احکام کودکان از تولد تا بلوغ

نویسنده : محمد حسین فلاح زاده

ولایت مؤمنان

1. بنابر احتیاط واجب مؤمنانی که پس از حاکم شرع بر کودک ولایت دارند، باید عادل باشند(159).
2. در صورتی که مؤمن عادلی - که باید ولایت کودک را بر عهده بگیرد - وجود نداشته باشد، ولایت کودک بر عهده مؤمنان مورد اعتماد خواهدبود(160).
3. مؤمنان عادل می توانند در اموال کودک تصرفی کنند که به صلاح و سود او باشد(161).
4. بنابر بر احتیاط واجب در صورتی می توانند در اموال کودک تصرف کنند که تصرف نکردنشان باعث مفسده ای برای کودک شود(162).
5. اگر به حاکم شرع دسترسی نباشد کودک را می توان با اجازه چند نفر مؤمن عادل برای کاری اجیر کرد(163).

قیم و وصی

قیم کسی است که از طرف پدر یا جد پدری یا حاکم شرع به عنوان سرپرست و عهده دار امور کودک مشخص شده است(164).
وصی کسی است که از طرف شخصی برای انجام برخی کارها پس از مرگ وی مشخص شده است.
1. کسی که نشانه های مرگ را در خود می بیند، اگر بدون قیم اموال فرزندش از بین می رود یا خودش ضایع می شود، باید برای او قیم امینی تعیین کند(165).
2. وصی پدر و جد پدری کودک، که به عنوان قیم او تعیین شده به عنوان ولی او بوده و تصرفشان - در مواردی که مجاز است - صحیح و نافذ می باشد(166).
3. قیم در صورتی می تواند در اموال یتیم تصرف کند که تصرفش نه تنها مفسده نداشته باشد، بلکه دارای مصلحت نیز باشد(167).
4. قیم نمی تواند اموال کودک را بفروشد مگر آنکه حفظ اموال او در گرو فروش آن باشد، یا فروختن آن مال، به مصلحت یتیم باشد(168).
5. مالی که به یتیم بخشیده می شود، اگر قیم یتیم آن را قبول کند، هبه تحقق می پذیرد(169).
6. اگر وصیت کننده بگوید: فلان شخص قیم کودک کن باشد در این صورت تمام اختیاراتی که وصیت کننده داشته قیم نیز بر کودکش دارد(170).
7. اگر وصیت کننده بگوید تو وصی من هستی ولی موردش را تعیین نکند سرپرستی کودک میت بر عهده وصی نیست ولی در صورتی می تواند سرپرستی کودک میت را بر عهده دار شود که از حاکم شرع اجازه بگیرد(171).
8. حاکم شرع یا کسی که از طرف او اجازه دارد، چنانچه برای یتیم قیم تعیین کند، اگر اموال یتیم در معرض حیف و میل باشد، لازم است آنها را در چند نسخه صورت برداری کرده و نزد اشخاص مورد اعتماد بگذارد تا از حیف و میل شدن محفوظ بماند(172).
9. وصی پدر جد پدری اگر باغ یا زمین یتیم رابارعایت مصلحت بفروشد بنابر احتیاط، در صورتی حاکم شرع می تواند این معامله را قطعی نموده و تایید کند که مصلحت بودن آن برایش ثابت شود،اما اگر پدر یا جد پدری این کار را انجام دهند، هر چند مصلحت بودنش برای حاکم شرع ثابت نشده باشد می تواند آن را قطعی نموده و تایید کند(173).
10. شخصی که در وصیت خود مالی را به ماکیت کودکی در می آورد، نمی تواند تولیتش را به کسی غیر از پدر و جد پدری او بدهد؛ و اکر پدر و جد پدری کودک موجود نباشد، باید تولیتش را به حاکم شرع واگذارنماید(174).
11. کسی که از طرف مجتهد، اذن تصرف در اموال و کارهای کودک را دارد و یا به عنوان ولی و قیم کودک منصوب شده، یا از ناحیه او وکیل شده است، با مرگ مجتهد تمام اختیاراتش نسبت به کودک از او سلب می شود(175).

شرایط قیم

قیم باید دارای شرایط زیر باشد:
بالغ باشد(176).
عاقل و رشید باشد(177).
امانتدار و مورد اعتماد باشد(178).
و بنابر احتیاط عادل باشد(179).