احکام کودکان از تولد تا بلوغ

نویسنده : محمد حسین فلاح زاده

اسقاط حق حضانت

1. حضانت کننده می تواند حق حضانت متعلق به خود را روز به روز ساقط کند(104).
2. اگر مادر برای شیر دادن فرزندش مزدی بیش از مزد دایه بخواهد و پدر کودک او را به دایه بسپارد، حق حضانت مادر نسبت به کودک ساقط نمی شود(105).
3. در موارد زیر حق حضانت مادر ساقط شده به پدر می رسد:
مادر کودک از حضانت فرزندش خود داری کند، که در این صورت حاکم شرع پدر را برای حضانت او مجبور می کند(106).
مادر شیعه نبوده و پدر شیعه باشد(107)
مادر کودک دیوانه شود(108)
مادر حق حضانت خود را ساقط کند(109)
مادر که حق حضانت بر عهده اوست پس از طلاق با دیگری ازدواج کند(110)
مادر کودک در مدت حضانت بمیرد(111).
4. حضانتی که به پدر تعلق دارد پس از مرگ وی، به مادر می رسد(112).

حضانت کودک بی سرپرست

1. تکفل مخارج و تربیت صحیح اسلامی کودکان بی سرپرست بسیار خوب است ولی اگر خطری آنها را تهدید نکند واجب نیست(113).
2. کودکی که پیدا می شود:
اگر در معرض تلف بوده و نجاتش وابسته به گرفتن او باشد،
بریابنده واجب کفایی است که او را گرفته و نگه دارد(114).
در گرفتن و نگه داشتن او فرقی نسیت که نوزاد باشد یا ممیز(115).
در صورتی که نجاتش وابسته به نگه داشتن او توسط شخص یابنده نباشد گرفتن کودک بریابنده مستحب است.
3. پس از آنکه یابنده کودک را در اختیار خود گرفت:
واجب است یا خودش او را نگه داری و تربیت کرده و به امورش رسیدگی کند، و یا شخص دیگری را به این کار بگمارد(116).
تا زمانی که اولیای کودک پیدا نشده اند یابنده او برای حضانت و تربیتش از هر کسی سزاوارتر است(117).
تا زمانی که کودک تحت حضانت و سرپرستی یابنده است هیچ کس حق ندارد بچه را از او بگیرد(118).
4. اگر همراه کودک پیدا شده اموالی باشد که بیش از حد نیاز اوست، یابنده می تواند آن اموال را با اذن حاکم شرع یا وکیل او برای مخارج کودک هزینه کند(119).
اگر در هزینه کردن اموالی که همراه کودک بوده اذن گرفتن از حاکم شرع یا وکیلش ممکن نباشد باید از مؤمنان عادل اجازه بگیرد و در صورتی که به ایشان نیز دسترسی نداشته باشد می تواند اموال کودک را برای مخارج او هزینه کند و ضامن نیست(120).
در صورتی که کودک مالی همراه نداشته باشد، یابنده می تواند از اموال خود، یا با زکات یا کمک گرفتن از دیگران مخارج او را بدهد(121).
5. اگر همراه کودک مالی نباشد و کسی هم یافت نشود که مخارج او را بدهد یابنده باید مخارج او رابپردازد و در این صورت اگر قصد پس گرفتن مخارج او را داشته باشد، می تواند پس از بلوغ کودک آنها را پس بگیرد ولی اگر قصد پس گرفتن مخارج او را نداشته است نم یتواند پس بگیرد(122).
6. اگر راههایی برای فراهم کردن هزینه کودک وجود داشته باشد، و یابنده خودش نفقه او را بدهد، پس از بلوغ کودک نمی تواند آن هزینه ها را از او بخواهد هر چند از اول قصد گرفتن هزینه ها را داشته باشد(123).
7. اگر ولی کودک پیدا شود، حضانت او به ولیش منتقل می شود و در صورتی که ولی کوددک را از یابنده در خواست کند، بر یابنده واجب است که کودک را به او تحویل دهد(124).
8. افرادی که حضانت کودک، شرعا بر عهده آنان بوده، مثل پدر و مادر و جد اگر کودک را نزد یابنده ببینند می توانند او را از یابنده بگیرند و خودشان حضانت کنند(125).
9. چنانچه یابنده کودک را به اولیای حضانت کننده اش تحویل دهد و ایشان از تحویل و ایشان از تحویل گرفتن و حضانتش سرباز زنند باید آنها را به تحویل گرفتن کودک و حضانت او وادار کنند(126).
10. نگهداری (کودک) زنازاده واجب کفایی است و باید هزینه او از بیت المال فراهم آید(127).

جداکردن فرزند از پدر و مادر

1. در دوران شیر خوارگی که مادر، حضانت کودک را بر عهده دارد برای پدر جایز نیست کودک را از او بگیرد(128).
2. بنابر احتیاط واجب، اگر مادر، پیش از تمام شدن دو سال کودک را از شیر بگیرد پدر حق ندارد بچه ار از حضانت او خارج کند(129).
3.کودکی که مادر ندارد جدا کردن او از پدر یا جد یا برادر و خواهرش مکروه است (130).
4. تا هفت سال دختر تمام نشده پدر نمی تواند او را از مادرش جدا کند(131).