)؛ همانا موسی مردی پوشیده و با حیا و پوشیده بود که به دلیل حیا و شرم او بدن وی دیده نشده است.
در این توصیف، ویژگی حیا و پوشش در کنار یکدیگر آمده است (حییا ستیرا) و تصریح که حضرت موسی (علیه السلام) به دلیل حیایی که داشته بدنش را کسی ندیده است.