فهرست کتاب


تذکره الأحباب

ملا احمد نراقی‏

ششم:

جدال و مخاصمه کردن در امری که غیر از امر دین باشد، و همچنین در امر دینی، هرگاه غرض آن غالب شدن و اظهار فضیلت باشد.
و این نیز باعث بطلان (اعتکاف) نمی شود، اگر چه حرام است.

هفتم: آنچه بر روزه دار حرام است، خواه روزه را باطل کند یا نه.

پس اگر چیزی باشد که روزه را باطل کند، اعتکاف را نیز باطل کند و اگر چیزی باشد که بر روزه دار حرام باشد و روزه را باطل نکند، بر معتکف نیز حرام است و اعتکاف را باطل نمی کند.
و بدان که شش چیز اول، در حالت اعتکاف مطلقاً حرام است؛ خواه در روز و خواه در شب. و اما هفتم، پس به غیر از جماع کردن و استمناء کردن نیز بنابر احوط در روز حرام است و اما در شب حرام نیست.

مقام سیم: در بعضی از مسایل متعلقه به این دو فصل

و در آن چند مسأله است:
مسأله اول: بدان که اعتکاف اگر واجب معین باشد، واجب است که در آن روز که بر او واجب است بکند و تأخیر انداختن جایز نیست. و اگر واجب مطلق باشد، پیش از شروع کردن در آن می تواند تا هر وقت که (می) خواهد تأخیر اندازد، اما بعد از آنکه شروع در آن کرد، بعضی گفته اند که باید آن را تمام کند و نمی تواند که پیش از تمام کردن بر هم زند(285). و بعضی دیگر گفته اند که آن نیز مثل اعتکاف سنت است(286)، همچنان که مذکور می شود.
و احوط آن است که در اعتکاف واجب، مطلقاً بعد از شروع کردن در آن، آن را بر هم نزند تا تمام کند.
و اما اعتکاف سنت، پس به مجرد شروع در آن کردن، واجب نمی شود و می تواند بر هم زند، بنا بر اقوی، مگر هرگاه دو روز بگذرد که در این صورت روز سیم واجب می شود و دیگر نمی تواند بر هم زند.
مسأله دویم: بدان که هرگاه کسی اعتکاف سنت کند و در غیر ماه رمضان باشد و روزه آن هم روزه نذر معین یا قضای رمضان نباشد و پیش از روز سیم آن را باطل کند، یا یکی از اموری که بر معتکف حرام است بجا آورد، بر او مطلقاً چیزی لازم نمی آید، نه قضا و نه کفاره.
و اگر در روز سیم یا ششم یا نهم آنها را به عمل آورد، پس اگر جماع کرده باشد در شب یا روز، باید یک کفاره اعتکاف بدهدو اگر غیر از جماع از چیزهایی دیگر را که باعث بطلان اعتکاف می شود به عمل آورده باشد، کفاره مطلقاً بر او لازم نیست و باید قضا کند.
و هرگاه اعتکاف سنت باشد، اما روزه آن روزه واجبی باشد، پس اگر روزه واجبی غیر از ماه رمضان و قضای آن و نذر معین باشد، حکم آن بعینه همچنان است که مذکور شد. و اگر یکی از اینها باشد، پس اگر در ماه رمضان باشد، پیش از تمام شدن روز دویم آنچه بکند، کفاره اعتکاف بر او لازم نمی آید. بلی، اگر در روز امری به عمل آورد عمداً که باعث بطلان روزه شود، باید کفاره افطار در روز ماه رمضان را بدهد.
و هرگاه بعد از روز دویم باشد، پس اگر غیر از جماع امور دیگر را به عمل آورد، به جهت اعتکاف، کفاره بر آن لازم نمی آید، بنابر اقوی. و اگر جماع را به عمل آورد، پس اگر در شب باشد، یک کفاره اعتکاف می دهد، و اگر در روز باشد، دو کفاره، یکی کفاره اعتکاف و یکی کفاره افطار روز رمضان. و همچنین است حکم بعینه، هرگاه روزه آن روز نذر معین باشد، مگر اینکه در این صورت دو کفاره که می دهد، یکی کفاره اعتکاف است و یکی کفاره مخالفت نذر.
و اگر روزه قضای ماه رمضان باشد، هرگاه جماع یا افطار پیش از ظهر باشد و پیش از تمام شدن روز دویم باشد، مطلقاً کفاره بر آن لازم نیست، و اگر بعد از ظهر در روز باشد و پیش از تمام شدن روز دویم باشد و پیش از ظهر روز سیم، یک کفاره اعتکاف بر آن لازم است.
و اگر بعد از ظهر باشد و غیر از جماع باشد، باز یک کفاره افطار در قضا.
و اگر اعتکاف او واجب باشد، پس فرق در میان روز سیم و پیش از آن نیست، بلکه در هر وقت که جماع کند، کفاره اعتکاف را می دهد و در غیر جماع به جهت اعتکاف کفاره نیست.
و در صورتی که جماع کند، پس اگر در روز ماه رمضان است، یک کفاره دیگر هم به جهت افطار می دهد و اگر در روز روزه نذر معین باشد، یک کفاره دیگر به جهت مخالفت نذر می دهد و اگر در روز قضای رمضان باشد و بعد از ظهر باشد، یک کفاره دیگر به جهت افطار در قضا می دهد.
و ظاهر آن است که اگر وجوب اعتکاف آن در بعضی از این صورت ها باشد به جهت نذر معین، یک کفاره دیگر هم به جهت مخالفت نذر باید بدهد، که سه کفاره باشد. و اگر روزه آن روزه واجبی جدا نباشد، یک کفاره اعتکاف می دهد. و ظاهر این است که در این صورت نیز هرگاه وجوب اعتکاف آن به جهت نذر معین باشد، باید دو کفاره بدهد، یکی کفاره اعتکاف و یکی کفاره مخالفت نذر.
و بدان که کیفیت کفاره اعتکاف قبل از این مذکور شد(287).
مسأله سیم: هرگاه کسی شروع در اعتکاف کند در یک روز یا دو روز پیش از عید فطر یا عید اضحی، اعتکاف او صحیح نیست.
مسأله چهارم: حکم زن در سنت بودن اعتکاف بر او و سایر احکام، مثل حکم مرد است.
مسأله پنجم: هرگاه کسی نذر کند که یک روز یا دو روز اعتکاف کند نه زیادتر، نذر او منعقد نمی شود بلکه اگر یک روز یا دو روز نذر کند اما نفی زیادتی را نکند، نذر او منعقد می شود و باید سه روز تمام کند.