فهرست کتاب


تذکره الأحباب

ملا احمد نراقی‏

اول: آنکه بالغ باشد

پس واجب نیست زکات در مال طفل غیر بالغ؛ خواه طلا و خواه نقره و خواه غلات و خواه حیوانات. بلی، هرگاه ولی و صاحب اختیار طفل به جهت او تجارت کند، یا کسی که از جانب ولی مأذون باشد به جهت طفل تجارت کند، سنت است که زکات آن را از مال طفل بدهد، به شرطی که شروطی که در سنت بودن زکات در مال تجارت مذکور شد، متحقق باشد.
و همچنین مستحب است دادن زکات گندم و جو و مویز و خرمای طفل، هرگاه شروط زکات غله در آنها موجود شود. و بعضی در گوسفند و گاو و شتر طفل نیز زکات را سنت دانسته اند(368) و اقوی آن است که سنت نیست.
و بدان که در چیزهایی که موقوف است واجب شدن زکات در آنها به گذشتن سال، مانند طلا یا نقره و گاو و گوسفند و شتر، خلاف است که آیا باید مالک آنها در مجموع سال بالغ باشد که اگر در بعضی از سال طفل باشد، زکات واجب نمی شود و باید ابتدای سال آنها را از وقت بالغ شدن قرار داد، یا اینکه هرگاه در اثنای سال هم به حد بلوغ برسد، کافی است، که اگر مثلاً ده ماه پیش از بالغ شدن، پولی یا حیوانی زکاتی داشته باشد، همین که یک ماه از بالغ شدن بگذرد و عین آنها باقی باشد، واجب است که زکات آنها را بدهد. و مسأله خالی از اشکال نیست، اگر چه فی الجمله ترجیح از برای قول اول هست. و اما احوط آن است که به قول ثانی عمل کرده شود و هر مالی که سال بر آن بگذرد و در اثنای سال بالغ شود، زکات آن داده شود.

دوم آنکه عاقل باشد

پس واجب نیست که زکات در مال دیوانه، مطلقاً. بلی، سنت است دادن زکات طلا و نقره آن.
و هرگاه ولی دیوانه به جهت دیوانه در آن تجارت کند، در این صورت سنت است که از مال دیوانه زکات آن را بدهند. و جمعی از اصحاب گفته اند که دیوانه نیز مثل طفل است که در غلات آن نیز زکات سنت است(369) و اقوی آن است که سنت نیست.

سیم: آزاد بودن

پس واجب نیست زکات بر بنده، مطلقاً. و بعضی از متأخرین گفته اند که هرگاه آقای او اذان بدهد، سنت است که زکات را بدهد(370) و این قول دور نیست.