فهرست کتاب


مروارید آفرینش

حجه السلام و المسلمین دکتر سید مجتبی برهانی‏

نکته دوم: معجزاتی از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در سفر به مدینه

1- کلینی به سند حسن از حضرت صادق (علیه السلام) روایت کرده است که چون حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) از غار متوجه مدینه گردید قریش ندا کردند که هر که آن حضرت را بیاورد صد شتر به او هدیه بدهند، و به این سبب سراقه بن مالک بن جعشم به طلب آن حضرت بیرون آمد و چون به آن حضرت رسید، حضرت گفت: خداوند کفایت کن مرا از شر سراقه به هر نحو که خواهی. پس پاهای اسب سراقه به زمین فرو رفت، پا خود را گردانید و از اسب به زیر آمد و دوید و گفت: یا محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) دانستم که این بلا به اسب من نرسید مگر از جانب تو، پس دعا کن که خدا اسب مرا رها کند که من به عمر خود سوگند می خورم که اگر از من خیری به تو نرسد، شری به تو نخواهد رسید، پس حضرت دعا کرد تا حق تعالی اسب او را رها کرد. باز به قصد آن حضرت روانه شد و باز اسب او به زمین فرو رفت تا اینکه سه مرتبه چین شد که اسب او فرو رفت و آن جناب دعا می کرد و رها می شد و باز متوجه آن حضرت می شد و چون در مرتبه سوم رها شد گفت: یا محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) اینک شتران من با غلام من، بر سر راه توست، اگر محتاج به کمک شخصی یا شتر باشی بگیر و اینک تیر مرا به نشانه بگیر و من بر می گردم و نمی گذارم کسی به طلب تو بیاید. حضرت فرمود مرا به مال تو احتیاجی نیست(387).
2- قطب راوندی روایت کرده است که حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) چون به مدینه هجرت نمود در راه به خیمه ام معبد رسید و فرمود: آیا طعامی نزد تو هست که ما را ضیافت نمائی؟ گفت: چیزی حاضر ندارم، حضرت به گوشه خیمه نظر کرد و در آنجا گوسفندی دید که از لاغری و ناتوانی آنرا به صحرا نبرده اند، فرمود آیا رخصت می دهی که از این گوسفند شیر بدوشم؟ گفت شیر ندار و اگر خواهی بدوش، پس حضرت دست بر پشتش کشید تا پستانش آویخته و پر شیر شد و شیر از آن می ریخت و فرمود: ای ام معبد کاسه ای بیاور آنقدر دوشید که همه سیراب شدند و چون ام معبد، این معجزه عظیم را از آن حضرت گفت: یا حسن الوجه ان لی ولدا له سبع سنین و هو کقطعه لحم لا یتکلم و لا یقوم... یعنی ای نیکو صورت، من فرزندی دارم که هفت سال دارد و مانند پاره گوشتی است نه سخن می گوید و نه بر پا می ایستد، می خواهم برای او دعا کنی، چون آن فرزند را حاضر گردانید، حضرت دانه خرمائی را خائید و در دهان او گذاشت و به اعجاز آن حضرت در همان لحظه برخاست و راه رفت و به سخن آمد و پس هسته آن خرما را در زمین فرود برد و در همان لحظه بلند شد و درخت خرائی گردید و رطب از آن آویخته شد و پیوسته در تابستان و زمستان رطب می داد و به دست مبارک خود اشاره به اطراف کرد و همه جا پر از گیاه شد و حضرت از آنجا روانه شد.
و آن درخت همیشه رطب می داد تا آنکه حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) از دنیا رفت پس بعد از آن همیشه سبز بود اما میوه نمی داد و چون حضرت امیرالمومنین (علیه السلام) شهید شد دیگر سبز نشد اما درخت باقی بود وتر بود و چون حضرت امام حسین (علیه السلام) شهید شود خون از آن درخت جاری شد و خشک شد.
و چون شوهر آن زن از صحرا برگشت و آن اوضاع غریب را مشاهده نمود از آن زن پرسید که سبب این تغییرات اوضاع چیست؟ آن زن گفت: مردی از قریش امروز به خیمه ما آمد و اوضاع غریبه از برکت او حادث شد آن مرد گفت: او کسی است که اهل مدینه انتظار او را می کشیدند و اکنون بر من ظاهر شد که او راستگوست. اهل خود را برداشت و به سوی مدینه آمد و همگی مسلمان شدند(388).
دفتر نهم

مسکن و لباس پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)

و الله جعل لکم من بیوتکم سکنا و جعل لکم من جلود الانعام بیوتا تستخفونها یوم ظعنکم و یوم اقامتکم و من اصوافها و اوبارها و اشعارها اثاثا و متاعا الی حین و الله جعل لکم مما خلق ظلالا و جعل لکم من الجبال اکنانا و جعل لکم سرابیل تقیکم و سرابیل تقیکم بأسکم کذلک یتم نعمته علیکم لعلکم تسلمون(389)
ترجمه: و خدا برای شما از خانه هایتان محل سکونت (و آرامش) قرار داده و از پوست چهارپایان نیز برای شما خانه هایی قرار داد که هنگام کوچ کردن و روز اقامتتان به آسانی می توانید آنها را جابجا کنید و از پشم و کرک و موی آنها اساس و متاع (وسایل مختلف زندگی) تا زمان معین قرار داد.
خداوند از آنچه آفریده سایه هایی برای شما قرار داده و از کوهها پناهگاهی و برای شما پیراهن هایی آفریده که شما را از گرما (و سرما) حفظ می کند و پیراهن هایی که حافظ شما به هنگام جنگ است اینگونه نعمتهایش را بر شما کامل می کند تا تسلیم فرمان او شوید.

مسکن و لباس از دیدگاه قرآن کریم

نعمت مسکن از مهمترین نعمتهایی که تا آن نباشد بقیه نعمتها گوارا نخواهد بود کلمه بیوت جمع بیت به معنای اطاق یا خانه است و ماده (بیتوته) که این کلمه از آن گرفته شده است در اصل به معنی توقف شبانه می باشد و از آنجا که انسان از اطاق و خانه خود بیشتر برای آرامش در شب استفاده می کند کلمه بیت به آن اطلاق شده است.
توجه به این نکته نیز لازم است که قرآن نمی گوید: خانه شما را محل سکونتان قرار داد بلکه با ذکر کلمه (من) که برای تبعیض است می گوید قسمتی از خانه و اطاقهای شما را محل سکونت قرار داد و این تعبیر کاملا دقیقی است چرا که یک خانه کامل خانه ایست که داری مرافق و جایگاههای مختلف باشد از محل سکونت گرفته تا محل توقف مرکب، و انبار برای ذخیره های لازم و سایر نیازمندیها.
و به دنبال ذکر خانه های ثابت سخن از خانه های سیار به میان می آورد و می گوید خداوند برای شما از پوست چهارپایان خانه هایی قرار داد و جعل لکم من جلود الانعام بیوتا اگر چه در عصر و زمان ما خیمه هایی که از پوست بسازند کم است ولی آیه فوق نشان می دهد که در آن عصر و زمان خیمه های چرمی از بهترین خیمه ها محسوب می شده است که قرآن نخست روی آن انگشت گزارده است، شاید به این دلیل که در برابر بادهای سوزان بیابانهای حجاز اینگونه خیمه ها از همه امن تر بوده است. خانه هایی که بسیار سبک و کم وزن است و به هنگام کوچ کردن و موقع اقامت به آسانی آنرا جابجا می کنید تستحفونها یوم ظعنکم و یوم اقامتکم. علاوه بر این از پشم ها و کرک ها و موهای این چهارپایان برای شما، اسای متاع و وسایل مختلف زندگی تا زمان معینی قرار داده و من اصوافها و او بارها و اشعارها اثاثا و متاعا الی حین.
می دانیم موهائی که بر بدن چهار پایان می روید بعضی کاملا خشن است مانند موهای بز که عرب آن را شعر می گوید و جمع آن اشعار است و گاهی کمی نرم تر است که آنرا پشم می گوئیم و عرب آن صوف می نامد و جمع آن اصواف است و گاهی از آن هم نرم تر است که آنرا کرک می نامیم و که عرب آنرا وبر بر وزن ظفر که جمع آن اوبار است می گوید بدیهی است که این تفاوت ساختمانی موها سبب می شود که از هر کدام برای مصرف خاصی استفاده شود از یکی فرش درست کند از دیگری لباس، از دیگر خیمه و مانند آن.
در اینکه منظور اساس و مطاع در این آیه چیست مفسران احتمالاتی داده اند وری هم رفته اثاث به معنی وسایل خانه است و در اصل از ماده (اث) به معنی کثرت و هم پچیدگی گرفته شده و از آنجا که اثاث خانه معمولا زیاد است به آن اثاث گفته اند. متاع هم به هر گونه چیزی می گویند که انسان از آن متمتع و بهره مند می شود (بنا براین هر دو تعبیر یک مطلب را از زاویه مختلف نشان می دهد).
و با توجه به آنچه گفته شد ذکر آن دو تعبیر پشت سر هم ممکن است اشاره به این باشد که شما می توانید از پشم و کرک و موی چهارپایان وسایل زیادی برای خانه خود فراهم سازید و از آن متمتع گردید بعضی دیگر مانند فخر رازی این احتمال را داده اند که منظور از اثاث پوشش و لباس است و متاع اشاره به فرش است ولی هیچگونه دلیلی برای اثبات این موضوع ذکر نکرده اند.
الوسی در روح المعانی این احتمال را نیز نقل می کند که منظور از اثاث اشاره به وسایل منزل بوده و متاع به وسایلی که عنوان مال التجاره از آن استفاده می کنند برای کلمه الی حین نیز تفسیرهای متعددی ذکر کرده اند اما ظاهرا منظور این است که در این جهان و تا پایان زندگی از این وسایل بهره می گیرید اشاره به اینکه عمر زندگی این جهان و وسایل و ابزار آن جاودانه نیست و هر چه باشد محدود است.