بررسی های اسلامی جلد دوم

نویسنده : علامه سید محمد حسین طباطبائی به کوشش:سید هادی خسروشاهی

(6) مسائل فلسفی

تاریخ حیات و روش فلسفی ملاصدرا

اجمال تاریخ زندگی

صدراالدین شیرازی که در میان عامه مردم به ملاصدرا و در میان اهل علم و شاگردان مکتب خود به صدر المتالهین معروف است، از خانواده قوم شیرازی معروف و پسر منحصر به فرد پدر خود میرزا ابراهیم شیرازی می باشد که یکی از اشراف شیراز بوده و گویا سمت وزارتی نیز پیش سلطان وقت داشته است.
صدر المتالهین در حدود سال 979 ه در شیراز و در حداثت سن در کنار پدر به تحصیل علوم پرداخته و پس از در گذشت پدر به قصد تحصیل و تکمیل معلومات خود به درالسلطنه اصفهان که در آن زمان پایتخت سلاطین صفویه و دارالعلم بود، مسافرت نموده و به تحصیل علوم عقلیه و نقلیه پرداخت.
وی علوم عقلیه را پیش فیلسوف شهیر وقت، سید محمد باقر معروف به میرداماد، متوفای 1040 هجری قمری تکمیل کرده و در علوم نقلیه پیش شیخ بهاء الدین محمد عاملی متوفای 1031 که یکی از نوادر دهر و مفاخر وقت بود، تلمذ نموده است.
پس از فراغت از تحصیل، بساط زندگی را از آن دیار برچیده و متوجه شهر قم گردیده و در یکی از توابع قم به نام بقریه کهک به عزلت پرداخته و در رو به روی اغیار بست و سال ها در کنج عزلت سرگرم مجاهدات و ریاضیات و تصفیه نفس شده، توانست پس از سال ها خون دل خوردن، دریچه ای به عالم قدس باز کرده و حقایق علمی را که از راه تفکر و استدلال به دست آورده بود، از راه مکاشفات نوری مشاهده نماید (چنان که در دیباچه کتاب بزرگ خود اسفار اشاره می نماید).
و پس از مدتی که تا حدی از نتایج ریاضیات و مجاهدات خود برخوردار گردید، بنای تالیف و تصنیف گذاشته و به تاسیس مکتب فلسفی مخصوص خود پرداخت و تا آخر عمر مشغول تالیف تعلیم و تربیت بود.
وی در زندگی خود با تقوا و پرهیزکار و مردی متعبد بوده و در خلال زندگی بارها به زیارت اعتاب ائمه رفته، هفت مرتبه پیاده به زیارت بیت الله شتافته و مرتبه هفتم که مصادف با سال 1050 بود، در اثنای مسافرت در بصره وفات یافت و در همان جا به خاک سپرده شد.