فهرست کتاب


جلوه های عاشورا

بخش فرهنگی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی فاضل لنکرانی مدظله العالی‏

احکام و استفتاآت

مطابق فتوای مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی فاضل لنکرانی دام ظله العالی

خداوند متعال از دانش بی انتهای خویش بهره اندکی نصیب انسان ساخت، اما از آن جا که هدفی والا از آفرینش او داشت، بای راهنمایی و رسیدن به کامیابی و بهروزی دنیوی و اخروی انسان، کسانی را برگزید واز دریای بی پایان دانش خویش به آنان عطا فرمود. آنان پیامبران و امامان معصومی هستند که در همه مسایل زندگی انسان راهبر و روشنگر راه بوده اند پس از آنان - در زمان غیبت - مجتهدان جامع شرایط - نایبان عام امام معصوم - وظیفه سنگین ارشاد مردم را عهده دار و نگاهبان کیان و بنیان دین گردیدند
از آن جا که بخش عمده ای از زندگی انسان متشرع، احکامی است که می بایست بر مدار شرع و حکم الهی انجام شود، مجتهد جامع شرایط با تفحص عمیق در فرمایشات پیشوایان معصوم به حکم موضوعات دست یافته و راه رسیدن به حکم شرعی و الهی را هموار می سازد.
در این بخش گلچین استفتاآت از محضر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی فاضل لنکرانی - مد ظله العالی - برگرفته از کتاب جامع المسایل - استفتاآت - ج 1 و 2 ارایه می گردد.

استفتاآت مربوط به محرم و عزاداری

پرسش: این که فرمودید: بهتر است به جای شبیه خوانی برپا کنند، روضه خوانی چیست؟ مگر همان تعزیه و شبیه خوانی روی منبر نمی باشد؟
پاسخ: روضه خوانی بر منبر در اصطلاح عبارت است از یاد دادن احکام، و بیان مواعظ و نصایح از آیات و کلمات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و ائمه معصومین (علیه السلام) و ذکر مصایب وارده بر آنان، خصوصاً مصایب حضرت سیدالشهدا (علیه السلام) و اصحاب بزرگوار آن حضرت که چنین مجالسی علاوه بر ثواب عزاداری، ثواب بیان احکام و مواعظ را که از اهداف عالیه آن بزرگوار بوده نیز خواهد داشت.
پرسش: آیا پوشیدن لباس سیاه در عزای امام حسین (علیه السلام) و دیگر ائمه (علیه السلام) - چنان که مرحوم صاحب حدایق فرموده - رجحان شرعی دارد؟
پاسخ: چون از مصادیق تعظیم شعایر است، واجد رجحان شرعی می باشد و عملا بزرگانی همچون مرحوم آیت الله العظمی بروجردی در روز عاشورا از قبای سیاه استفاده می کردند.
پرسش: در مورد تغذیه و روزه خوانی هایی که به نام حضرت قاسم در کربلا خوانده می شود چه می فرمایید؟
پاسخ: آن چه در مورد عروسی حضرت قاسم مطرح شده یا می شود، صحیح نیست و اثر از این قضیه در کتب معتبره وجود ندارد، مضافا بر این که حضرت قاسم به سن ازدواج نرسیده بود. بلی در کتاب منتخب مرحوم طریحی چیزهایی که مناسب ازدواج آن حضرت است نقل شده، ولی ظاهرا این مطالب نادرست را بعد از آن مرحوم، افراد معرض یا نادان به آن کتاب اضافه کرده اند. و مرحوم طریحی برتر از آن است که این مطالب را که مناسبتی با واقعه عاشورا ندارد، در کتاب خود بنویسد. در عین حال آن چه در کتاب خود طریحی آمده به این نحو که بعضی در مراسم تعزیه داری و به صورت خرافی پیاده می کنند نمی باشد.
پرسش: حکم علم هایی که در مراسم عزاداری امام حسین (علیه السلام) از آنها استفاده می شود و بعضی دارای نقش و نگارهایی نیز هستند، چیست؟
پاسخ: استفاده در عزاداری از آنها جایز است.
پرسش: آیا در عزاداری سیدالشهدا استفاده از طبل و دهل جایز است؟
پاسخ: استفاده از آلات لهو و لعب حرام است، ولی طبل و دهل و امثال آنها جزء این آلات نیست.
پرسش: در ایام سوگواری ابا عبدالله الحسین نماز مقدم است یا عزاداری؟
پاسخ: بهتر آن است که نماز را مقدم دارند، همانطور که امام حسین در روز عاشورا هنگام ظهر، نماز ظهر اقامه کردند.
پرسش: آیا بر پا کردن مجلس جشن میلاد ائمه (علیه السلام) یا مجلس عزاداری و یا میهمانی کردن، بدون اذن شوهر و بی رضایت او جایز است؟
پاسخ: بدون اذن شوهر جایز نیست، و دعوت افراد بیگانه و اجازه ورود در منزل شوهر، بدون اذن جایز نیست، مگر احراز رضایت شود.
پرسش: کاسبی مثلا به این لفظ نذر کرده که: یا اباالفضل العباس (علیه السلام) اگر من از این کسب استفاده کنم صدی پنج از این در آمد مال جناب شما باشد گاهی در نظر می گیرد که از سهم آن حضرت مس بخرد یا صرف برق کند یا پارچه سیاه جهت سینه زن های هیأت ابوالفضل (علیه السلام) خریداری و یا اطعام کند، و اثال ذلک. ولی صیغه مخصوصی را که در نذر شرط است لله علی کذا... تلفظ نکرده است. آیا ملزم است به این نذر عمل کند یا نه؟ و اگر به آن صیغه مخصوص تلفظ نکرده است. آیا ملزم است به این نذر عمل کند یا نه؟ و اگر به آن صیغه مخصوص تلفظ می کرد می توانست در مطلق امور خیریه مصرف کند؟ یا باید در همان مصرفی که در نظر داشته صرف کند؟
پاسخ: در فرض مذکور وفای به نذر واجب نیست. و اگر نادر بخواهد در راه خیری آن را به قصد اهدای ثواب آن به حضرت ابوالفضل العباس (علیه السلام) صرف کند، خوب است و در نذر صحیح، غیر از آن چه در نظر گرفته خلاف احتیاط است.(94)
پرسش: شخصی ده گوسفند جهت قربانی روز عاشورا نذر کرده، آیا می شود در طول محرم قربانی کرد؟
پاسخ: چنان چه نذر کرده باشد که که روز عاشورا ذبح کند، لازم است وفای به نذر کند.
پرسش: شخصی نذر می کند که اگر از این به بعد سیگار بکشم، آیا باید سه ماه را فوری بگیرد، یا می تواند سالی ده روز روزه بگیرد تا تمام شود؟
پاسخ: مانعی ندارد، ولی چنان چه اطمینان به زنده ماندن نداشته باشد، باید تعجیل کند، و در وفای به نذر مسامحه نکند.
پرسش: ارادتمندان حضرت سیدالشهدا (علیه السلام) برای ادای نذرشان همه ساله تعداد زیادی گوسفند در مسیر دسته عزاداری حسینی قربانی می کنند و برای مصرف گوشت آنها موارد خاصی معین نمی کنند، مسؤولان تصمیم دارند گوشت آنها را با نظارت نماینده ولی فقیه ،تأسیس مراکز عام المنفعه، مانند مدرسه مصرف کنند، تکلیف چیست؟
پاسخ: فروش آنها و گرفتن قیمت اگر چه مناسب باشد ظاهرا جایز نیست، و هدف صاحبان گوسفند صرف مجانی آنهاست از این جهت لازم است یا بین فقرا و مستمندان توزیع شود، یا در مجالس عزاداری اطعام شود.
پرسش: اگر نذر کرده بود در وقت معین روزه بگیرد ولی در آن روز روزه نگرفت و زمان دیگر انجام داد، آیا کفاره دارد و چقدر است؟
پاسخ: اگر عمداً به نذرش عمل نکرد، کفاره تخلف از نذر بر عهده اوست و کفاره عمل نکردن به نذر با قدر بر عمل و تخلف عمدی این است که دو ماه پی در پی روزه بگیرد و یا به شصت فقیر طعام دهد و یا یک بنده آزاد کند.
پرسش: افرادی که در دهه محرم اشیایی را نذر حضرت ابا عبدالله الحسین (علیه السلام) کرده اند از قبیل: قند، شکر، چای، آرد برای دور دیگ و غیره منذورات را تحویل امین مسجد و یا حسینیه داده اند، در صورتی که از مصارف روضه خوانی در مورد خودش زیاد بیاید و اگر بخواهند خود عین را برای عاشورا نگه دارند، فاسد می شود و یا از بین می رود، آیا می توانند آن اشیا را به مستحق شرعی بدهند، یا فروخته و وجه آن را صرف مایحتاج حسینیه کنند و یا اعیان را در غیر اوقات معلومه در سایر روضه خوانی ها صرف کنند؟ و یا وجه آن را نگه داشته و در سال آینده مثل همان اشیا را جهت مصرف خریداری کنند؟ نظر مبارک را مرقوم فرمایید.
پاسخ: اگر اشیای مذکوره را برای آنها می دهند که در دهه محرم صرف شود و از قراین معلوم باشد که مقید به صرف آن را در مخصوص محرم سال جاری نیست، عین مازاد را اگر ممکن است نگاه دارند وگرنه بفروشند و قیمت آن را آن را سال دیگر در دهه محرم به مصرف برسانند و اگر مخصوص دهه محرم سال جاری داده اند، باید از دهندگان آن برای صرف در محل دیگر اذن بگیرید.(95)
پرسش: مردم مسلمان ایران همه ساله مبالغی به امامزاده ها و بقاع متبرکه اهدا می کنند، آیا سازمان اوقاف می تواند مقداری از این وجوه را جهت تبلیغ و نشر معارف اسلام، تعمیر و تکمیل مساجد، خرید کتب مذهبی و اهدا به کتابخانه ها از اماکن مذکور بگیرد؟
پاسخ: چنان چه برای مصارف خاصی اهدا نشده و خود امامزاده یا بقعه نیاز نداشته باشد، صرف در موارد مذکوره با رعایت مقررات اسلامی مانعی ندارد.(96)
پرسش: در بعضی شهرها امامزاده هایی می باشند که زائران نذوری را در ضریح آنها واریز می کنند، که مقداری از آن صرف مخارج خود امامزاده می شود، آیا مصرف مازاد در امور زیر جایز است: 1 - احداث مساجد 2 - تعمیرات مسجد 3 - تکمیل مساجد نیمه کاره 4 - تزیین مساجد 5 - فرش مساجد 6 - درب مساجد 7 - کولر مساجد 8 - فرش و تعمیرات حسینیه ها؟
پاسخ: پس از استثنای مصارف خود بقعه و مخارج مربوط به آن، صرف در امور مذکوره مانعی ندارد.
پرسسش: خوردن مقداری از خاک که در بازار به نام تربت مطهر امام حسین (علیه السلام) به فروش می رسد چه حکمی دارد؟
پاسخ: در صورتی که مریض به قصد شفا بخورد، مانعی ندارد.