احکام کودکان از تولد تا بلوغ

محمد حسین فلاح زاده

مالکیت کودک

1. اگر کودک، چیز مباحی را به نیت مالک شدن، به دست آورد، مثلا حیوانی را شکار کند یا از دریا ماهی بگیرد از جنگل آزاد میوه بچییند، مالک آن می شود(266).
2. در مالک شدن چیز مباحی که کودک بدست آورده، اذن ولیش شرط نیست: پس از آنکه به دست آورد از آن خودش می باشد، هر چند از ولی خود اجازه نگیرد(267).

تصرفات و اختیارات مالی

1. کودک اگر چه ممیز و رشید ومالک چیزی باشد، ولی شرعا نمی تواند در مال خود تصرف کرده یا عقد و قرار دادی را در ملکش جاری سازد، مثلا آن را بفروشد یا اجاره دهد، هرچند در نهایت به سود ومصلحت او باشد(268).
2. همان طور که کودک نمی تواند در مال خود تصرف کند در ذمه خود نیز می تواند تصرف کند، مثلا و خرید و فروش نسیه ای یا قرض گرفتن و... از ناحیه او صحیح نیست(269).
3. در صحیح نبودن قرض و نسیه از ناحیه کودک فرقی نیست که زمان مقرر برای ادای قرضش پیش از بلوغ پایان پذیرد یا در زمان بلوغ واقع شود(270).
4. در تصرفاتی که برای کودک ممنوع است، فرقی نیست که ولیش پیش از تصرف به او اذن داده باشد یا پس از تصرف آن را مجاز بداند(271).
5. در تصرفاتی که برای کودک ممنوع است مواردی استثناء شده که به برخی از آنها اشاره می شود:
خرید و فروش چیزهای کم ارزش(272).
وصیت پسر ده ساله در کارهای خیر؛ مثل: ساختن مسجد و پل و...(273).
وکیل گرفتن در تصرفاتی که برایش مجاز است؛ یعنی همان گونه که مثلا چیزهای کم ارزش را خرید و فروش می کند در همان کارها وکیل نیز می تواند بگیرد(274).
دریافت کرایه از کودک ، در صورتی جایز است که اجازه ولی او معلوم شده، و یا با وجود قرینه های رضایت ولی آشکار شود(275).
6. در صورتی ولی کودک می تواند اموال او را در اختیارش بگذارد که کودک بالغ شده و به رشد عقلی رسیده باشد(276).
7. اگر ولی کودک احتمال دهد که کودکش پیش از بلوغ به رشد عقلی رسیده است باید او را آزمایش کند تا به محض بلوغ در صورت رشید بودن اموال او را در اختیارش قرار دهد(277).
8. غیر از ولی اگر شخص دیگری پیش از بلوغ کودک ادعای رشد او را داشته باشد - مثلا معلم یا استاد کار او - چنانچه ولیش نیز این احتمال را بدهد باید او را آزمایش کند(278).

قراردادهای اقتصادی