احکام کودکان از تولد تا بلوغ

نویسنده : محمد حسین فلاح زاده

ولایت پدر و جد پدری

1. ولایت پدر و جد پدری (پدر پدر) هر یک به طور مستقل و در عرض هم می باشد، پس اگر هر یک از ایشان به طور مستقیم در امری از امور کودک تصرف کنند - مثلا هر یک از آنان ماک کودک را به کسی اجاره دهد - آنکه زودتراقدام کرده تصرفش صحیح بوده و تصرف دیگری لغو می شود(139).
2 - اگر هر یک از پدر و جد پدری، در یک زمان در امری از امور کودک خود تصرف کنند، تصرف جد نافذ است(140).
3. در یکسان بودن ولایت جد، فرقی میان جد نزدیک و جد دور نیست، بنابراین پدر و جد و پدر جد همه به طور یکسان و مستقل بر کودک ولایت دارند(141).
4. برای تصرف پدر و جد پدری در اموال کودک عدالت شرط نیست(142).
5. پدر و جد پدری می توانند برای اجرای اموری که ولایت دارند وکیل بگیرند(143).
6. پدر و جد پدری می توانند کسی را وصی خویش کنند که پس از مرگشان بر فرزندان نابالغ و قاصر آنها ولایت داشته باشد(144).
7. پدر و جد پدری می توانند در وصیت خود، نسبت به ولایت وصی بر فرزندانشان تجدید نظر کرده و یا وصیت را پس بگیرند(145).
8. اگر پدر مخارج فرزند کوچکش را ندهد، ولایت او بر فرزندش از بین نمی رود(146).
9. زمانی که فرزند بالغ شده و به رشد عقلی برسد، پدر و مادر بر او ولایت ندارند و با اختیار خود می تواند با هر کس بخواهد، زندگی کند(147).

ولایت حاکم

1. کودکی که پدر یا جد پدری و قیمی که از طرف آنها مشخص شده باشد را ندارد ولی شرعی او مجتهد جامع الشرایط است، یا کسی که مجتهد او را قیم قرار داده است(148).
2. اگر پدر یا جد پدری برای کدوک قیم تعیین کند، حاکم شرع ولایتی بر کودک ندارد(149).
3. بر حاکم شرع واجب نیست در چگونگی ولایت پدر و جد پدری تجسس کند(150).
4. اگر خیانت پدر و جد پدری برای حاکم شرع ظاهر شود، باید آنها را عزل کرده و از تصرفشان در اموال کودک جلوگیری کند(151).
5. اگر وصیت کننده شخصی را در جهت خاصی قیم کودکان قرار دهد - مثلا؛ رامور تحصیلی آنان - بقیه امور کودکان باید به دست حاکم شرع انجام گیرد(152).
6. اگر میت دارای کودکان یتیمی باشد چنانچه برای ادای دین و تقسیم اموال باقیمانده او ولی شرعی موجود نباشد، باید به حاکم شرع رجوع شود(153).
7. اگر کسی بخواهد کودکی را که ولی ندارد برای کاری اجیر کند باید از حاکم شرع اجازه بگیرد(154).
8. پرداخت زکات غلات کودکی که ولی ندارد بر عهده حاکم شرع است(155).
9. جایز نیست حاکم شرع برای پس از مرگ خود جهت ولایت بر یتیمان وصی تعیین کند(156).
10. پس از مرگ حاکم شرع ولایت کودک به حاکم شرع پس از او می رسد(157).
11. کسی که از طرف مجتهد اذن تصرف در اموال و کارهای کودکان را دارد یا به عنوان ولی و قیم آنان منصوب شده و یا از ناحیه او وکیل شده است با مرگ مجتهد تمام اختیاراتش نسبت به کودک از او سلب می شود(158).

ولایت مؤمنان

1. بنابر احتیاط واجب مؤمنانی که پس از حاکم شرع بر کودک ولایت دارند، باید عادل باشند(159).
2. در صورتی که مؤمن عادلی - که باید ولایت کودک را بر عهده بگیرد - وجود نداشته باشد، ولایت کودک بر عهده مؤمنان مورد اعتماد خواهدبود(160).
3. مؤمنان عادل می توانند در اموال کودک تصرفی کنند که به صلاح و سود او باشد(161).
4. بنابر بر احتیاط واجب در صورتی می توانند در اموال کودک تصرف کنند که تصرف نکردنشان باعث مفسده ای برای کودک شود(162).
5. اگر به حاکم شرع دسترسی نباشد کودک را می توان با اجازه چند نفر مؤمن عادل برای کاری اجیر کرد(163).