احکام کودکان از تولد تا بلوغ

نویسنده : محمد حسین فلاح زاده

هزینه فرزندان و نوه ها

1. مشهور آن است که هزینه زندگی فرزند - در صورتی که از خودش در آمدی ندارد و فقیر است - دختر باشد یا پسر، به ترتیب اولویت بر عهده افراد زیر است:
-پدر
- جد پدری
-مادر
- والدین مادر - که باید هر یک نیمی از آن را بپردازند - و اگر مادر پدر هم داشته باشد باید به اتفاق والدین مادرش نفقه او را بدهند، و این قول مشهور موافق با احتیاط است(243).
2. واجب است انسان - در صورتی که بتواند - هزینه زندگی فرزندان و نوه ها و نتیجه های خود، و فرزندان آنها را که فقیر بوده و توانایی کسب و کار ندارند بدهد؛ خواه کوچک باشد یا برزگ، مسلمان باشند یا کافر(244).
3. بر پدر و مادر واجب است که هزینه زندگی فرزند بتواند از وجوهات استفاده کند، وجوب نفقه اش از عهده پدر و مادر برداشته نمی شود، چه گرفتن وجوهات برایش اهنت باشد یا اهانت نباشد ولی اگر کسی هزینه زندگی او را بدهد، وجوب نفقه از والدینش ساقط می شود(245).
4. فقط هزینه زندگی فرزند و اولاد فرزند، بر پدر واجب است ولی هزینه زندگی همسر فرزندش بر او واجب نیست(246).
5. پرداخت هزینه فرزندی که فقیری است و توانایی کسب ندارد بر پدر و مادر او واجب است. اما هزینه ازدواج او بر والدینش واجب نیست(247).
6. پدری که هزینه زندگی فرزند فقیر خود را نپرداخته ولایت او بر فرزند نابالغش از بین نمی رود(248).
7. پدری که هزینه زندگی فرزند فقیر خود را نپرداخته بدهکار نیست ولی چنانچه شخصی به در خواست پدر مبلغی را هزینه کرده است، پدر ضامن است اما اگر؛ درخواست او نبوده ضامن نیست(249).
8. توسعه بخشیدن در پرداخت هزینه زندگی همسر و فرزند، ثوابش از صدقه دادن به دیگران برتر است(250).

پرداخت خمس و زکات به فرزند

1. چون مخارج فرزند بر عهده ولی اوست، بنابر احتیاط واجب دادن زکات به فرزند برای توسعه در زندگی جایز نیست(251).
2. بنابر احتیاط واجب ولی کودک نمی تواند خمس مال خود را به فرزند خود برای مخارجی که بر عهده اوست بدهد(252).

هزینه یتیمان

1. قیم باید مسائل زیر را در رابطه با هزینه زندگی یتیمان مراعات کند:
باید هزینه زندگی یتیمان را به طور معمول از اموال آنها بدهد و بر آنها سخت نگیرد(253).
باید عادت یتیم و کودکی همچون او را ملاحظه کند و خوراک و پوشاک را مطابق شان او تهیه نماید(254).
در دادن نفقه به یتیم نباید اسراف کند(255) و چنانچه اسراف کند، ضامن است(256).
می تواند در خوردنی ونوشیدنی یتیم را یکی از عائله خود حساب کرده و آنچه را که به مصروف آنها رسانده بین تعداد نفرات تقسیم کند و سپس یتیم را از مال او بر دارد(257).
نمی تواند یتیم را در لباس با عائله خود یک جا حساب کند بلکه اگر می خواهد هزینه یتیم را از اموال او بپردازد باید لباس او را جداگانه حساب کند(258).