فهرست کتاب


تذکره الأحباب

ملا احمد نراقی‏

شانزدهم: روزه ایام البیض ماه رجب

به جهت جا آوردن عمل ام داود، به نحوی که در کتب ادعیه مذکور است(180).

هفدهم: روز چهارشنبه و پنج شنبه و جمعه

به جهت طلب حاجتی که رو داده باشد.
و این نیز در کتب ادعیه ذکر شده است(181).
و بعضی از روزه های سنت دیگر هست که در کتب مطوله مذکور است و ما به همین قدر در اینجا اکتفا نمودیم.
از جمله روزه های سنت، روزه هر روز است، مگر روزهایی که روزه آن حرام است، به تفصیلی که بعد از این مذکور خواهد شد(182).
و در هر روزه روزه گرفتن سنت است و موجب ثواب می شود. بلی، فرق روزه های مخصوصی که ذکر شده آن است که علاوه بر ثواب مطلق روزه، وقوع آن در روز نیز زیادتی ثواب دارد و هرگاه در روزی دیگر روزه بدارد، آن زیادتی ثواب را نخواهد داشت، به خلاف روزه مطلق، که در هر روزی که گرفته شود، ثواب آن تفاوت نمی کند، مگر در روزهایی که روزه آنها مکروه است؛ همچنان که خواهد آمد(183).
و نیز بدان که بعضی از علماء گفته اند که روزه روز عرفه هرگاه هلال محقق باشد و باعث ضعف از دعا و عبادت نباشد، سنت است(184) و اظهر در نظر حقیر آن است که روزه روز عرفه بخصوصه سنت نیست، بلکه آن هم مانند روزهای دیگر است که ترغیبی در آن نرسیده است.
و همچنین بعضی روزه روز عاشورا را به جهت حزن و اندوه، مستحب دانسته اند(185) و اظهر عدم استحباب، بلکه کراهت است، همچنان که مذکور خواهد شد(186).
و از جمله روزه هایی که بعضی روزه آن را سنت دانسته اند، روزه دوشنبه است(187) و اقوی آن است که سنت نیست، بلکه روزه نگرفتن آن بهتر است، مگر هرگاه روز دوشنبه یکی از روزهایی واقع شود که روزه آن سنت است. و از حضرت امام رضا علیه السلام مروی است که: روز دوشنبه روز نحسی است که حق تعالی در آن روز قبض روح پیغمبر خود را نمود و مصیبتی نرسید به آل محمد مگر در روز دوشنبه، پس ما آن را شوم گرفتیم و دشمنان ما به آن روز تبرک جستند. و روز عاشورا، شهید شد در آن حسین علیه السلام و تبرک جست به آن ابن مرجانه و شوم گرفتند آن را آل محمد صلی الله علیه و آله، پس هر که روزه بگیرد این دو روز را یا تبرک بجوید به این دو روز، ملاقات خواهد کرد پروردگار را در حالتی که قلب او مسخ شده خواهد بود و حشر او در قیامت با کسانی خواهد بود که سنت قرار داده اند روزه این دو روز را و تبرک جسته اند به این دو روز(188).
و مخفی نماند که از جمله روزه های سنت، روزه تأدیب است. و آن عبارت است از امساک کردن و بازداشتن خود از چیزهایی که باعث افطار می شود، در بعضی از روز، به جهت نگاه داشتن و مراعات کردن ادب. پس فی الحقیقه آن، روزه نیست، اما نظر به اینکه آن شخص شبیه به روزه داران است در اینکه امساک می کند از مفطرات، آن را روزه گفته اند.
و آن در هفت موضع است:
اول: در مسافر، هرگاه بعد از ظهر وارد خانه خود یا مکانی که قصد اقامت ده روز دارد، بشود. پس از برای او مستحب است که تا شام امساک کند و چیزی که باعث افطار شود به عمل نیاورد، اگر چه در آن روز روزه او صحیح نیست.
و همچنین است هرگاه پیش از ظهر وارد خانه خود یا موضع قصد اقامت بشود، اما پیش از ورود افطار کرده باشد، که در این صورت نیز از برای او سنت است که تا شام امساک کند.
دویم: مریض، هرگاه پیش از ظهر از مرض شفا یابد و پیش از رفع شدن مرض افطار کرده باشد، یا بعد از ظهر مرض او رفع شود؛ خواه افطار کرده باشد یا نه، که در این دو صورت، مستحب است از برای او که تا شام شبیه به روزه داران باشد و دیگر افطار نکند.
سیم: حایض و صاحب نفاس، هرگاه در اثنای روز خون او منقطع شود و پاک شود. در این صورت مستحب است که دیگر تا شام چیزی نخورد و افطار نکند؛ خواه پیش از انقطاع خون افطار کرده باشد یا نه.
چهارم: کافر، هرگاه در اثنای روز مسلمان شود، سنت است از برای او که بعد از مسلمان شدن امساک بکند.
پنجم: طفل، هرگاه در میان روز بالغ شود، از برای او سنت است که در بقیه آن روز افطار نکند.
ششم: دیوانه، هرگاه در میان روز دیوانگی او رفع شود.
هفتم: بی هوش، چنانچه در اثنای روز افاقه او بشود و به حال خود باز آید.
و بدان که ظاهر آن است که روزه روز عاشورا نیز - که در بعضی اخبار رسیده است(189) - از این قبیل باشد؛ یعنی سنت باشد که در روز عاشورا در اکثر روز امساک کند از مضطرات، به جهت حزن و اندوه، اما تا شام نرساند، همچنان که خواهد آمد(190).
و همچنین روزه طفل در بعضی از روز، که در وقتی که طاقت روزه تمام روز را نداشته باشد، از این قبیل است؛ یعنی سنت است که طفل را عادت بدهند به روزه گرفتن، همچنان که گذشت(191). و هرگاه همه روز را تاب نیاورد، تا هر قدر که می تواند امساک کند و بعد افطار می کند و روزه او روزه تأدیب خواهد بود.
و در اینجا دو مسأله است که باید بیان شود:
مسأله اول: بدان که احکام روزه سنت و مسایل و متعلقات و مبطلات و مکروهات (آن) به نحوی است که سابق بر این مذکور شد.
مسأله دویم: هرگاه کسی در روزی نیت روزه سنت کند از صبح تا شام، در هر وقت که خواهد می تواند روزه را بر هم زند و افطار کند. بلی، بعد از داخل شدن ظهر مکروه است برهم زدن روزه و افطار کردن، و قبل از ظهر کراهت هم ندارد.
و کراهت افطار کردن بعد از ظهر در وقتی است که کسی او را تکلیف به طعام خوردن نکند. اما هرگاه کسی او را تکلیف کند، یا وارد شود بر کسی و او طعامی از جهت او بیاورد، پس افطار کردن کراهت ندارد، بلکه افضل افطار کردن است.

مبحث سیم: در بیان روزه های حرام

و آنها ده روز است: