فهرست کتاب


مروارید آفرینش

حجه السلام و المسلمین دکتر سید مجتبی برهانی‏

سیره یا منطق علمی

مطلب دیگر اینکه حکمت را بر دو قسم کرده اند: یکی حکمت نظری که شامل الهیات،(17) ریاضیات،(18) و طبیعات(19) است. و یکی هم حکمت عملی که تقسیم می شود به علم اخلاق و علم تدبیر منزل و علم سیاست مدن. در منطق چنین تقسیمی نشده اما همانطور که فلسفه و حکمت بر دو قسم است منطق (یعنی معیارهای بشر) هم بر دو قسم است، معیارهای نظری (همان منطقهای معمولی) و معیارهای عملی. (معیارهای عملی همان است که ما نام آنها را سیره یا روش می گذاریم).(20)

د: سنت یعنی راه و روش، عادت، (لغتنامه دهخدا) پس سنت در لغت به روش در پیش گرفته شده و عادت

شده در زندگی اطلاق می گردد چنانکه امام باقر (علیه السلام) می فرماید: ایما عبد من عباد الله سن سنه هدی کان له اجر مثل اجر من عمل بذالک من غیر ان ینقص من اجورهم شیی و ایما عبد من عباد الله سن سنه ضلاله کان علیه مثل وزرمن فعل من غیر ان ینقص اوزارهم شی ء(21) که اشاره به پاداش کسانی است که روشهای هدایت کننده یا عادات گمراه کننده را در جامعه ترویج کنند. و از پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) همین معنی با عبارت من سن سنه حسنه... و من سن سنه سیئه وارد شده است.
سنت در اصطلاح فقها تنها به امور مستحب اطلاق می گردد.
سنت در اصطلاح علم حدیث عبارتست از: گفتار، یا کردار، یا تأیید معصوم. بعضی از بزرگان این چنین تعریف کرده اند: گفتار، عملکرد یا تقریر (تأیید) است که به قصد تشریع برای امت از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) صادر شده است که با قید به (قصد تشریع) امور دنیوی و عادی و بعضی از فطریات که ارتباطی به امور دینی و وحی ندارد از تعریف خارج می شود، و شامل واجب و مستحب می شود.

سنت با قید رسالت یا عصمت؟

آیا تنها سنت نبوی حجت است، یعنی آنچه از رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) به ما رسیده است حجت است یا سنت و سیره ائمه معصومین (علیه السلام) هم حجت است؟ اهل تسنن قول اول را قائلند اما شیعیان به حکم برخی از آیات و احادیث متواتر از رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) از جمله حدیث معروف ثقلین(22) که خود اهل سنت نقل کرده اند، قول و فعل و تقریر ائمه اطهار (علیه السلام) هم را حجت می دانند و آن را جزو سنت می دانند و در تعریف سنت می گویند؛ قول و فعل و تقریر معصوم.
در رابطه با این مطلب استاد شهید علامه مطهری بحثی تحت عنوان سرمایه شیعه دارد که از نظرتان می گذرد: