احکام کودکان از تولد تا بلوغ

نویسنده : محمد حسین فلاح زاده

شیر دایه

1- مستحب است که مرد، همسرش را از شیر دادن به نوزادان متعدد باز دارد، چون ممکن است با گذشت زمان، فراموش شود که به چه کسانی شیر داده و در نتیجه افرادی که با شیر خوردن محرم شده اند با هم ازدواج کنند(48).
2- زنی که برای شیر دان کودک انتخاب می شود، مستحب است خصوصیات زیر را دارا باشد:
مسلمان، عاقل، عفیف و زیبا باشد(49).
شیعه دوازده امامی باشد(50).
دارای خصوصیات نیکو باشد(51).
3- اجیر کردن زن برای شیر دادن کودک در مدت معین جایز است(52).
4- اگر اجیر کردن دایه برای شیر دادن. منافاتی با حق شوهرش نداشته باشد، لازم نیست از شوهر او اجازه بگیرند. ولی اگر با حق او منافات داشته باشد، جایز نیست. مگر با اذن شوهرش(53).
5- انتخاب چنین زنانی برای شیر دهی کودک مکروه است:
زن کم عقل و زشت.
غیر مسلمان.
غیر دوازده امامی.
بد اخلاق.
زنازاده.
زنی که شیرش از تولد نوزاد نامشروع به وجود آمده باشد.
زنی که دارای خصوصیات نیکو نیست(54).
6- استفاده از شیر زنان کافر بسیار کراهت دارد(55).
اجرت شیر دهی
1- شوهر، مالک شیر زن نیست، به همین جهت است که زن می تواند بابت شیر دادن کودک خو مزد بخواهد(56).
2- سزاوار است مادر کودک، برای شیر دادن فرزند خود مزدی نخواهد؛ و خوب است که پدر کودک به او مزد بدهد(57).
3- اگر مادر کودک برای شیر دادن فرزندش، مزد بخواهد باید به او پرداخت شود(58).
4- در موارد زیر می توان کودک را از مادرش گرفته و برای شیر دادن به دایه سپرد:
دایه، بدون گرفتن دستمزد، او را شیر دهد ولی مادر، دستمزد بخواهد(59).
مادر کودک دستمزدی بیش از دستمزد دایه بخواهد(60).
5 - در مواردی که شیر دادن بر مادر واجب است؛ مانند وقتی که شیر دهنده ای جز او نباشد، لازم نیست رایگان شیر دهد. بلکه می تواند برای شیر دادن فرزند خود دستمزد بخواهد(61).
6 - اگر کودک مال و ثروتی داشته باشد مزد شیر دهی، از مال خودش پرداخت می شود(62).
7 - در صورتی کودک کال و ثروتی نداشته باشد، اجرت شیر دهی بر عهده پدر است(63).
8 - اگر پدر هم نداشته باشد اجرت شیر دهی بر عهده کسی است که مخارج کودک بر او واجب است، مثلا جد پدری(64).

نماز و روزه زن شیرده

1 - اگر ضرورت داشته باشد، مادر کودک می تواند فرزندش را در حال نماز در آغوش گرفته گرفته و شیر دهد(65).
2 - زنی که کودکی را نگهداری می کند، با شرایطی می تواند در لباس نجس نماز بخواند، که تفصیل مساله در بحث طهارت، ص 125 خواهد آمد(66).
3 - زن شیر دهی که شیر او کم است و روزه برای خودش یا کودکی که شیر می دهد زیان دارد، روزه گرفتن بر او واجب نیست، خواه زن شیرده مادر کودک شیر خوار باشد یا دایه او(67).
4 - در واجب نبودن روزه فرقی ندارد که زن مزد بگیرد یا رایگان شیر دهد(68).
5 - اگر کسی پیدا شود که کودک را شیر دهد باید کودک را به او سپرده و خودش روزه بگیرد(69).
6 - زن شیر دهی که به خاطر زیان روزه برای کودک شیر خوارش روزه نگرفته:
قضاوت روزه بر او واجب است(70).
علاوه بر غضای روزه واجب است برای هر روز یک مد طعام به فقیر بدهد واحتیاط مستحب آن است که دو مد طعام بدهد(71).
7 - زن شیر دهی که به خاطر زیان روزه برای خودش روزه نگرفته:
قضای روزه بر او واجب است(72).
علاوه بر غضای روزه باید برای هر یک مد طعام بابت کفار به فقیر بدهد(73).

شیر دهی و خویشاوندی

با چند شرط اگر کودکی از زنی شیر بخورد موجب محرمیت برخی افراد می شود:
شرایط شیری که سبب محرمیت است:
کودک شیر زن زنده را بخورد(74).
شیر آن زن از نطفه حرام نباشد (شیر مادری که از زنا حامله شده باشد تاثیری در محرمیت ندارد)(75).
کودک شیر را از پستان بمکد.(اگر شیر را بدوشند و به او بدهند سبب محرمیت نمی شود)(76).
شیر خالص باشد (با چیزی مخلوط نکرده باشند)(77).
دو سال کودک تمام نشده باشد (یعنی 24 ماه قمری)(78).
شیر از آمیزش یک شوهر و از یک زن پدید آمده باشد - نه از یک شوهر و دو زن -(79).
شیر از یک شوهر باشد (زنی که از شیر خود کودکی را چند مرتبه شیر دهد، بعد شوهر دیگری اختیار کند و از آن شوهر نیز شیردار شود و شیر دادن را تکمیل کند، اینگونه شیر دادن سبب محرمیت نمی شود)(80).
یک شبانه روز شیر بخورد تا سیر شود و در بین آن غذا یا شیر زن دیگری را نخورد: یا 15 مرتبه شیر بخورد و در بین 15 مرتبه شیر زن دیگری را نخورد. یا مقداری ششیر بخورد که باعث رویش گوشت و محکم شدن استخوان کودک شود(81).
کودکی که با همه شرایط گفته شده از دایه شیر خورده باشد:
دایه مادر او و شوهر دایه که صاحب شیر است پدر او می شود(82).
پدر و مادر دایه و پدر و مادر شوهرش و نیز پدر بزرگ و مادر بزرگشان پدر بزرگشان، پدر بزرگها و مادر بزرگها آن ششیر خوار می شوند(83).
برادران دایه و شوهرش، دایی و عموی شیر خوار بوده، و خواهران آندو، عمه و خاله او می شوند(84).
نوه های دایی و شوهرش برادر زاده و خواهر زاده های شیر خوار می شوند(85).
نوه های شیر خوار نوه های دایی و شوهرش به شمار می آیند(86).
افردی که نام برده شد تنها با کودکی که شیر خوده است و فرزندان او در آینده محرم می شوند نه با خویشاوندان او.