فهرست کتاب


مروارید آفرینش

حجه السلام و المسلمین دکتر سید مجتبی برهانی‏

8- نماز اولین فرمان به موسی (علیه السلام)

قرآن می فرماید: و انا اخترتک فاستمع لما یوحی، اننی انا الله لا اله الا انا فاعبدنی و اقم الصلوه لذکری(480) و من تو را برای مقام رسالت انتخاب کردم اکنون به آنچه بر تو وحی می شود گوش فرا ده من الله هستم معبودی جز من نیست مرا پرستش کن و نماز را برای یاد من به پادار.
در این آیات پس از بیان مهمترین اصل دعوت انبیاء، که مسأله توحید است موضوع عبادت خداوند یگانه بعنوان یک ثمره برای درخت و توحید بیان شده و به دنبال آن دستور به نماز یعنی عبادت و مهمترین پیوند خلق با خالق و موثرترین راه برای فراموش نکردن ذات پاک او داده شده است.
در آیات فوق به یکی از فلسفه های مهم نماز اشاره شده است و آن اینکه انسان در زندگی این جهان با توجه به عوامل غافل کننده، نیاز به تذکر و یاد آوری دارد، وسیله ای که در فاصله های مختلف زمانی، خدا و رستاخیز و دعوت پیامبران و هدف آفرینش را به یاد آورد و از غرق شدن در گرداب غفلت و بی خبری حفظ کند، نماز از وظیفه مهم را به عهده دارد. جالب توجه اینکه این آیه می گوید، نماز را برپا دار تا به یاد من باشی. و در آیه 28 سوره رعد می گوید: یاد خدا مایه اطمینان و آرامش دلها است، الا بذکر الله تطمن القلوب . و در آیه 27 تا 30 سوره مبارکه فجر اثر و نتیجه این اطمینان و آرامش قلبها را بیان می کند و می فرماید: یا ایتها النفس المطمئنه ارجعی لای ربک راضیه فادخلی فی عبادی و ادخلی جنتی یعنی ای نفس مطمئنه، به سوی پروردگارت بازگرد در حالیکه هم تو از او خشنودی وهم او از تو خشنود، در زمره بندگانم در آی و در بهشتم گام بگذار. پس نماز یاد خدا، و یاد خدا آرامش و اطمینان قلب، و اطمینان، وسیله صعود به مقام بندگان خاص الهی است.

9- نماز، سفارش لقمان به فرزندش

قرآن از زبان لقمان حکیم به فرزندش چنین می گوید: یا نبی اقم الصلوه و أمر به لمعروف و أنه عن المنکر واصبر علی ما اصابک ان ذلک من عزم الامور(481)
یعنی پسرم نماز را بر پای دار و امر به معروف و نهی از منکر کن و در برابر مصائبی که به تو می رسد با استقامت و شکیبا باش که این از کارهای مهم و اساسی است.

10- اسحاق و یعقوب و نماز

در قرآن کریم راجع به اسحاق و یعقوب چنین می گوید: و جعلناهم أئمه یهدون بامرنا و اوحینا الیهم فعل الخیرات و اقام الصلوه وابتاء الزکواه و کانوا لنا عابدین(482) یعنی آنها را پیشوایانی قرار دادیم که به فرمان ما (مردم را) هدایت می کردند و ما انجام کارهای نیک و برپاداشتن نماز و ادای زکات را به آنها وحی کردیم، و آنها فقط برای ما عبادت می کردند. این وحی می تواند وحی تشریعی بوده باشد یعنی ما انواع کارهای خیر و ادای نماز و اعطای زکات را در برنامه های دینی آنها گنجانیدیم و نیز می تواند وحی تکوینی باشد یعنی به آنها توفیق و توان و جاذبه معنوی برای انجام این امور بخشیدیم.
قرآن کریم درباره حضرت یونس (علیه السلام) می فرماید: فلولا انه کان من المسبحین، للبث فی بطنه الی یوم یبعثون(483) یعنی اگر او از تسبیح کنندگان نبود تا روز قیامت در شکم ماهی می ماند، مرحوم طبرسی در مجمع البیان از قول قتاده بعد از ذکر آیه کریمه می فرماید: أی کان من المصلین فی حال الرخاء فنجاء الله عند البلاء(484)
یعنی منظور از تسبیح و ستایش یونس نماز او بوده و همین حقیقت با ارزش علت از شکم ماهی شد.