پژوهشی در اسراف

نویسنده : سید مهدی موسوی کاشمری

اهدا

این اولین اثر ناچیز خود را نخست به پیشگاه با عظمت مصلح کل و منجی بشر، قطب دایره عالم هستی، حضرت ولی عصر - عجل الله تعالی فرجه - و آن گاه به روح تابناک بنیانگذار جمهوری اسلامی و شهدای گرانقدر انقلاب اسلامی تقدیم می نمایم.

جاءت سلیمان یوم العید قبره - اتت بفخذ جراد کان فی فیها
ترنمت بفصیح القول و اعتذرت - ان الهدایا علی مقدار مهدیها

مقدمه چاپ دوم

باسمه تعالی
اکنون که با سپاس الهی این کتاب تجدید چاپ می شود، متأسفانه همچنان موضوع اسراف در عرصه اقتصاد و اخلاق مسأله ای مورد ابتلا و با اهمیت است. به خصوص این که رهبر بزرگوار انقلاب در پیامهای نوروزی خود در آغاز سال 75 و 76 بر این موضوع پا فشاری کردند و با تأکید فراوان بر پرهیز از اسراف در زمینه های گوناگون توصیه فرمودند که این خود گویای وجود این مشکل به عنوان یکی از معضلات اساسی اجتماع به خصوص در بسیاری از نهادهای دولتی است.
البته امروزه جلوگیری از به هرز رفتن امکانات و سرمایه ها نیاز به برنامه ریزی صحیح و دقیق - چه در سطح خرد و چه در سطح کلان - از سوی مدیران جامعه و نظام دارد، تا با سمت دهی هزینه ها و مصارف در جهت استفاده های بهینه و موارد لزوم و پرهیز از مصرف آن در زمینه های غیر ضرور و صرفا تشریفاتی و نیز جلوگیری از اتلاف سرمایه ها، راه را به سوی نظام اقتصادی سالم و منضبط به منظور وصول به عدالت اجتماعی و زدودن فقر هموار سازند.
برنامه ریزی مدیران در سطح کلان به این است که آنها در تصمیم گیری های خود به ضرورتها و اولویت ها و مقدار هزینه و نتیجه ای که از طرح های مختلف به دست می آید توجه کنند، چه بسا صنعتی به طور غیر مستقیم با موضوع اسراف مربوط نباشد ولی بتواند به طور غیر مستقیم در این خصوص دارای نقش مؤثری باشد.
برای نمونه می توان از توسعه مخابرات نام برد که توجه بدان در راستای صرفه جویی و محافظت از منابع انرژی و سوخت و نیز نیروی انسانی و سایر امکانات مادی، از اهمیت بسیاری برخوردار است.
و از باب نمونه در مورد مدیریت صرفه جویی در سطح خرد نیز این که برخی نقل کردند: مدیر یکی از سدهای عظیم در دست احداث کشور دستور داده بود تا آهن های اضافی جدا شده از تیر آهن ها را - که معمولا دور ریخته می شود - جمع آوری کنند و در جای مناسبی نگه داری کنند، پس از مدتی مقدار زیادی از آن فراهم شد، آن را فروختند و پول قابل توجهی از فروش آن به دست آمد و آن را تعدادی از کارگران نیازمند شاغل در آن جا دادند و بدین وسیله زندگی چندین تن از شاغلان مستضعف آن جا را بهبود بخشیدند، علاوه بر این که از ضایع شدن مقداری آهن که از سرمایه های ملی است جلوگیری شده است.
صرفه جویی در تمام زمینه ها، کشور ما را به سرعت به خودکفایی و استقلال کامل نزدیک می کند و رگه های وابستگی و احتیاج اسارت آفرین ما را به دشمنان این مرز و بوم می گسلد.
با کمال تأسف گفته می شود: هم اکنون به همان مقدار که در مصرف نان اسراف به عمل می آید از خارج گندم وارد می شود، و این میزان در حدود سی تا چهل در صد است و اگر جلو اسراف در مصرف نان گرفته شود، نیاز به واردات در این زمینه از بین می رود.
قسمتی از این وظیفه مربوط به مسؤولان در جهت نظارت بر پخت صحیح نان است و دیگر نیز مربوط به عموم مردم است که از زیاده روی در مصرف آن بپرهیزند.
اکنون بار دیگر این کتاب با برخی اصلاحات و تجدید نظرهای جزیی، تقدیم شما خوانندگان گرامی می شود.
به امید نابودی و اضمحلال این پدیده شوم و ظالمانه در سطح جهان
سید مهدی موسوی
7/8/1376

پیشگفتار

بسم الله الرحمن الرحیم
سپاس بی نهایت خداوند بزرگ را و درود فراوان نبی گرامی (صلی الله علیه و آله و سلم) و اهل بیت پاکش (علیه السلام) را که واسطه فیض الهی و مبلغان احکام حیات بخش او هستند، و رحمت و رضوان خداوند بر خمینی کبیر، ابرمردی که اسلام را که از زندگی جدا و از جامعه منزوی گشته و از متن اجتماع به حاشیه و از عمل به حرف کشیده شده بود و از میدان حاکمیت و اداره مردم رانده شده و زینت بخش صفحه های کتب گردیده بود، دوباره به صحنه های مختلف زندگی انسان متمدن امروز وارد کرد.
او با اراده خداوند و دم مسیحایی اش، جهان را به شگفتی واداشت، و آنچه در دیدگاه عده ای محال می نمود، ممکن ساخت. و بار دیگر، اسلام، با صلابت او و انقلاب پر شورش، چون خورشید که از پس ابر برآید، درخشیدن گرفت و جهان را غرق نور کرد.
از آن پس، جهان بشری - که از تشنگی معارف اسلامی جانش به لب رسیده بود - به خطای تأسف بار و طولانی خویش پی برد و پرده غفلت را از دیدگان خود زدود با شتابی وصف ناپذیر، به سوی بازنگری در این دین نجات بخش قدم برداشت.
اکنون در جهان معاصر، مکتب های فلسفی مدعی نجات بشر، کمرنگ و بی اثر شده اند و تنها اسلام است که روزنه امید تمامی ملت هاست و اصول اسلامی در همه ابعاد آن مطرح شد، و به راه حل هایی که اسلام در زمینه های مختلف نشان می دهد، توجه می شود؛ به عنوان نمونه، از مشکلات اساسی دنیای امروز که سالیان متمادی جهان را در دو قطب متضاد قرار داده بود، سیری عده ای و گرسنگی افراد بی شماری از انسان های محروم است. آیا این مشکل قابل حل است؟ اگر هست راه حل کدام است؟ کمونیسم، کاپیتالیسم و یا هیچ کدام؟
تجربه دهه های اخیر نشان داد که هیچ یک از این مرام ها قادر به حل این مشکل بزرگ و امثال آن نیستند؛ بلکه خود، عامل و مولد این گونه مشکلاتند، و راهی برای انسان، به جز بازگشت کامل و همه جانبه به اسلام و قوانین حیات بخش آن باقی نمانده است.
در نظام اقتصادی اسلام، برای پر کردن شکاف بین زندگی فقیر و غنی و نیز از بین بردن محرومیت و فقر از جامعه، راه حل هایی وجود دارد که در صورت به کار بستن آن به طور قطع و یقین، در کوتاه ترین مدت، جهان شاهد نابودی این پدیده شوم حیات بشری خواهد بود. و تحریم اسراف یکی از آن راه هاست که در این نوشتار تا حدودی در مورد آن به بحث و گفت و گو خواهیم پرداخت.