فهرست کتاب


مروارید آفرینش

حجه السلام و المسلمین دکتر سید مجتبی برهانی‏

در نیایش، پرستش و نماز رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم)

و اذا سألک عبادی عنی فانی قریب اجیب دعوه الداع اذا دعان، فلیستجیبوا لی ولیومنوا بی لعلهم یرشدون(422).
ترجمه: و هنگامیکه بندگان من از تو درباره من سئوال کنند (بگو) من نزدیکم دعای نیایشگر را هنگامی که مرا می خواند پاسخ می گویم پس باید دعوت مرا بپذیرند و باید به من ایمان بیاورند تا راه کمال بپویند.

دعا و نیایش

یکی از وسائل و ابزار و ارتباط و انس بندگان با خدا مسأله دعا و نیایش است و دعا در لغت به معنای خواندن است، لذا برخی از افراد از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) پرسیدند، خدا را چگونه بخوانیم؟ أقریب ربنا فنناجیه ام بعید فننایه؟ فنزلت الایه یعنی آیا خدا بما نزدیک است که او را آهسته بخوانیم و یا اینکه دور است و باید او را با فریاد بخوانیم آیه شریفه در پاسخ آنان نازل شد(423) و روی سخن را به پیامبر کرده می گوید در هنگامیکه بندگانم از تو درباره من سئوال کنند بگو من نزدیکم و اذا سالک عبادی عنی فانی قریب، نزدیکتر از آنچه تصور کنید، نزدیکتر از شما بخودتان و نزدیکتر از شریان گردنهایتان و نحن اقرب الیه من حبل الورید(424) و این همان معنی است که در جای دیگر می گوید: و اعملوا ان الله یحول بین المرء و قلبه(425) بدانید خداوند بین انسان و قلب او حائل می شود.
با این احاطه علمی خداوند، و بودن ما در قبضه قدرت او، تکلیف ما روشن است نه افعال و گفتار ما (چه بصورت فریاد و چه به صورت راز و نیاز) از او پنهان است و نه اندیشه ها و نیات و حتی وسوسه هائی که از قلب ما می گذرد. سپس در آیه فوق اضافه می کند من دعای دعا کننده را به هنگامی که مرا می خواند اجابت می کنم، اجیب دعوالداع اذا دعان بنابراین باید بندگان من دعوت مرا بپذیرند، فلیستجیبوا الی و به من ایمان آوردند، و لیومنوا بی باشد که راه خود را پیدا کنند و به مقصد برسند، لعلهم یرشدون.

ارزش دعا

قل ما یعبوبکم ربی لولا دعاوکم...(426) بگو اگر دعای شما نباشد پروردگار من برای شکت ارجی قائل نیست یعبوا از ماده عبأ (بر وزن عبد) به معنی سنگینی است، بنابراین جمله لا یعبأ یعنی وزنی قائل نیست و به تعبیر دیگر اعتنائی نمی کند.
در کافی از ابن فضال از حضرت رضا (علیه السلام) نقل می کند که دائما تذکر می داد به اصحابش که علیکم بسلاح الانبیاء فقیل: و ما سلاح الانبیاء قال: الدعا، یعنی فرمود، بر شما باد به اسلحه پیامبران، پس گفته شد اسلحه پیامبران چیست؟ فرمود: دعا(427).
رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: الا ادلکم علی سلاح ینجیکم من عدواکم و تدر ارزاقکم؟ قالوا: بلی قال (صلی الله علیه و آله و سلم) تدعون ربکم باللیل و النهار، فان الدعاء سلاح المومنین(428) آیا می خواهید شما را هدایت و راهنمائی کنم به سلاحی که شما را از دشمنانتان نجات دهد و روزیهای شما را زیاد کند؟ اصحاب عرض کردند بلی یا رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود، شب و روز خدا را بخوانید بدرستی که دعا اسلحه مومن است.
سید بن طاووس در کتاب (فلاح السائل و نجاح المسائل) از حسین بن سعید از نضربن سوید و از ابن سنان و ابن فضال از علی بن عقبه نقل می کند که گفت: شنیدم از امام صادق (علیه السلام) که می فرمود:
ان الدعا یرد القضاء المبرم بعدما ابرم ابراما فاکثر الدعاء فانه مفتاح کل رحمه و نجاح کل حاجه و لا ینال ما عند الله الا بالدعاء فانه لیس من باب یکثر قرعه الا اوشک ان یفتح لصاحبه(429) یعنی دعا قضا و قدر الهی را بعد را آنکه محکم و قطعی شد تغییر می دهد پس بسیار دعا کنید، بدرستی که دعا کنید، بدرستی که دعا کلید هر رحمت و وسیله بر آورده شدن هر حاجت است و به مقام عالی و قرب الهی نمی رسد انسان مگر بوسیله دعا. هیچ دری نیست که کوبنده شود مگر باز شدن برای کوبیدن در هست.

سایه حق بر سر بنده بود - عاقبت جوینده یابنده بود
گفت پیغمبر که چون کوبی دری - عاقبت ز آن در برون آید سری
چون نشینی بر سر کوی کسی - عاقبت بینی تو هم روی کسی
چون ز چاهی می کنی هر روز خاک - عاقبت اندر رسی در آب پاک(430)