فهرست کتاب


مروارید آفرینش

حجه السلام و المسلمین دکتر سید مجتبی برهانی‏

اعتدال رمز سلامتی

جمله کلوا و اشربوا و لا تسرفوا در ذیل آیه شریفه 31 سوره اعراف گرچه بسیار ساده به نظر می رسد اما امروز ثابت شده است که یکی از مهمترین دستورات بهداشتی همین است، زیرا تحقیقات دانشمندان به این نتیجه رسیده که سرچشمه بسیاری از بیماریها، غذاهای اضافی است که به صورت جذب نشده در بدن انسان باقی می ماند، این مواد اضافی هم بار سنگینی است بای قلب و سایر دستگاههای بدن و هم منبع آماده ای است برای انواع عفونتها و بیماریها لذا برای درمان بسیاری از بیماریها نخستین گام همین است که این مواد مزاحم که در حقیقت زباله های بدن انسان هستند سوخته شوند و پاکسازی جسم، عملی گردد.
عامل اصلی تشکیل این مواد مزاحم اسراف و زیاده روی در تغذیه و به اصطلاح پرخوری است و راهی برای جلوگیری از آن جز رعایت اعتدال در غذا نیست، مخصوصا در عصر و زمان ما که بیماریهای گوناگونی مانند بیماریهای قند، چربی خون، تصلب شرائین، نارسائیهای کبد و انواع سکته ها، فراوان شده است، افراط در تغذیه با توجه به عدم تحرک جسمانی، یکی از عوامل اصلی محسوب می شود و برای از بین بردن اینگونه بیماریها راهی جز تحرک و فعالیت بدنی و میانه روی در تغذیه نیست.
طبرسی مفسر بزرگ شیعه در تفسیر خود (مجمع البیان) می گوید:
و قد حکی ان الرشد کا له طبیب نصرانی حاذق فقال ذات یوم لعلی بن الحسین بن واقد لیس فی کتابکم من علم الطب شیی ء و العلم علمان علم الادیان و علم الابدان یعنی هارون الرشید طبیبی مسیحی داشت که مهارت او در طب معروف بود روزی این طبیب به یکی از دانشمندان اسلامی (علی بن حسین بن واقد) گفت، من در کتاب آسمانی شما چیزی از طب نمی یابم در حالی که دانش مفید بر دو گونه است: علم ادیان و علم ابدان.
فقال له علی قد جمع الله الطب کله فی نصف آیه من کتابه و هوقوله: کلوا و اشربوا و لا تسرفوا و جمع نبینا صلی الله علیه و آله لطب فی قوله المعده بیت الداء و الحمیه رأس کل دواء و اعط کل بدن ما عودته.
علی در جواب او گفت: خدا همه دستورات طبی را در نصف آیه از کتاب خویش آورده است کلوا و اشربوا و لاتسرفوا بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید و پیامبر ما نیز طب را در این دستور خویش خلاصه کرده است. یعنی معده خانه همه بیماریهاست و امساک سر آمد همه داروهاست و آنچه بدنت را عادت داده ای (از عادات صحیح و مناسب) آنرا از او دریغ مدار.
فقال الطبیب:ما ترک کتابکم و لا نبیکم لجالینوس طبا(282) طبیب مسیحی گفت: قرآن شما و پیامبرتان برای جالینوس (طبیب معروف) طبی باقی نگذارده است.
تفسیر نمونه پس از بیان مطالب گذشته می گوید: کسانی که این این دستورات را ساده فکر می کنند، خوب است در زندگی خود آنرا بیازمایند تا به اهمیت و عمق آن آشنا شوند و معجزه رعایت این دستورات را در سلامت جسم و تن خود ببینند(283).

در رعایت مسائل بهداشتی و درمانی

پیامبر بزرگوار اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) به رعایت بهداشت سخت علاقمند بود و پیروان خود را به اصول آن گاه می ساخت جمله زیبای او را در بالا مشاهده فرمودید که فرمود: معده خانه همه دردهاست و پرهیز کردن در رأس همه داروهاست و همین طور که بیماری از قضائی تکوینی را جانب خداوند می دانست، درمان را هم از مشیت الهی می دانست و به مراجعه به پزشک و درمان توصیه می فرمود، اما خاطر نشان می ساخت که با بروز اندک کسالتی نباید برای درمان شتاب کرد و می فرمود: تا درد تو با تو راه می رود با او راه برو یعنی اندکی به انتظار تلاش طبیعت بنشین و برای جیرانی که خودش به طور خودکار انجام می دهد درنگ کن، اگر آن بیماری در دو سه روز اول رو به بهبودی نرفت برای درمان اقدام کند و البته این در مواردی است که بیماریهای سخت و قاطع بروز نکند که در آنجا باید در مراجعه به پزشک شتاب کرد. اینک به بیان نمونه هایی می پردازیم.

کودتاه کردن شارب

1- فی الکافی: مسندا عن السکونی، عن ابی عبدالله قال: قال رسول الله السنه ان تأخذ الشارب حتی یبلغ الاطار(284).
در کافی از امام صادق (علیه السلام) روایت شده که فرمود: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: گرفتن از موی شارب (سبیل) به طوری که لب آشکار شود از سنت است.
2- و فی المکارم: قال صلی الله علیه و آله و سلم: من لم یأخذ شاربه فلیس منا(285)
کسیکه شاربش را نگیرد و کوتاه نکند از ما نیست.
اهمیت این مسئله بر اساس بعد بهداشتی آن است که در حدیث بعدی به آن اشاره می شود.
3- و فیه ایضاء: قال النبی صلی الله علیه و آله و سلم لا یطولن احدکم شاربه فان الشیطان نتخذه مخبئا یستتر به.
باز در کتاب مکارم الاخلاق از پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل شده که فرمود: کسی از شماها شاربش را بلند نگذارد که شیطان برای خود در آنجا مخفیگاه درست می کند و در آنجا مخفی می شود.
توضیح اینکه: شیطان مظهر پلیدی و پلشتی است و مراد از شیطان در اینجا همان اصطلاح (میکرب) است که امروز به کار می رود و آن روز مردم با این معنی آشنا نبودند.
4- و فی الفقیه قال رسول الله صلی الله علیه و آله ان المجوس جزوا لحاهم و و فرواشواریهم و انا نحن نجز الشوارب و نعفی اللحی(286).
شیخ صدوق در من لایحضر الفقیه گوید: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: مجوس ریش خود را تراشیده و سبیل را رها می کند و ما سبیل خود را می زنیم و محاسن خویش را وا می گذاریم.