مبانی اخلاق اسلامی

نویسنده : آیت الله مختار امینیان

مقدمه:

الحمدلله و الصلاه علی رسول الله و علی آله آل الله و اللعن علی اعداء الله.
از مسائل مهم حیاتی و اجتماعی که باید زیربنای زندگانی هر انسانی قرار گیرد و انسان ها باید هرچه بیشتر به آن توجه و التفات داشته باشند مساله تخلیه و تحلیه اخلاقی است؛ چون انسانیت انسان ظهور و بروز پیدا نمی کند، مگر با آراستگی به فضایل و پیراستگی از رذایل اخلاقی. مطلب این است که هیچ انسانی با انسانی دیگر از نظر ذات و ماهیت متمایز نیست و به اصطلاح منطقیون و فلاسفه تشکیک در ماهیت وجود ندارد، بلکه تمام امتیازات انسان ها از هم دیگر به وسیله عوارض جسمانی یا حالات و ویژگی های نفسانی است. امتیاز پیدا می کنند؛ بنابراین بالاترین ممیز میان انسان ها همانا تخلق به فضایل اخلاقی و تجنب از رذایل اخلاقی است.
متاسفانه واژه ای که در قاموس تمدن عصر حاضر کمیاب است و معمولا تفسیرهای نادرستی از آن می شود، واژه اخلاق است.
تمدن جدید خود را با هرج و مرج، بدبینی و بداندیشی، انحراف و کج روی، تجاوز به حقوق هم دیگر، بی عفتی و بی بندوباری و مانند آن آمیخته و از کمالات اخلاقی ای مانند وفا و صفا، عفت و حیا، عشق و محبت، مروت و فتوت و در نهایت از آداب و روش انسانیت بی بهره مانده است. خردمند کسی است که مظاهر فریبنده تمدن او را نفریبد و شعار خواهی نشوی رسوا هم رنگ جماعت شو سر ندهد.
باید هر انسانی همانند بزرگ مرد جهان بشری، لقمان حکیم، بیندیشد چنان که او در پاسخ این پرسش: ادب از که آموختی؟ می گفت: از بی ادبان! باید از بی ادبان و از کارهای بد آنها ادب آموخت. از فساد، فحشا و سایر بلاهای اجتماعی که بر اکثر جوامع حکمفرماست، اجتناب کرد. آری، انسان باید پیوسته در رفع نواقص و معایب وجودی خود بکوشد و تنها در فکر انتقاد و عیب جویی از دیگران نباشد و عمر گران مایه اش را منحصرا در این مسیر ضایع نسازد.
در کتاب حاضر به طور اختصار پاره ای از بیماری های روانی انسان و همچنین راه های معالجه و درمان آنها را می خوانید و نیز برخی از حکایات و داستان هایی را به نظر نگارنده مفید و سودمند است و نقشی سازنده دارد مطالعه می کنید.
محمد علی امینیان

فصل اول علم اخلاق

موضوع اخلاق:

موضوع هر علم، چیزی که در آن علم از حالات و عوارضش بحث می شود و چون تمام مباحث اخلاقی بر محور صفات و ملکات نفسانی انسان دور می زند، لذا موضوع علم اخلاق عبارت است از صفات و ملکات نفسانی انسان.