فهرست کتاب


التوحید (ترجمه کتاب توحید شیخ صدوق پیرامون صفات و نشانه های خداوند متعال)

شیخ صدوق مترجم و شارح:استاد علی اکبر میرزایی‏

17. درباره تفسیر سخن خداوند که فرموده است: تمام زمین در روز قیامت در قدرت او و آسمان ها پیچیده در دست اوست.

1. حدثنا محمد بن محمد بن عصام الکلینی (رضی الله عنه)، قال: حدثنا محمد بن یعقوب الکلینی، قال: حدثنا علی بن محمد المعروف بعلان الکلینی، قال: حدثنا محمد بن عیسی بن عبید، قال:
سألت أبا الحسن علی بن محمد العسکری (علیهما السلام) علی قول الله عزوجل: (و الأرض جمیعا قبضته یوم القیامة و السماوات مطویات بیمینه) فقال: ذلک تعییر الله تبارک و تعالی لمن شبهه بخلقه، ألا تری أنه، قال: و ما قدروا الله حق قدره و معناه اذ قالوا: ان الأرض جمیعا قبضته یوم القیمة و السموات مطویات بیمینه، کما قال عزوجل: (و ما قدروا الله حق قدره) اذ قالوا: (ما أنزل الله علی بشر من شی ء) ثم نزه عزوجل نفسه عن القبضة و الیمین فقال: سبحانه و تعالی عما یشرکون.
1. محمد بن عیس می گوید: از امام هادی (علیه السلام) درباره سخن خداوند پرسیدم که فرموده است: تمام زمین در روز قیامت در قدرت او و آسمان ها پیچیده در دست اوست.(32)
آن حضرت فرمودند: این سرزنش خداوند از کسی است که او را به یکی از مخلوقاتش تشبیه کرده است. مگر نمی بینی که خداوند فرموده است: خداوند را آن چنان که حقش می باشد، بزرگ نشمردند. و این یعنی تمام زمین در روز قیامت در قدرت او و آسمان ها پیچیده در دست او است. همان طوری که خداوند فرمود: خداوند را آن چنان که حقش می باشد بزرگ نشمردند. زمانی که گفتند: خداوند چیزی را بر انسان ها نفرستاده است.(33) سپس خداوند خود را قدرت و دست پاک شمرده و فرموده است: خداوند منزه و بزرگ تر از آن است که به او شرک می ورزند.
2. حدثنا أحمد بن محمد بن الهیثم العجلی (رحمهم الله) قال: حدثنا أحمد بن یحیی ابن زکریا القطان، قال: حدثنا بکربن عبدالله بن حبیب، قال: حدثنا تمیم بن بهلول، عن أبیه، عن أبی الحسن العبدی، عن سلیمان بن مهران، قال:
سألت أبا عبدالله (علیه السلام) عن قول الله عزوجل: و الأرض جمیعا قبضته یوم القیامة فقال: یعنی ملکه لا یملکها معه أحد، و القبض من الله تبارک و تعالی فی موضع آخر المنع و البسط، منه الاعطاء و التوسیع، کما قال عزوجل: (و الله یقبض و یبسط و الیه ترجعون) یعنی یعطی و یوسع و یمنع و یضیق، و القبض منه عزوجل فی وجه آخر الأخذ و الأخذ فی وجه القبول منه کما قال: (و یأخذ الصدقات) أی یقبلها من أهلها و یثیب علیها، قلت: فقوله عزوجل: (و السماوات مطویات بیمینه؟) قال: الیمین الید، و الید، القدرة و القوة، یقول عزوجل: و السماوات مطویات بقدرته و قوته، سبحانه و تعالی عما یشرکون.
2. سلیمان بن مهران می گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره این آیه پرسیدم که خداوند فرموده است: تمام زمین در روز قیامت در قدرت خداوند است. آن حضرت فرمودند: منظور این است که او پادشاه است و کسی دیگر به همراه خداوند پادشاه نمی باشد و قبض از سوی خداوند در جای دیگر منع و باز کردن است و یکی از بازکردن ها، وسعت دادن می باشد، به طوری که خداوند فرموده است: و خداوند بسته و باز می کند و به سوی او برگردانده می شوند.(34) یعنی می دهد، وسیع می کند، منع می کند و تنگ خواهد کرد، و قبض از سوی خداوند در صورت دیگر گرفتن است و گرفتن در صورتی، پذیرفتن آن است، همان طوری که خداوند فرمود: خداوند صدقات را می گیرد.(35) یعنی صدقه را از اهلش قبول می کند و به آن پاداش می دهد. عرض کردم: پس این فرموده خداوند چیست که فرموده است: و آسمان ها در دست او پیچیده شده است.
آن حضرت فرمودند: منظور از (یمین) دست است و دست به معنای قدرت و قوت می باشد و آسمان ها به قدرت و توان او پیچیده شده اند و خداوند پاک و بالاتر از این است که به او شریک بیاورند.

18. باب تفسیر قول الله عزوجل: کلا انهم عن ربهم یؤمئذ لمحجوبون

18. درباره تفسیر سخن خداوند که فرموده است: این گونه نیست، (بلکه) آنها در روز قیامت از پروردگارشان به دور هستند.

1. حدثنا محمد بن ابراهیم بن أحمد بن یونس المعاذی، قال: حدثنا أحمد بن محمد بن سعید الکوفی الهمدانی، قال: حدثنا علی بن الحسن بن علی بن فضال، عن أبیه، قال:
سألت الرضا علی بن موسی (علیهما السلام) عن قول الله عزوجل: کلا انهم عن ربهم یومئذ لمحجوبون فقال: ان الله تبارک و تعالی لا یوصف بمکان یحل فیه فیحجب عنه فیه عباده، و لکنه یعنی: انهم عن ثواب ربهم لمحجوبون.
1. علی بن حسن فضال از پدرش نقل می کند که می گوید: از امام رضا (علیه السلام) درباره این سخن خدا پرسیدم که فرموده است: این گونه نیست، (بلکه) آنها در روز قیامت از پروردگارشان به دور هستند.(36) آن حضرت فرمودند: حقیقتا خداوند به مکانی که در آن جا می گیرد، وصف نمی شود تا بخواهد از بندگان خود پنهان شود، اما منظور خداوند این است که، آنها از ثواب پروردگارشان به دور هستند.