فهرست کتاب


مروارید آفرینش

حجه السلام و المسلمین دکتر سید مجتبی برهانی‏

دعای در وقت خواب استراحت

در مکارم الاخلاق می گوید: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) چون آماده خوابیدن می شد و به فراش می رفت، به طرف راست می خوابید و کف دست راستش را زیر صورتش می گذاشت سپس می فرمود: اللهم قنی عذابک یوم تبعث عبادک(442) خدایا روزی که بندگانت مبعوث می شوند مرا از عذابت حفظ کن. دعاهای دیگری هم وارد شده است آن حضرت آیه الکرسی را نیز در موقع خواب می خواند(443).

دعا در موقع شدائد و گرفتاریها

در خصال شیخ صدوق قدس سره و شریف حدیثی ذکر کرده است که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به علی (علیه السلام) دعائی را تعلیم نمود که جبرئیل از طرف خداوند آورده بود و آن اینکه خدا در شدائد و گرفتاریها اینگونه بخواند:
یا عماد من لا عماد له و یا حرز من لا حرز له و یا ذخر من لا ذخر له و یا سند من لا سند له و یا غیاث من لا غیاث له، و یا کریم العفو و یا حسن البلاء و یا عظیم الرجاء و یا عون الضعفاء و یا منقذ الغرقی و یا منجی الهلکی، یا محسن یا مجمل یا منعم یا مفضل، انت الذی سجدلک سواد اللیل، و نور النهار وضوء القمر و شعاع الشمس و دوی الماء، و حفیف الشجر، یا الله یا الله، یا الله انت وحدک لا شریک لک، ثم تقول: اللاهم فعل بی - کذاو کذا فانک لا تقوم من مجلسک حتی تستجاب لک ان شاء الله(444).
ترجمه: ای تکیه گاه کسی که تکیه گاهی ندارد و ای قلعه محکم کسی که پناهگاهی ندارد، و ای ذخیره کسی که پس اندازی ندارد. ای پشت و پناه کسی که کمکی ندارد، و ای فریاد رس کسی که فریاد رسی ندارد، ای خدائیکه عفو و گذشتت گرامی، و بلا و امتحانت نیکو، و امید به بخششت بسیار است، ای یار ضعیفان، و یا نجات دهنده غرق شدگان، و ای منجی هلاک شدگان، ای خدای احسان کننده و ای خالق زیبائیها، ای نعمت دهنده و ای کرم کننده توئیکه تاریکی شب و روشنی روز، تابش ماه، شعاع آفتاب، ناله آب و صدای درختان همه و همه تو را سجده می کنند.
ای خدا، ای خدا، ای خدا! تو تنهائی و شریک نداری. سپس به علی (علیه السلام) فرمود: حاجاتت را می طلبی و انشاء الله با حاجات روا شده از جا بر می خیزی. قطعا دعاها پذیرفته است، منتهی شرائط استجابت را باید آماده کرد و موانع را باید برداشت و مهمترین مانع خود ما هستیم که این حجاب خودخواهی باید از بنی برود.
در دعای ابو حمزه ثمالی آمده است که خدایا بین من و تو هرگاه که بخواهم، رازم را با تو در میان گذارم هیچکس فاصله نیست و تو اگر بخواهی به من لطف کنی بین من و تو هیچ حجاب و شفیعی نیست بلکه فقط یک حجاب وجود دارد و آن خود من هستم(445). و امیرالمومنین (علیه السلام) فرمود: لا حجاب بینه و بین خلقه(446) یعنی هیچ حجابی بین خدا و خلق نیست.

میان عاشق و معشوق هیچ حایل نیست - تو خود حجاب خودی حافظ از میان برخیز(447)

شیوه دعا

دعاهای علی بن ابی طالب (علیه السلام) نشانه روح بزرگ آن حضرت است و نشان می دهد که خدا را به خوبی شناخت از این رو از خدا آثار و اوصاف خدایی و بی نیازی را طلب می کند، به خدای سبحان عرض می کند: اللهم أجعل نفسی اول کریمه تنتزعها من کرائمی و اول ودیعه ترتجعها من ودائع نعمک(448) یعنی خدایا اولین نعمتی که از من می گیری جانم باشد، قبل از آنکه اعضاء و جوارحم را بگیری که محتاج فرزندانم باشم.
و حضرت علی و امام سجاد (علیه السلام) عرض می کنند: اللهم صن وجهی بالیسار و لا تبتذل جاهی بالافتار فاسترزق طالبی رزقک، واستعطف شرار خلقک وابتلی بحمد من اعطانی و افتتنن بذم من منعنی و انت من وراء ذالک ولی الاعطاء والمنع(449). یعنی خدایا تمام روزیها از دست تو و به دست تو است، مرا بدون واسطه این و آن از روزی خود برخوردار کن نه چنانکه روزی من بدست این و آن باشد که از غیر، به من چیزی برسد و من ناچار شوم غیر را مدح کنم، در حالیکه همه نعمتها از تو است. مسئول دادن و ندادن توئی. ائمه (علیه السلام) در دعا خوی بزرگ منشی را به ما آموخته اند که سعی کنید این چنین دعا کنید هرگز از خدا مال زیاد نخواهید بلکه بخواهید آبرویتان محفوظ باشد، چون مال بیش از نیاز بین رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) و ستاد نظامی حضرت فاطمه شد بطوری که سربازان اسلام یک طرف و پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) طرف دیگر قرار گرفتند حضرت هم در دامنه کوه مشغول استراحت شدند.در این هنگام یکی از مشرکان با استفاده از این فرصت بلای سر حضرت آمد شمشیر کشید و گفت من ینجیک الان؟ شما که در حال خوابیدن هستید سربازان هم از شما دورند در این حال چه کسی شما را نجات می دهد؟ حضرت بی درنگ فرمود: ربی و ربک خدا است که مرا نجات می دهد. آن مشرک به حرف معتقد بنود پوز خندی زد و همراه پوز خند شمشیر را پائین آورد که به حضرت آسیب برساند ولی با هوشیاری پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) خودش به یک طرف و شمشیرش به یک طرف دیگر افتاد. حضرت برخاست و شمشیر کشیده فرمودند من ینجیک منی؟ تو را چه کسی از دست من نجات می دهد؟ گفت کرامت و بزرگواری تو آنگاه حضرت از کشتن او صرف نظر کرد(450).