فهرست کتاب


مروارید آفرینش

حجه السلام و المسلمین دکتر سید مجتبی برهانی‏

استعمال بوی خوش

1- طبرسی در مکارم الاخلاق می گوید: کان صلی الله علیه و آله یتطیب بالمسک حتی یری و بیصه فی مفرقه(273)
رسول گرامی اسلام خود را معطر و خوشبو می کرد با مشک بحدی که براقی استعمال مشک در مفرق آن حضرت مشاهده می شد(274).
2- و فی المکارم: و کان لا یعرض له طیب الا تطیب و یقول هو طیب ریحه خفیف محلمه و ان لم وضع اصبعه فی ذلک الطیب ثم لعق منه(275).
در مکارم الاخلاق آمده است: اگر عطری بر آن حضرت تعارف می شد خود را به آن معطر می ساخت و می فرمود: بویش پاکیزه و حمل کردنش آسان است و چناجه از معطر ساختن خود با ا:عذری داشت تنها به نهادن سر انگشت خویش به آن اکتفا می نمود.
3- باز در سند فوق آمده است که: کان صلی الله علیه و آله یستجمر بالعود القماری(276)
رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله با عود قماری خود را بخور می داد(277).
4- و فی الکافی مسند عن اسحاق الطویل العطار عن ابی عبدالله علیه السلام قال: کان رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) ینفق فی الطیب اکثر مما ینفق فی الطعام(278) در کافی از امام صادق (علیه السلام) روایت شده که فرمود: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) بیش از آن مقداری که برای خوراک خرج می کرد برای عطر پول می داد.
5- و فیه باسناده عن یاسر عن ابی الحسن (علیه السلام) قال: قال رسول الله صلی الله علیه و آله و قل لی حبیبی جبرئیل: تطیب یوما و یوما لا و یوم الجمعه لا بدمنه و لا تترک له(279).
و نیز در کتاب کافی از حضرت رسول خدا صلی الله عیه و آله روایت شده که فرمود: جبرئیل به من گفت یک روز در میان، خود را معطر کن و روزهای جمعه هرگز آن را ترک مکن.
6- و فی المکارم، قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) لعلی: یا علی علیک بالطیب فی کل جمعه فانه من سنتی و تکتب لک حسنانه مادام یوجد منک رائحته(280).
در کتاب مکارم الاخلاق روایت شده که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به علی (علیه السلام) فرمود: یا علی بر تو باد که هر جمعه خود را خوشبو کنی زیرا که آن از سنت من است و تا زماینکه آثار و بوی آن در تو باقی است برایت حسنه می نویسند.
7- الشیخ فخر الدین الطرایحی فی المنتخب فی حدیث عن رجل نصرانی فسألت من اصحابه، أی شیی أحب الیه من الهدایا؟ فقالوا أحب الیه من کل سبی و ان له رغبه فیه(281).
شیخ فخرالدین طریحی در کتاب منتخب در حدیثی از مرد نصرانی روایت کرده که گفت: از اصحاب رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) پرسیدم: از هدایا و تحفه ها محبوترین چیزها پیش آن حضرت چیست؟ گفتند: بهترین و محبوبترین هدیه برای آن حضرت عطریات است و رغبت عجیبی به عطریات داشتند.
در این زمینه احادیث زیادی در کتب مربوطه و سیره وارد شده است، ولی مهم اینجا است که غالبا در این گونه موضوعات گروهی راه افراط را یم پویند و با بهانه های مختلف رو به تجمل پرستی می آورند به همین دلیل قرآن همانطور که در آیات 31 و 32 سوره اعراف اشاره شد بلافاصله بعد از مسئله زینت از اسراف و زیاده روی و تجاوز از حد، مسلمان را بر حذر می دارد.
در بیش از بیست مورد در قرآن مجید به مسأله اسراف اشاره شده و از آن نکوهش گردیده است. به هر حال روش قرآن و اسلام در این مورد روش موزون و معتدلی است که نه جمود دارد که تمایلات زیبا پسندی روح انسان را در هم بکوبد،و نه برای اعمال مسرفان و تجمل پرستان و شکمخواران صحه می گذارد، مخصوصا در جوامعی که افراد محروم و بینوا وجود داشته باشد، حتی از زینتهای امامان سئوال می کردند چرا لباس فاخر پوشیده اید در حالی که جد شما علی (علیه السلام) چنین لباسی در تن نمی کرد، در پاسخ می فرمودند: مردم آن زمان در شدت و فشار بودند و می بایست چنین شود، اما مردم ما زندگی مرفه تری دارند و در چنین شرایط استفاده از زینتها (در حد معقول)، مانعی ندارد.

اعتدال رمز سلامتی

جمله کلوا و اشربوا و لا تسرفوا در ذیل آیه شریفه 31 سوره اعراف گرچه بسیار ساده به نظر می رسد اما امروز ثابت شده است که یکی از مهمترین دستورات بهداشتی همین است، زیرا تحقیقات دانشمندان به این نتیجه رسیده که سرچشمه بسیاری از بیماریها، غذاهای اضافی است که به صورت جذب نشده در بدن انسان باقی می ماند، این مواد اضافی هم بار سنگینی است بای قلب و سایر دستگاههای بدن و هم منبع آماده ای است برای انواع عفونتها و بیماریها لذا برای درمان بسیاری از بیماریها نخستین گام همین است که این مواد مزاحم که در حقیقت زباله های بدن انسان هستند سوخته شوند و پاکسازی جسم، عملی گردد.
عامل اصلی تشکیل این مواد مزاحم اسراف و زیاده روی در تغذیه و به اصطلاح پرخوری است و راهی برای جلوگیری از آن جز رعایت اعتدال در غذا نیست، مخصوصا در عصر و زمان ما که بیماریهای گوناگونی مانند بیماریهای قند، چربی خون، تصلب شرائین، نارسائیهای کبد و انواع سکته ها، فراوان شده است، افراط در تغذیه با توجه به عدم تحرک جسمانی، یکی از عوامل اصلی محسوب می شود و برای از بین بردن اینگونه بیماریها راهی جز تحرک و فعالیت بدنی و میانه روی در تغذیه نیست.
طبرسی مفسر بزرگ شیعه در تفسیر خود (مجمع البیان) می گوید:
و قد حکی ان الرشد کا له طبیب نصرانی حاذق فقال ذات یوم لعلی بن الحسین بن واقد لیس فی کتابکم من علم الطب شیی ء و العلم علمان علم الادیان و علم الابدان یعنی هارون الرشید طبیبی مسیحی داشت که مهارت او در طب معروف بود روزی این طبیب به یکی از دانشمندان اسلامی (علی بن حسین بن واقد) گفت، من در کتاب آسمانی شما چیزی از طب نمی یابم در حالی که دانش مفید بر دو گونه است: علم ادیان و علم ابدان.
فقال له علی قد جمع الله الطب کله فی نصف آیه من کتابه و هوقوله: کلوا و اشربوا و لا تسرفوا و جمع نبینا صلی الله علیه و آله لطب فی قوله المعده بیت الداء و الحمیه رأس کل دواء و اعط کل بدن ما عودته.
علی در جواب او گفت: خدا همه دستورات طبی را در نصف آیه از کتاب خویش آورده است کلوا و اشربوا و لاتسرفوا بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید و پیامبر ما نیز طب را در این دستور خویش خلاصه کرده است. یعنی معده خانه همه بیماریهاست و امساک سر آمد همه داروهاست و آنچه بدنت را عادت داده ای (از عادات صحیح و مناسب) آنرا از او دریغ مدار.
فقال الطبیب:ما ترک کتابکم و لا نبیکم لجالینوس طبا(282) طبیب مسیحی گفت: قرآن شما و پیامبرتان برای جالینوس (طبیب معروف) طبی باقی نگذارده است.
تفسیر نمونه پس از بیان مطالب گذشته می گوید: کسانی که این این دستورات را ساده فکر می کنند، خوب است در زندگی خود آنرا بیازمایند تا به اهمیت و عمق آن آشنا شوند و معجزه رعایت این دستورات را در سلامت جسم و تن خود ببینند(283).

در رعایت مسائل بهداشتی و درمانی

پیامبر بزرگوار اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) به رعایت بهداشت سخت علاقمند بود و پیروان خود را به اصول آن گاه می ساخت جمله زیبای او را در بالا مشاهده فرمودید که فرمود: معده خانه همه دردهاست و پرهیز کردن در رأس همه داروهاست و همین طور که بیماری از قضائی تکوینی را جانب خداوند می دانست، درمان را هم از مشیت الهی می دانست و به مراجعه به پزشک و درمان توصیه می فرمود، اما خاطر نشان می ساخت که با بروز اندک کسالتی نباید برای درمان شتاب کرد و می فرمود: تا درد تو با تو راه می رود با او راه برو یعنی اندکی به انتظار تلاش طبیعت بنشین و برای جیرانی که خودش به طور خودکار انجام می دهد درنگ کن، اگر آن بیماری در دو سه روز اول رو به بهبودی نرفت برای درمان اقدام کند و البته این در مواردی است که بیماریهای سخت و قاطع بروز نکند که در آنجا باید در مراجعه به پزشک شتاب کرد. اینک به بیان نمونه هایی می پردازیم.