فهرست کتاب


التوحید (ترجمه کتاب توحید شیخ صدوق پیرامون صفات و نشانه های خداوند متعال)

شیخ صدوق مترجم و شارح:استاد علی اکبر میرزایی‏

52. در مورد سخن خدای متعال که می فرماید: کرسی الهی، آسمان ها و زمین را فرا گرفته است.

1. حدثنا أبی (رحمهم الله)، قال: حدثنا سعد بن عبدالله، عن القاسم بن محمد، عن سلیمان بن داود المنقری، عن حفص بن غیاث، قال:
سألت أبا عبدالله (علیه السلام) عن قول الله عزوجل: (وسع کرسیه السماوات و الأرض) قال: علمه.
1. حفض بن غیاث می گوید: از امام صادق (علیه السلام)، درباره سخن خدا پرسیدم که فرموده است: کرسی الهی، آسمان ها و زمین را فرا گرفته است. آن حضرت فرمودند: منظور (از کرسی) علم الهی است.
2. حدثنا أبی (رضی الله عنه)، قال: حدثنا علی بن ابراهیم، عن أبیه، عن ابن أبی عمیر، عن عبدالله بن سنان:
عن أبی عبدالله (علیه السلام) فی قول الله عزوجل: وسع کرسیه السماوات و الأرض فقال: السماوات و الأرض و ما بینهما فی الکرسی، العرش هو العلم الذی لا یقدر أحد قدره.
2. عبدالله بن سنان از امام صادق (علیه السلام) در مورد فرموده خداوند که کرسی الهی، آسمان ها و زمین را فرا گرفته است. نقل می کند که آن حضرت می فرماید: آسمان ها و زمین و آن چه بینشان است، در کرسی هستند و عرش، همان علمی است که کسی به مقدار آن قدرت ندارد.
3. حدثنا محمد بن الحسن بن أحمد بن الولید (رحمهم الله)، قال: حدثنا محمد بن الحسن الصفار، قال: حدثنا یعقوب بن یزید، عن حماد بن عیسی، عن ربعی عن فضیل بن یسار، قال:
سألت أبا عبدالله (علیه السلام) عن قول الله عزوجل: (وسع کرسیه السماوات و الأرض) فقال: یا فضیل السماوات و الأرض و کل شی ء فی الکرسی.
3. فضیل بن یسار می گوید: از امام صادق (علیه السلام) در مورد سخن خداوند پرسیدم که می فرماید: کرسی الهی، آسمان ها و زمین را فرا گرفته است. آن حضرت فرمودند: ای فضیل! آسمان ها و زمین و آن چه بینشان وجود دارد، در کرسی هستند.
4. حدثنا أحمد بن محمد بن یحیی العطار (رحمهم الله)، عن أبیه، عن أحمد بن محمد ابن عیسی، عن الحجال، عن ثعلبة بن میمون، عن زرارة، قال:
سألت أبا عبدالله (علیه السلام) عن قول الله عزوجل: وسع کرسیه السماوات و الأرض السماوات و الأرض و سعن الکرسی، أم الکرسی وسع السموات و الأرض؟ فقال: بل الکرسی وسع السموات و الأرض و العرش و کل شی ء فی الکرسی.
4. زراره می گوید: از امام صادق (علیه السلام)، در مورد سخن خداوند پرسیدم که می فرماید: کرسی الهی، آسمان ها و زمین را فراگرفته است. آیا آسمان ها و زمین، کرسی را در بر گرفته اند و یا کرسی، آسمان ها و زمین را در برگرفته است؟ آن حضرت فرمودند: این کرسی است که آسمان و زمین و عرش را در برگرفته است و تمام چیزها، در کرسی هستند.
5. حدثنا محمد بن الحسن بن أحمد بن الولید (رحمهم الله) قال: حدثنا الحسین بن أبان، عن الحسین بن سعید، عن فضالة، عن عبدالله بن بکیر، عن زرارة، قال:
سألت أبا عبدالله (علیه السلام) عن قول الله عزوجل: وسع کرسیه السماوات و الأرض السماوات و الأرض وسعن الکرسی، أم الکرسی وسع السماوات و الأرض؟ فقال: ان کل شی ء فی الکرسی.
5. زراره می گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره سخن خداوند پرسیدم که می فرماید: کرسی الهی، آسمان ها و زمین را در برگرفته است. آیا آسمان ها و زمین، کرسی را در برگرفته اند و یا کرسی، آسمان ها و زمین را در بر دارد؟
آن حضرت فرمودند: تمام چیزها، در کرسی هستند.

53. باب فطرة الله - عزوجل - الخلق علی التوحید

53. در مورد این که خداشناسی در درون مخلوقات فطری می باشد.

1. أبی (رحمهم الله) قال: حدثنا سعد بن عبدالله، عن أحمد بن محمد بن عیسی، عن محمد بن سنان، عن العلاء بن فضیل، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال:
سألته عن قول الله عزوجل: (فطرت الله التی فطر الناس علیها) قال: التوحید.
1. علاء بن فضیل می گوید: از امام صادق (علیه السلام)، درباره فرموده خداوند پرسیدم که می فرماید: سرشت و فطرت الهی که خداوند مردم را بر اساس آن سرشته است. آن حضرت فرمودند: منظور، خداشناسی است. (که در درون انسان از همان ابتداء نهادینه شده است.)
2. حدثنا محمد بن الحسن بن أحمد بن الولید (رحمهم الله) قال: حدثنا محمد بن الحسن الصفار، عن ابراهیم بن هاشم، عن محمد بن أبی عمیر، عن هشام بن سالم، عن أبی عبدالله (علیه السلام)، قال:
قلت: فطرت الله التی فطر الناس علیها؟ قال: التوحید.
2. هشام بن سالم می گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم:
منظور از فطرت و سرشت الهی که خداوند مردم را بر اساس آن آفریده است چیست؟
آن حضرت فرمودند: منظور، خداشناسی است.
3. حدثنا محمد بن موسی بن المتوکل (رحمهم الله)، قال: حدثنا علی بن ابراهیم قال: حدثنا محمد بن عیسی بن عبید، عن یونس بن عبد الرحمن، عن عبدالله بن سنان عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال:
سألته عن قول الله عزوجل: فطرت الله التی فطر الناس علیها ما تلک الفطرة؟ قال: هی الاسلام، فطرهم الله حین أخذ میثاقهم علی التوحید فقال: ألست بربکم و فیه المؤمن و الکافر.
3. عبدالله بن سنان می گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره سخن خداوند پرسیدم که می فرماید: فطرت و سرشت الهی که خداوند مردم را بر اساس آن آفریده است منظور از فطرت و سرشت چیست؟
حضرت فرمودند: فطرت، همان اسلام و تسلیم شدن در مقابل خداوند است که خداوند، آن را به هنگام گرفتن پیمان برای خداشناسی، در درونشان، نهاده است و خداوند فرمود: آیا پروردگار شما نیستم؟ و در میان آنها، مؤمن و کافر وجود داشت.
4. حدثنا محمد بن الحسن بن أحمد بن الولید (رحمهم الله)، قال: حدثنا محمد بن الحسن الصفار، عن ابراهیم بن هاشم؛ و یعقوب بن یزید، عن ابن فضال، عن بکیر عن زرارة:
عن أبی عبدالله (علیه السلام) فی قوله عزوجل: فطرت الله التی فطر الناس علیها قال: فطرهم علی التوحید.
4. زراره، از امام صادق (علیه السلام)، در مورد سخن خداوند که فرمود: فطرت و سرشت الهی که خداوند مردم را بر اساس آن آفریده است نقل می کند که آن حضرت فرمودند: خداوند، مردم را بر اساس خداشناسی، آفریده است.
5. أبی (رحمهم الله)، قال: حدثنا علی بن ابراهیم بن هاشم، عن أبیه، عن ابن فضال، عن أبی جمیلة، عن محمد الحلبی:
عن أبی عبدالله (علیه السلام) فی قول الله عزوجل فطرت الله التی فطر الناس علیها قال: فطرهم علی التوحید.
5. محمد حلبی از امام صادق (علیه السلام)، در مورد سخن خداوند که فرمود: فطرت و سرشت الهی که خداوند، مردم را بر اساس آن آفریده است نقل می کند که آن حضرت فرمودند: خداوند، مردم را بر اساس خداشناسی آفریده است.
6. أبی (رحمهم الله) قال: حدثنا سعد بن عبدالله، عن أحمد و عبدالله ابنی محمد بن عیسی، عن ابن محبوب، عن علی بن رئاب، عن زرارة، قال:
سألت أبا عبدالله (علیه السلام) عن قول الله عزوجل: فطرت الله التی فطر الناس علیها قال: فطرهم جمیعا علی التوحید.
6. زراره می گوید: از امام صادق (علیه السلام)، درباره سخن خداوند پرسیدم که می فرماید: فطرت و سرشت الهی که خداوند مردم را بر اساس آن آفریده است. آن حضرت فرمودند: خداوند، همه انسان ها را بر اساس خداشناسی آفریده است.
7. حدثنا محمد بن الحسن بن أحمد بن الولید (رحمهم الله)، قال: حدثنا محمد بن الحسن الصفار، عن علی بن حسان الواسطی، عن الحسن بن یونس، عن عبد الرحمن ابن کثیر مولی أبی جعفر، عن أبی عبدالله (علیه السلام) فی قول الله عزوجل: فطرت الله التی فطر الناس علیها قال:
التوحید و محمد رسول الله و علی أمیر المؤمین.
7. عبد الرحمن بن کثیر، غلام امام باقر (علیه السلام) در مورد سخن خداوند که فرمود:
فطرت الهی که خداوند، مردم را بر اساس آن آفریده است. حضرت فرمودند: منظور، خداشناسی حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) به عنوان فرستاده خدا و علی، امیر مؤمنان است.
8. أبی (رحمهم الله)، قال: حدثنا سعد بن عبدالله، عن أحمد بن محمد، عن أبیه، عن عبدالله بن المغیرة، عن ابن مسکان، عن زرارة قال:
قلت لأبی جعفر (علیه السلام): أصلحک الله، قول الله عزوجل فی کتابه: فطرت الله التی فطر الناس علیها؟ قال: فطرهم علی التوحید عند المیثاق علی معرفته أنه ربهم، قلت: و خاطبوه؟ قال: فطأطأ رأسه، ثم قال: لولا ذلک لم یعلموا من ربهم و لا من رازقهم.
8. زراره می گوید: به امام باقر (علیه السلام) عرض کردم: خداوند امور شما را اصلاح کند، درباره سخن خداوند در قرآن که فرموده است: فطرت الهی که مردم را بر اساس آن آفریده است چه می فرمایید؟ آن حضرت فرمودند: خداوند، به هنگام گرفتن پیمان از مردم که او پروردگارشان است، همگی را بر اساس خداشناسی آفرید. زراره می گوید: عرض کردم: آیا خداوند، آنها را مورد خطاب قرار داده است؟ حضرت، سر مبارک خود را تکان دادند و سپس فرمودند: اگر چنین نبود، کسی نمی دانست که پروردگار کیست و چه کسی به آنها روزی می دهد.
9. أبی (رحمهم الله)، قال: حدثنا سعد بن عبدالله، عن ابراهیم بن هاشم و محمد بن الحسین بن أبی الخطاب و یعقوب بن یزید جمیعا، عن ابن أبی عمیر، عن ابن اذینة، عن زرارة، عن أبی جعفر (علیه السلام) قال:
سألته عن قول الله عزوجل: (حنفاء لله غیر مشرکین به) و عن الحنیفیة، فقال: هی الفطرة التی فطر الناس علیها لا تبدیل لخلق الله، و قال: فطرهم الله علی المعرفة، قال زرارة: و سألته عن قول الله عزوجل: و اذ أخذ ربک من بنی آدم من ظهورهم - الایة قال: أخرج من ظهر آدم ذریته الی یوم القیامة فخرجوا کالذر، فعرفهم وأراهم صنعه، و لولا ذلک لم یعرف أحد ربه، و قال: قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم): کل مولود یولد علی الفطرة، یعنی علی المعرفة بأن الله عزوجل خالقه، فذلک قوله: (و لئن سألتهم من خلق السماوات و الأرض لیقولن الله).
9. زراره می گوید: از امام باقر (علیه السلام) درباره سخن خداوند پرسیدم که فرموده است: به خداوند رو بیاورید و نسبت به او شریک نیاورید و درباره حق گرایی هم سؤال کردم. آن حضرت فرمودند: فطرت و سرشت همان است که خداوند، مردم را بر اساس آن آفریده است و هیچ تغییری در آفرینش خداوند نیست. و فرمودند که خداوند، مردم را بر اساس شناخت خود آفریده است. زراره گفت: از آن حضرت درباره این سخن خداوند پرسیدم که فرموده است: و زمانی که پروردگار تو از فرزندان آدم از پشتشان... حضرت فرمودند: خداوند، نسل آدم را تا روز قیامت از پشت او خارج ساخت و انسان ها هم مثل ذره بیرون آمدند و خداوند به آنها معرفت داد و آفرینش خود را به آنها نشان داد و اگر چنین نبود، هیچ کس پروردگار خود را نمی شناخت و امام فرمودند: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرموده است: هر انسانی که به دنیا می آید، بر اساس فطرت یعنی شناخت متولد می گردد به این که خداوند، انسان را آفریده است و این معنای سخن خداوند است که می فرماید: و اگر از آنها سؤال کنی که چه کسی آسمان ها و زمین را آفریده است؟ به طور یقین می گویند: خداوند آفریده است.
10. حدثنا أبو أحمد القاسم بن محمد بن أحمد السراج الهمدانی، قال: حدثنا أبو القاسم جعفر بن محمد بن ابراهیم السرندیبی، قال: حدثنا أبو الحسن محمد بن عبدالله بن هارون الرشید بحلب، قال: حدثنا محمد بن آدم بن أبی ایاس قال: حدثنا ابن أبی ذئب، عن نافع، عن ابن عمر، قال:
قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم): لا تضربوا أطفالکم علی بکائهم فان بکاءهم أربعة أشهر شهادة أن لا اله الا الله، و أربعة أشهر الصلاة علی النبی و آله، و أربعة أشهر الدعاء لوالدیه.
10. ابن عمر از رسول خدا درود خداوند بر او و خاندانش باد نقل می کند که آن حضرت فرمودند: کودکان خود را به خاطر گریه کردن آنها نزنید، زیرا گریه آنها در چهار ماه اول شهادت دادن به این است که خدایی جز خدای یگانه نیست و چهار ماه بعدی درود فرستادن بر پیامبر و خاندان اوست و چهار ماه (سوم) دعا کردن بر پدر و مادرش می باشد.