فهرست کتاب


مروارید آفرینش

حجه السلام و المسلمین دکتر سید مجتبی برهانی‏

الف: قدوه در لغت نامه دهخدا به معنای پیشوا، مرجع و مقتدا آمده است و از قول سعدی گفته است:

یکی گفتش ای قدوه راستی - بدین بر چرا نیکویی خواستی

و در منجد الطلاب به معنای نمونه و سرمشق آمده است.

ب: اسوه یعنی پیشوا، مقتدا، قدوه (زمخشری)

و نیز به معنای پیش رو، خصلتی که شخص بدان لایق مقتدائی و پیشوائی گردد، آنچه بدان تسلی اندوهگین گردد. (لغتنامه دهخدا)
و بالاخره به معنای نمونه، سمبل، الگو، مایه عبرت، مایه عبرت، مایه تسلیت، آمده است (منجد الطلاب).

ج: سیره یعنی حرکت، رفتن، سنت، روش، مذهب، هیئت، (سیره الرجل).

و نیز به معنای رفتار، عادت و طریقه، روش، سخنهای منظوم شاعر شنیدن، سیرت و شیمت خسروانی (لغتنامه دهخدا).
لغت سیره را شاید از قرن اول و دوم هجری مسلمین به کار بردند، گو اینکه در عمل، مورخین ما از عهده آن خوب بر نیامدند ولی لغتی بسیار عالی انتخاب کردند.
شاید قدیمیترین سیره ها را ابن اسحق شیعه بوده و در نیمه قرن دوم هجری می زیسته است.
سیره، در زبان عربی از ماده سیر است. سیر یعنی حرکت، رفتن، راه رفتن، سیره یعنی نوع راه، سیره بر وزن فعله است فعله در زبان عربی دلالت بر نوع می کند مثلا جلسه، یعنی نشستن و جلسه یعنی سبک و نوع نشستن، و اینکه دقیقی است. سیر یعنی رفتن، رفتار، ولی سیره نوع و سبک رفتار، آنچه مهم است شناختن سبک رفتار پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) است. آنهایی که به عنوان سیره پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) کتاب نوشته اند در واقع راجع به رفتار پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) کتاب نوشته اند نه نوع رفتار پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) لذا این کتابهائی که ما به نام سیره داریم سیر است نه سیره (توجه کنید)، مثلا سیره حلبیه سیر است گر چه اسمش سیره است ولی در واقع سیر است یعنی رفتار پیغمبر نوشته شده است نه سبک رفتاری نه اسلوب رفتار پیغمبر (صلی الله علیه و آله و سلم)، نه متد پیغمبر (صلی الله علیه و آله و سلم) لذا در اینجا اشاره ای به این مسأله مهم می نمائیم: